روایت ضد و نقیض تهران- واشنگتن از مذاکرات ژنو/ سیگنال معاون ترامپ مذاکره یا جنگ؟
اقتصاد۲۴- دومین نشست مذاکرات غیرمستقیم تهران ـ واشینگتن در حالی شب گذشته به پایان رسید که اخبار ضدونقیضی از نتیجه مذاکرات در روایت رسمی تهران منتشر شد. روایت رسانهای دو کشور، فارغ از روند واقعی گفتوگوها، مصرف داخلی دارد. طرفین میکوشند به افکار عمومی نشان دهند که برای جلوگیری از بروز جنگ و درگیری در منطقه که در صورت آغاز، ابعاد وسیعی خواهد داشت به اندازه کافی تلاش کردهاند. از همین رو تهران در این دور از مذاکرات نیز از پیشرفت گفتوگوها خبر داده، با این حال اخبار متناقضی از نتیجه میز مذاکره ژنو نیز به گوش میرسد.
چنانکه عباس عراقچی این روز از مذاکرات را مثبت ارزیابی کرد و افزود: «هر دو طرف همچنان مواضعی دارند که نزدیک کردن آنها به یکدیگر زمان خواهد برد، اما اکنون مجموعهای از اصول راهنما داریم که بر اساس آنها پیش میرویم.»
با این حال آنچه این روایت را زیر سؤال میبرد، توییت محمدحسین رنجبران، مشاور سابق رسانهای عراقچی است که بهطور مشکوکی ساعاتی بعد حذف شد و روایت متضادی جای آن را گرفت. رنجبران که در توییتی در شب گذشته نوشته بود «حالوهوای مذاکرات ژنو ظاهراً خیلی خوب نبود، باید منتظر ماند و نظرات رسمی را شنید»، پس از حذف این پیام در شبکه اجتماعی ایکس، توییت دیگری منتشر کرد که ۱۸۰ درجه متفاوت بود. او نوشت: «بر اساس سخنان وزیر امور خارجه در این دور مذاکرات، ایدههای جدی مطرح شد.»
بیشتر بخوانید: دیپلماسی در سایه میدان/کنترل هوشمند تنگه هرمز چگونه به ابزار چانهزنی در میز مذاکره بدل میشود؟
روایت ونس از نتایج مذاکرات ژنو
طرف آمریکایی نیز روایت چندان مثبتی از مذاکرات ارائه نداد. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگویی که شب گذشته با فاکسنیوز داشت تأکید کرد «ایران هنوز خطوط قرمز ترامپ را نپذیرفته است.» البته او در عین حال اذعان داشت که مذاکرات از برخی جنبهها «خوب پیش رفت». با این حال بخشی از سخنان ونس که بهعنوان سیگنال جنگ تعبیر شد، چنین بود: «ما به تلاش ادامه میدهیم، اما رئیسجمهور هر زمان این توانایی را دارد که بگوید مذاکرات بیفایده است و به پایان خود رسیده است.»
این گفته ونس شاید تداعیکننده اتفاقی باشد که در خرداد امسال رخ داد؛ زمانی که در حالیکه طرفین پای میز مذاکره بودند، تلآویو نخستین حملات به تهران را آغاز کرد. در آن زمان نیز رئیسجمهور آمریکا حلوفصل دیپلماتیک مسائل با تهران را اولویت خود عنوان کرده بود.
تهران چگونه میخواهد دل پرزیدنت تاجر را به دست آورد؟
پیش از آغاز مذاکرات، عباس عراقچی از تدوین طرحی پیشنهادی خبر داده بود که بتواند در عین تضمین حق استفاده صلحآمیز هستهای ایران، طرف مقابل را نیز راضی کند. با این حال، بر اساس برخی اخبار غیررسمی، این پیشنهاد متمرکز بر منافع اقتصادی متقابل از جمله مشارکت آمریکا در نفت، گاز و معادن و همچنین خرید هواپیما بوده است؛ موضوعی که هنوز بهصورت رسمی تأیید نشده است. پیش از مذاکرات نیز رویترز گزارش داده بود که «ایران در مذاکرات فردا پیشنهاد مشارکت آمریکا در نفت و گاز ایران و خرید هواپیما از بوئینگ را مطرح خواهد کرد.»
به نظر میرسد تهران روی پیشنهادهای تجاری جذاب برای جلب نظر دونالد ترامپ حساب باز کرده است تا از این مسیر بتواند مذاکرات را از دو محور موشکی و حمایت از نیروهای نیابتی در منطقه دور نگه دارد.
در عین حال، اختلافنظرها درباره رفع تحریمها و غنیسازی ادامه دارد. نقش آژانس بینالمللی انرژی اتمی در هر توافق احتمالی کلیدی توصیف شده و ایران بر پایبندی به NPT و پذیرش نظارتهای آژانس تأکید دارد.
همچنین شورای عالی امنیت ملی با بازدید آژانس از تأسیسات هستهای برای اثبات صلحآمیز بودن فعالیتها موافقت کرده است، در حالی که حفظ دانش غنیسازی بهعنوان خط قرمز ایران اعلام شده است؛ بنابراین به نظر میرسد تهران نیز برای جلب رضایت واشینگتن حاضر به عقبنشینی در برخی مواردی است که پیشتر آنها را رد کرده بود. در نهایت باید منتظر ماند و دید سومین نشست تهران ـ واشینگتن چه زمانی برگزار میشود و چه نتایجی به همراه خواهد داشت.
