چرا بازار بورس میریزد؟
اقتصاد۲۴- تقریبا حدود یک ماه است بازار سرمایه با خروج مستمر دارایی حقوقیها مواجه است. هر چه فضای عمومی ناآرامتر و فشار بینالمللی بر ایران بیشتر؛ التهاب بازار بیشتر شده است. به عبارتی بیش از هر چیز فضای بازار تحت تاثیر افزایش نااطمینانیها و تشدید ریسکها در سطح منطقه است.
در چنین فضایی، سرمایهگذاران خرد برای کاهش ریسک، ترجیح دادهاند از بازار سهام فاصله بگیرند و به سمت داراییهای امنتر یا حفظ نقدینگی حرکت کنند. در سوی دیگر بازار، رفتار متفاوت معاملهگران نهادی و حقوقیهاست که به گفته تحلیلگران در وضعیت صبر استراتژیک قرار گرفتهاند. «اعتماد» در گفتوگو با دو تحلیلگر بازار بورس به بررسی وضعیت بازار سرمایه در این روزها پرداخت.
روز گذشته بازار سرمایه مجدد با خروج دارایی حقوقیها مواجه شد. شاخص کل روی ۳ میلیون و ۶۱۷ هزار واحد بسته شد. به عبارتی ۸۵ هزار و ۱۴۲ واحد افت کرد. میزان ریزش دیروز ۲.۳ درصد بود. در این بازار ۵۵۷ هزار معامله به ارزش ۱۳۲ هزار میلیارد ریال انجام شد که بیشترین حجم معاملات به گروه محصولات شیمیایی تعلق داشت. در میان آنچه بازار را به سمت افت سوق داد، نمادهای فارس، پارسان، فملی و فولاد بود.
سایه جنگ بر سر بورس
سهیلا نقیپور، تحلیلگر بازار بورس در گفتوگو با «اعتماد» با نگاهی به بازار بورس تهران که از نیمه دوم بهمنماه تا روزهای آغازین اسفندماه ۱۴۰۴، روزهای ملتهبی را پشت سر گذاشته است، میگوید: بازار سرخ منجر به عقبنشینی شاخص کل از سطوح حمایتی مهم و خروج قابل توجه نقدینگی حقیقی شد. بررسی دقیق ریشههای این نوسانات نشان میدهد که ترکیبی از متغیرهای برونزا و رفتارهای حرفهای معاملهگران کلان در شکلگیری وضعیت کنونی نقش ایفا کردهاند.
او میافزاید: در وهله نخست، محرک اصلی ریزشهای اخیر را باید در سیطره سایه سیاست بر تالار شیشهای و افزایش بیسابقه تنشهای سیاسی و نظامی در سطح منطقه جستوجو کرد. بازار سرمایه به دلیل ماهیت ذاتی خود، بیش از هر بازار دیگری نسبت به ریسکهای سیستماتیک حساسیت نشان میدهد و تشدید منازعات منطقهای در هفتههای اخیر، فضای نااطمینانی را بر اقتصاد حاکم کرده است. به باور نقیپور، در چنین اتمسفری، سرمایهگذاران بهویژه فعالان خرد، برای حفظ ارزش دارایی خود به سمت بازارهای موازی و پناهگاههای امنی، چون طلا و ارز متمایل میشوند که این تغییر رویکرد، فشار فروش را در نمادهای شاخصساز افزایش داده و بازار را در فاز تدافعی فرو برده است.
بیشتر بخوانید:بازار بورس تهران صعودی شد
با این حال، او میافزاید: نگاهی عمیقتر به جریان نقدینگی نشان میدهد که بخشی از این اصلاح قیمتها لزوما به معنای خروج همیشگی سرمایه نیست، بلکه ردپای استراتژی پول هوشمند در آن دیده میشود. در واقع، نقدینگی قدرتمند متعلق به معاملهگران نهادی و حرفهای در حال حاضر در وضعیت صبر استراتژیک قرار گرفته است؛ این گروه با درک دقیق از شرایط هیجانی، از ورود زودهنگام خودداری میکنند تا قیمتها به سطوح بسیار پایینتر و اصطلاحا کفهای جذاب برسند. نقیپور ادامه میدهد: عدم ورود این حجم از نقدینگی را میتوان نوعی هوشمندی برای خرید در ارزانترین قیمتهای ممکن دانست که با فروکش کردن تنشهای موقت، سودهای سرشاری را در آینده نصیب سرمایهگذاران صبور خواهد کرد. در نهایت، ریزشهای اخیر بیش از آنکه حاصل ضعف بنیادی شرکتها باشد، محصول تلاقی ریسکهای ژئوپلیتیک و رفتار انتظاری معاملهگران بزرگ است؛ دورهای که اگرچه برای عدهای چالشبرانگیز است، اما برای هوشمندان بازار، فرصتی استثنایی برای بازچینی پرتفوی در قیمتهای ارزنده فراهم میآورد.
راه نفس بازار بسته است
امیرعباس باقری، کارشناس بازار بورس نیز در گفتوگو با «اعتماد» درباره ریزشهای مداوم بورس میگوید: بررسی روندها و متغیرهای اثرگذار نشان میدهد که بازار سهام در مقطع کنونی بیش از هر زمان دیگری تحت تاثیر ریسکهای سیاسی و نااطمینانیهای بیرونی قرار گرفته؛ موضوعی که رفتار معاملهگران و جریان نقدینگی را بهطور محسوسی تغییر داده است. او میافزاید: در معاملات دیروز، شاخص کل بورس با کاهش حدود ۸۵ هزار واحدی مواجه شد و به کانال سه میلیون و شش هزار واحدی عقبنشینی کرد. این افت قابل توجه در شرایطی رقم خورد که بازار تا حدود دو تا سه هفته پیش روندی نسبتا متعادل و رو به بهبود را تجربه میکرد و بخشی از سرمایهگذاران نسبت به تداوم آن خوشبین بودند. با این حال، تشدید ریسکهای سیاسی و افزایش سطح ابهام، مسیر بازار را به شکل محسوسی تغییر داده است. از نگاه باقری، در حال حاضر، مهمترین متغیر اثرگذار بر انتظارات فعالان اقتصادی، وضعیت روابط میان ایران و ایالات متحده امریکاست
بیشتر بخوانید:بازار سرمایه به دلار و طلا باخت
تا زمانی که چشمانداز مشخصی درباره آینده این روابط شکل نگیرد چه در قالب تشدید تنشها و حتی سناریوی درگیری نظامی و چه در قالب دستیابی به توافقی ولو موقت به نظر میرسد فضای احتیاط و بدبینی بر بازار حاکم بماند. بازار سرمایه ذاتا نسبت به ابهام واکنش منفی نشان میدهد و در شرایطی که دامنه احتمالات گسترده و پیامدها نامشخص است، تمایل به کاهش ریسک و خروج از موقعیتهای پرریسک افزایش مییابد. او ادامه میدهد: یکی از شواهد روشن این وضعیت، خروج گسترده نقدینگی از بازار سهام است. طی روزهای اخیر حجم قابل توجهی از سرمایه توسط سرمایهگذاران حقیقی از بازار خارج شده و در مقابل، بخش عمده تقاضا از سوی خریداران حقوقی شکل گرفته است. در معاملات امروز نیز عملا حقوقیها اصلیترین خریداران بودند و حضور آنان بیشتر با هدف کنترل هیجانات و جلوگیری از تشدید فشار فروش ارزیابی میشود. این ترکیب نامتوازن خریداران و فروشندگان، بیانگر احتیاط شدید سرمایهگذاران خرد و کاهش سطح اعتماد در کوتاهمدت است.
این تحلیلگر بازار بورس میگوید: نکته قابل تامل دیگر آن است که حتی در صندوقهای درآمد ثابت نیز شاهد خروج پول هستیم؛ بخشی که معمولا در دورههای نااطمینانی به عنوان پناهگاه نسبی سرمایهها شناخته میشود. استمرار این روند میتواند نشاندهنده تعمیق نگرانیها و ترجیح سرمایهگذاران به حفظ نقدینگی یا انتقال منابع به بازارهای جایگزین باشد. به بیان دیگر، مساله صرفا اصلاح قیمتی در سهام نیست، بلکه با فضایی از ابهام فراگیر مواجه هستیم که بر کلیت بازارهای مالی سایه انداخته است. او میگوید: با توجه به شرایط موجود، تغییر معنادار روند بازار در کوتاهمدت چندان محتمل به نظر نمیرسد.
تجربه نشان میدهد که بازار سرمایه با بسیاری از چالشهای اقتصادی قابل تطبیق است، اما ریسکهای سیاسی بهویژه در سطح بینالمللی، تاثیری عمیقتر بر انتظارات و تصمیمگیریها دارد. تا زمانی که نتیجهای روشن در خصوص آینده روابط خارجی حاصل نشود، احتمال تداوم نوسانات منفی و رفتارهای احتیاطی بالا خواهد بود. باقری امیکند که بلاتکلیفی ممتد، بیش از هر عامل دیگری برای اقتصاد و بازار سرمایه فرساینده است.
فضای ناامن روانی و نگرانی مداوم از وقوع یا عدم وقوع یک رویداد بزرگ، تصمیمگیری را دشوار و سرمایهگذاری را پرریسک میکند. امید میرود در کوتاهترین زمان ممکن، مسیر پیشرو چه از طریق کاهش تنشها و دستیابی به توافق و چه از طریق تعیین تکلیف نهایی شرایط شفاف شود تا بازار بتواند بر مبنای اطلاعات روشنتر و افق قابل پیشبینیتر، به تعادل بازگردد.
