ترامپ و چالش اختیارات؛ رئیس جمهور آمریکا میتواند بدون مجوز کنگره به ایران حمله کند؟
اقتصاد۲۴- همزمان با افزایش گمانهزنیها درباره نزدیک بودن زمان حمله نظامی آمریکا به ایران، نمایندگان رو خانا (دموکرات) و توماس مسی (جمهوریخواه) اعلام کردهاند که قصد دارند با استفاده از قطعنامه مبتنی بر قانون اختیارات جنگ، مانع از هرگونه اقدام نظامی آمریکا علیه ایران بدون تصویب کنگره شوند. این طرح دوحزبی در حالی مطرح میشود که گزارشها حاکی از آمادگی ارتش آمریکا برای عملیات نظامی گسترده در خاورمیانه است.
رو خانا تاکید کرده است که رئیسجمهور بدون مجوز کنگره نمیتواند جنگ پرهزینهای علیه ایران آغاز کند و بر اساس ارزیابی نهادهای اطلاعاتی، هر حمله گستردهای مشمول این محدودیت خواهد بود. توماس مسی نیز این اقدام را ضرورتی برای حفظ تعادل قدرت میان قوه مجریه و مقننه توصیف کرده است.
اختیارات رئیسجمهور در مقابل کنگره
قانون اساسی آمریکا قدرت «اعلام جنگ» را به کنگره واگذار کرده و رئیسجمهور به عنوان فرمانده کل قوا، اختیار هدایت نیروهای مسلح را دارد. تضاد این دو اصل، بارها موجب اختلاف میان کاخ سفید و قانونگذاران شده است.
قانون اختیارات جنگی ۱۹۷۳ به رئیسجمهور اجازه میدهد در شرایط اضطراری و فوری بدون مجوز قبلی وارد عملیات نظامی محدود شود، مشروط بر اینکه ظرف ۴۸ ساعت به کنگره گزارش دهد. اگر کنگره مجوز ندهد، رئیسجمهور تنها میتواند عملیات را تا ۶۰ روز ادامه دهد و ظرف ۳۰ روز نیروها را خارج کند. با این حال، این محدودیتها فقط برای اقدامات محدود است و شامل جنگ گسترده نمیشود.
خطر جنگ پرهزینه و محدودیت قانونی
تحلیلگران میگویند هرگونه حمله گسترده به ایران بدون تصویب کنگره، میتواند پیامدهای سیاسی و حقوقی جدی برای رئیسجمهور داشته باشد. از جمله این پیامدها میتوان به قطع بودجه، تصویب قطعنامه توقف عملیات و به چالش کشیدن مشروعیت اقدام نظامی اشاره کرد.
در عین حال، برخی مقامهای جمهوریخواه معتقدند محدود کردن اختیارات فرمانده کل قوا میتواند توان دفاعی آمریکا را تضعیف کند و واکنش سریع در برابر تهدیدات امنیتی را محدود سازد.
تاریخچه تقابل کاخ سفید و کنگره
در سالهای اخیر، تلاشهای متعدد برای محدود کردن اختیارات جنگی رئیسجمهور، با شکست مواجه شده است. برای مثال، در سالهای گذشته طرحهایی برای محدود کردن عملیات نظامی آمریکا علیه ایران ارائه شد، اما تصویب نشد. با این حال، فشارها بر کاخ سفید برای شفافیت و پاسخگویی افزایش یافته و رایگیری هفته آینده میتواند نقطه عطفی در تعیین مسیر سیاست خارجی آمریکا باشد.
آینده سیاست خارجی آمریکا در تعادل
با توجه به تهدیدات جاری و احتمال عملیات نظامی، کنگره آمریکا نقش مهمی در موازنه قدرت اجرایی یافته است. تصمیم نمایندگان در هفته آینده مشخص خواهد کرد که آیا رئیسجمهور میتواند بدون مجوز قانونی وارد جنگ شود یا خیر. این رایگیری، به ویژه در شرایطی که بحران ایران ممکن است به درگیری واقعی منجر شود، میتواند مسیر سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه را تعیین کند.
