بازار نفت پرنوسان/ تنش‌های منطقه و افت ذخایر، محرک قیمت‌ها

اقتصاد ۲۴-قیمت نفت در معاملات روز جمعه اندکی کاهش یافت، اما همچنان در مسیر ثبت یکی از قوی‌ترین رشد‌های هفتگی خود قرار گرفت؛ رشدی که عمدتاً تحت تأثیر تشدید تنش‌های آمریکا و ایران و نگرانی از اختلال در عرضه نفت خاورمیانه رقم خورد. بازار طی روز‌های اخیر میان امید به توافق هسته‌ای و احتمال اقدام نظامی در نوسان بوده و همین فضای دوگانه، پریمیوم ریسک را دوباره به قیمت‌ها بازگردانده است.

افت خفیف روزانه، اما ثبت اوج چندماهه

تا ساعت ۱۷:۳۵ به وقت شرق آمریکا، معاملات آتی نفت برنت برای سررسید آوریل با افت ۰.۱ درصدی به ۷۱ دلار و ۶۱ سنت رسید و نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با کاهش ۰.۱ درصدی در سطح ۶۶ دلار و ۱۳ سنت معامله شد.

با این حال، هر دو شاخص در طول جلسه معاملاتی به بالاترین سطوح خود از اوایل آگوست رسیدند و در مقیاس هفتگی بیش از ۵ درصد رشد کردند. در معاملات پایانی، برنت با افزایش ۱۰ سنتی در ۷۱ دلار و ۷۶ سنت تثبیت شد و WTI نیز با افت ناچیز ۴ سنتی در ۶۶ دلار و ۳۹ سنت بسته شد.

بی‌ثباتی ژئوپلیتیک و تأثیر آن بر بازار نفت

بازار نفت در هفته‌های اخیر به شدت به تحولات ژئوپلیتیک مرتبط با روابط آمریکا و ایران واکنش نشان داده است. اظهارات رهبران دو کشور درباره مذاکرات هسته‌ای و سیاست‌های منطقه‌ای، باعث افزایش عدم‌قطعیت و نوسان قیمت‌ها شده است. تحلیلگران می‌گویند هر تغییر در روند مذاکرات یا سیاست‌های منطقه‌ای می‌تواند حساسیت بازار نسبت به عرضه نفت را افزایش دهد، زیرا ایران یکی از تولیدکنندگان بزرگ اوپک است و گذرگاه استراتژیک تنگه هرمز نقش مهمی در جریان حدود ۲۰ درصد عرضه جهانی نفت دارد.

این شرایط باعث شده سرمایه‌گذاران با احتیاط بیشتری عمل کنند و موقعیت‌های معاملاتی خود را بر اساس سناریو‌های مختلف سیاسی و ژئوپلیتیک تنظیم کنند، به طوری که حتی شایعات و تغییرات کوچک در اخبار منطقه‌ای می‌تواند نوسان قیمت‌ها را تشدید کند.

تحلیلگران سیتی‌گروپ سناریوی صعودی برنت در محدوده ۷۰ تا ۷۵ دلار را مبتنی بر تداوم ریسک عرضه در ایران و روسیه می‌دانند، البته در حالتی که تنگه هرمز مسدود نشود.

نوسان نفت بر اساس تیتر‌های مذاکرات

بازار نفت در هفته‌های اخیر به‌شدت به اخبار مربوط به مذاکرات آمریکا و ایران واکنش نشان داده است؛ به‌گونه‌ای که هر خبر مثبت از پیشرفت گفت‌وگوها، افت قیمت و هر نشانه‌ای از شکست مذاکرات، جهش سریع قیمت‌ها را در پی داشته است.

«اوله هانسن» از ساکسو بانک می‌گوید بازار در انتظار یک نتیجه «دوگانه» است و سرمایه‌گذاران نمی‌دانند آیا باید اظهارات ترامپ را جدی تلقی کنند یا نه. به گفته او، فضای بازار کاملاً عصبی و مبتنی بر انتظار است.

گزارش تحلیل ساکسو بانک نشان می‌دهد معامله‌گران در روز‌های اخیر خرید اختیار خرید (Call Option) روی نفت برنت را افزایش داده‌اند؛ نشانه‌ای از شرط‌بندی روی افزایش بیشتر قیمت‌ها.

همچنین «مولی شوارتز» از رابوبانک تأکید می‌کند که نفت به بالای ۷۲ دلار رسیده که بالاترین سطح از اوایل آگوست است و ۱۰ روز آینده می‌تواند برای تعیین پریمیوم ریسک ژئوپلیتیک بسیار تعیین‌کننده باشد. به گفته او، آمریکا حجم قابل توجهی از تجهیزات نظامی را به منطقه منتقل کرده که بیشترین میزان از زمان جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ است.

در همین حال، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، رافائل گروسی، اعلام کرده دسترسی به تأسیسات هسته‌ای ایران و ارزیابی وضعیت فعلی برنامه هسته‌ای پیش‌شرط هرگونه توافق است. هرچند وی با احتیاط نسبت به دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک ابراز خوش‌بینی کرده، اما تأکید دارد تهران باید در روز‌های آینده اقدام عملی انجام دهد.

بیشتر بخوانید: قیمت نفت جهانی صعود کرد

وزیر خارجه ایران نیز اعلام کرده پیش‌نویس پیشنهاد متقابل ظرف چند روز آماده خواهد شد.

کاهش شدید ذخایر نفت آمریکا

در کنار ریسک ژئوپلیتیک، داده‌های بنیادین نیز از قیمت نفت حمایت کردند. گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) نشان داد ذخایر نفت خام این کشور در هفته گذشته حدود ۹ میلیون بشکه کاهش یافته است؛ در حالی که بازار انتظار افزایش ۱.۷ میلیون بشکه‌ای را داشت.

همچنین ذخایر بنزین و فرآورده‌های تقطیری نیز برخلاف پیش‌بینی‌ها کاهش یافت که نشان‌دهنده تقاضای قوی پالایشگاه‌ها و مصرف‌کنندگان است. افزایش نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌ها و رشد صادرات نیز در افت ذخایر نقش داشته‌اند.

اثر تورم آمریکا و رأی دیوان عالی درباره تعرفه‌ها

بازار همچنین با انتشار شاخص هسته مخارج مصرف شخصی آمریکا (Core PCE) که بالاتر از انتظار بود، مواجه شد؛ شاخصی که معیار ترجیحی فدرال رزرو برای سنجش تورم محسوب می‌شود.

در جبهه تجاری، دیوان عالی آمریکا با رأی ۶ به ۳ اعلام کرد ترامپ اختیار استفاده از قانون اختیارات اقتصادی اضطراری بین‌المللی (IEEPA) برای اعمال تعرفه‌ها را نداشته است. با این حال، به گفته تحلیلگران، این رأی تأثیر محسوسی بر بازار نفت نداشت؛ زیرا تصور می‌شود تعرفه‌ها از مسیر‌های دیگر دنبال شوند.

نگرانی از مازاد عرضه و سیاست اوپک‌پلاس

در سوی دیگر، نگرانی‌هایی درباره عرضه فراوان در بازار وجود دارد. بحث‌هایی درباره تمایل اوپک‌پلاس به ازسرگیری افزایش تولید از ماه آوریل مطرح شده است.

تحلیلگران جی‌پی مورگان معتقدند مازاد عرضه‌ای که در نیمه دوم سال ۲۰۲۵ مشاهده شد، در ژانویه نیز ادامه داشته و احتمالاً در ادامه سال نیز پابرجا خواهد بود. به گفته آنان، برای جلوگیری از انباشت بیش از حد ذخایر در سال ۲۰۲۷، کاهش تولیدی در حدود ۲ میلیون بشکه در روز مورد نیاز خواهد بود.

بازار نفت در حال حاضر میان دو نیروی متضاد گرفتار است: از یک سو، ریسک ژئوپلیتیک ناشی از تنش‌های آمریکا و ایران که می‌تواند عرضه جهانی را تهدید کرده و قیمت‌ها را به سطوح بالاتر سوق دهد؛ و از سوی دیگر، چشم‌انداز مازاد عرضه و احتمال افزایش تولید اوپک‌پلاس.

در کوتاه‌مدت، تیتر‌های سیاسی و تحولات ۱۰ روز آینده پیرامون مذاکرات هسته‌ای نقش تعیین‌کننده‌ای در جهت حرکت قیمت‌ها خواهند داشت. اما در افق میان‌مدت، توازن میان ریسک عرضه و مازاد تولید، مسیر پایدار نفت را مشخص خواهد کرد.

منبع: شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز