هدف مذاکرات ژنو/ رفع تحریمها، کاهش تنش یا آغاز یک گفتوگوی واقعی؟
اقتصاد ۲۴-در آستانه برگزاری دومین نشست از دور جدید مذاکرات تهران ـ واشینگتن در ژنو، رئیسجمهور آمریکا از حضور غیرمستقیم خود در روند این گفتوگوها خبر داد؛ موضوعی که نشان از حساسیت بالای این مرحله از مذاکرات دارد. او با تأکید بر اینکه «مذاکره با ایران در ژنو بسیار مهم است»، مدعی شد ایران «مذاکرهکننده بدی» است و ابراز امیدواری کرد تهران «عاقلانه رفتار کند».
دور دوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا قرار است حدود ساعت ۹ صبح به وقت ژنو و ۱۱:۳۰ به وقت تهران در سفارت عمان در سوئیس آغاز شود.
پس از برگزاری نخستین نشست مذاکرات تهران ـ واشینگتن، برخی منابع اعلام کردند که گفتوگوهای انجامشده عملاً «مذاکره درباره مذاکره» بوده است. بر این اساس، طرفین پیشنهادهای مطرحشده را برای بررسی بیشتر به پایتختهای خود منتقل کردند تا درباره چارچوب اصلی مذاکرات تصمیمگیری شود. در همین راستا، تحرکات دیپلماتیک بعدی ایران از جمله سفر علی لاریجانی به عمان و قطر نیز در جهت دستیابی به یک چارچوب مشترک ارزیابی شد. با این حال، دو طرف همچنان در مواضع رسانهای خود عقبنشینی محسوسی نشان ندادند.
همزمان، واشینگتن نهتنها بر مواضع پیشین خود مبنی بر ضرورت گسترش مذاکرات به حوزههای موشکی و فعالیتهای منطقهای تأکید کرد، بلکه بنا بر گزارش آکسیوس از جلسه محرمانه دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، افزایش فشار بر فروش نفت ایران و بهویژه صادرات به چین، بهعنوان یکی از ابزارهای فشار بر تهران مورد توافق قرار گرفت.
با چنین پیشینهای، این پرسش مطرح است که مذاکرات امروز در چه فضایی برگزار خواهد شد؟
تهران طی روزهای گذشته صراحتاً اعلام کرده که گفتوگوها صرفاً بر موضوع هستهای متمرکز خواهد بود. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، نیز از آمادهسازی طرحی پیشنهادی خبر داده که هدف آن حفظ حقوق هستهای ایران در کنار افزایش امکان نظارت بینالمللی بر برنامه هستهای است؛ طرحی که قرار است در این دور از مذاکرات ارائه شود.
در همین حال، دهقانی فیروزآبادی، دبیر شورای راهبردی روابط خارجی، در اظهاراتی تأکید کرد که «چه مذاکرات قبلی و چه گفتوگوهای فعلی شاید هنوز به سطح مذاکره واقعی نرسیده باشد.» این سخنان نشان میدهد تلاشهای دیپلماتیک اخیر برای دستیابی به چارچوب مشترک هنوز به نتیجه قطعی نرسیده و چارچوب نهایی گفتوگوها همچنان محل اختلاف است.
او همچنین با اشاره به موضوعات دفاعی اظهار داشت هنگامی که حیات یک کشور به ابزارهای دفاعی وابسته است، نمیتوان درباره آن مذاکره کرد؛ موضعی که نشان میدهد تهران طرح موضوعات موشکی را گامی در مسیر افزایش فشار سیاسی و حتی تغییر ساختار سیاسی تلقی میکند و آمادگی پذیرش آن را ندارد.
از سوی دیگر، اعلام حضور غیرمستقیم رئیسجمهور آمریکا در روند مذاکرات و تأکید او بر اهمیت گفتوگوهای ژنو، از نگاه برخی تحلیلگران میتواند حامل پیامی دوگانه باشد؛ از یک سو تلاش برای افزایش فشار روانی بر تهران و از سوی دیگر یادآوری این نکته که در صورت شکست مسیر دیپلماسی، گزینههای دیگر همچنان روی میز باقی خواهد ماند.
از طرفی ایسنا گزارش داده که موفقیت این دور از مذاکرات تا حد زیادی به نحوه پاسخ تهران به پیشنهادهای آمریکا و میزان انعطافپذیری واشینگتن در پذیرش خطوط قرمز ایران، بهویژه در موضوع غنیسازی، بستگی دارد. در شرایط کنونی به نظر میرسد تهران قصد عقبنشینی از مواضع اعلامشده خود را ندارد و در مقابل، این واشینگتن است که باید مشخص کند تا چه اندازه آماده تعدیل مطالبات خود خواهد بود.
