نفتکشهای سرگردان در گلوگاه/ اقدام سپاه در بستن تنگه هرمز جنگ را تشدید میکند یا آن را پایان میدهد؟
اقتصاد۲۴- با افزایش تنشها در منطقه، گزارشهایی حاکی از اقدام تهران در بستن تنگه هرمز است که میتواند اختلال جدی در عرضه انرژی جهان ایجاد کند. طبق آخرین خبرها، نیروی دریایی سپاه پاسداران به شناورهایی که قصد عبور از تنگه هرمز را داشتند، هشدار داده است که تنگه بسته شده و کسی اجازه ورود و خروج ندارد. این اقدام اهمیت حیاتی تنگه هرمز را بیش از پیش نمایان میسازد.
اهمیت این اقدام وقتی مشخص میشود که بدانیم تنگه هرمز یکی از مهمترین گلوگاههای آبی جهان است که روزانه حجم عظیمی از نفت خام جهان از آن عبور میکند. آمارهای موجود نشان میدهد که حدود ۴۰ درصد کل نفت حمل شده توسط کشتیهای نفتکش و نزدیک به ۲۵ درصد عرضه جهانی نفت از این تنگه میگذرد. حدود ۶۸ درصد ذخایر شناختهشده نفت و گاز طبیعی دنیا در خلیج فارس قرار دارد و امنیت تنگه هرمز نقشی کلیدی در تأمین بیوقفه انرژی جهان ایفا میکند. بیش از ۹۰ درصد صادرات نفت تولیدکنندگان خلیج فارس از این مسیر حیاتی عبور میکند.
در گذشته، حتی تهدید به بستن تنگه هرمز نیز باعث جهش قابل توجه قیمت نفت شده است. در ماه ژوئن گذشته، پس از طرح چنین تهدیدی، قیمت نفت برنت تا ۸۰-۸۱ دلار افزایش یافت، اما با اعلام آتشبس، قیمتها به سرعت به ۶۸ دلار بازگشتند. این موضوع نشاندهنده حساسیت شدید بازار جهانی انرژی به تحولات در تنگه هرمز است.
پیامدهای احتمالی بستن تنگه هرمز جنگ را به کدام سو میبرد؟
تحلیلگران معتقدند که استفاده از تنگه هرمز به عنوان یک ابزار سیاسی میتواند به تشدید تنشها و حتی تبدیل جنگ فعلی به یک درگیری تمامعیار منجر شود. بسته شدن این تنگه کابوس کشورهای حاشیه خلیج فارس است و میتواند آنها را نیز در این تنشها درگیر کند. این اقدام همچنین به اقتصاد خود ایران آسیب جدی وارد خواهد کرد، زیرا ایران روزانه ۱ تا ۲ میلیون بشکه نفت از همین تنگه صادر میکند و این شاهرگ اقتصادی برای کشور محسوب میشود. حتی چین، بزرگترین خریدار نفت ایران، این اقدام را پیشنهادی غیرعقلانی توصیف کرده چرا که این موضوع برای اقتصاد این کشور نیز زبان بار خواهد بود.
یکی از نگرانیها در این خصوص که از سوی کارشناسان مطرح شده، تشکیل اجماع جهانی علیه ایران، دخالت شورای امنیت سازمان ملل و صدور قطعنامهای ذیل ماده ۵۲ فصل هفتم منشور ملل متحد است که البته تا این لحظه چنین موضوعی مطرح نشده است.
البته ایران مجبور نیست اقدام به بستن کامل تنگه هرمز کند بلکه اقداماتی مانند ایجاد مزاحمت هدفمند برای کشتیها، وادار کردن آنها به تغییر مسیر، افزایش هزینههای بیمه و استفاده از ابزارهای دیگر نیز میتواند پیامدهای مشابهی داشته باشد و اختلال قابل توجهی در جریان انرژی جهان ایجاد کند.
هر چه هست باید دید این اهرم فشار ایران جزو قویترین گزینههای ایران در برابر اجماع امریکایی اسرائیلی علیه ایران است، میتواند به جنگ پایان دهد یا بر آتش جنگ خواهد افزود.
