چقدر از جمعیت هر کشور در بزرگ‌ترین شهر آن زندگی می‌کنند؟ + اینفوگرافی

اقتصاد۲۴- در بعضی کشورها، یک شهر به‌طور چشمگیری بر سایر شهر‌ها برتری دارد؛ در حالی‌که در برخی دیگر، جمعیت میان چندین کلان‌شهر بزرگ توزیع شده و هیچ مرکز مسلط واحدی وجود ندارد. در برخی مناطق، تقریبا تمام جمعیت در یک شهر واحد ساکن هستند. اما در کشور‌هایی پهناور مانند ایالات متحده، چین و هند، کمتر از ۱۰ درصد جمعیت در بزرگ‌ترین منطقه کلان‌شهری زندگی می‌کنند.

این نقشه نشان می‌دهد چه سهمی از جمعیت هر کشور در بزرگ‌ترین شهر آن زندگی می‌کنند و مشخص می‌کند در کجا ابرشهر‌ها نقش غالب دارند و در کجا جمعیت به‌صورت پراکنده‌تری توزیع شده است. داده‌های این نقشه از بانک جهانی استخراج شده است.

در سطح جهانی، تنها ۱۶ درصد از جمعیت کشور‌ها در بزرگ‌ترین شهر کشور خود زندگی می‌کنند. این موضوع نشان می‌دهد که در اغلب کشورها، جمعیت و فعالیت اقتصادی میان چندین مرکز توزیع شده و در یک شهر متمرکز نشده است.

کشور‌هایی با بیشترین تمرکز جمعیت

شهر-کشور سنگاپور، همراه با دو منطقه ویژه اداری چین یعنی هنگ‌کنگ و ماکائو، در صدر فهرست قرار دارند. در مقابل، کشور‌هایی بزرگ مانند چین، هند، روسیه و ایالات متحده، کمتر از ۱۰ درصد از جمعیت خود را در بزرگ‌ترین شهرشان جای داده‌اند.

حتی در میان کشور‌های هم‌منطقه نیز تفاوت‌های قابل‌توجهی دیده می‌شود. حدود یک‌پنجم جمعیت بریتانیا، اسپانیا و فرانسه در پایتخت‌ها و بزرگ‌ترین شهرهایشان زندگی می‌کنند؛ در حالی‌که جمعیت آلمان و لهستان به‌مراتب پراکنده‌تر در سراسر کشور توزیع شده است.

در اتحادیه اروپا با ۲۷ عضو، هیچ منطقه‌ای به اندازه کشور‌های حوزه بالتیک متمرکز در شهر‌های بزرگ نیست. برای مثال استونی و لتونی با ۴۷ تا ۴۸ درصد جمعیت ساکن در پایتخت‌های تالین و ریگا، بیشترین تمرکز را در این قاره دارند.

توزیع نامتوازن جمعیت در قاره آمریکا

آمریکای شمالی و جنوبی میزبان برخی از بزرگ‌ترین شهر‌های جهان هستند؛ از سائوپائولو و مکزیکوسیتی گرفته تا نیویورک و تورنتو. با این حال، در هر یک از این کشورها، کلان‌شهر‌های گسترده معمولا سهم کمتری از جمعیت ملی را نسبت به پایتخت‌های کوچک‌تری مانند لیما، آسونسیون یا مونته‌ویدئو در خود جای داده‌اند.

در بسیاری از کشور‌های این منطقه، مانند آرژانتین و کلمبیا، تاریخ پس از استقلال با چالش‌های مربوط به تمرکزگرایی و تمرکززدایی همراه بوده است.

شهر نخستی چیست؟

اصطلاح «شهر نخستی» (Primate City) اولین بار در سال ۱۹۳۹ توسط جغرافی‌دانی به نام مارک جفرسون مطرح شد. او این واژه را برای توصیف شهری به کار برد که «دست‌کم دو برابر شهر دوم از نظر جمعیت بزرگ‌تر باشد و بیش از دو برابر اهمیت داشته باشد». پایتخت‌های امروزی مانند الجزیره، پاریس، بانکوک و بوئنوس‌آیرس نمونه‌های کلاسیک شهر نخستی محسوب می‌شوند و به‌عنوان مراکز اقتصادی، جمعیتی و اجتماعی کشور‌های خود عمل می‌کنند.

کشور‌هایی که دارای شهر نخستی هستند معمولا با تمرکز شدید تولید اقتصادی، زیرساخت‌ها و مهاجرت داخلی در یک کلان‌شهر مواجه‌اند. در مقابل، نظام‌های فدرال مانند برزیل، هند و ایالات متحده معمولا چندین مرکز بزرگ توسعه می‌دهند و نفوذ ملی را میان شهر‌های مختلف تقسیم می‌کنند.