
اقتصاد۲۴-خرید و نگهداری طلا بهعنوان پسانداز و دارایی با ارزش با فرهنگ خانوادههای ایرانی عجین شده است. این فلز زرد پشتوانه روزهای سخت به حساب میآید؛ خانوادههای ایرانی در سال ۱۴۰۴ برای دومین بار، روزهای سخت جنگ را سپری میکنند. در هفتههای اخیر که بسیاری از کسب و کارها به دلیل قطعی اینترنت و شرایط جنگی کشور به حالت تعطیل درآمدهاند، بسیاری از خانوادهها برای گذران زندگی خود نیازمند فروش داراییهایی نظیر طلا هستند.
بدیهی است در شرایط کنونی، ثبات نسبی قیمتها و مدیریت موثر و یکپارچه قیمت طلا و سکه در سطح کشور میتواند بخش بزرگی از آسایش روانی مردمی را فراهم آورد که با مسائل و مشکلات متعددی مواجه هستند. با این حال بازار فیزیکی طلا نه تنها نتوانسته به نیاز مردم پاسخ دهد، بلکه به اعلام قیمت توسط اتحادیه طلا محدود شده و واحدهای صنفی عملا تعطیل هستند.
از ابتدای شروع جنگ اخیر بازارهای مالی در کشور به حالت تعطیل درآمد و روند قیمت دهی متوقف شد. در روزهای بعد، بازار ارز کمی جان گرفت و اکنون که ۱۸ روز از جنگ میگذرد، بازار ارز بازگشایی شده و این اسکناس حوالی قیمت ۱۴۴ تا ۱۴۶ هزار تومان معامله میشود. این در حالی است که با وجود قیمتدهی روزانه از سوی اتحادیه طلا و جواهر تهران، بازار فیزیکی طلا همچنان بسته است و معاملات طلا محدود به فعالان صنفی این بازار است، آن هم به شرط تبادل پول بعد از عید!
در این بین، اگر از مردم هم طلایی خریداری شود، با قیمتهای سلیقهای و بسیار پایینتر از ارقام اعلامی اتحادیه طلاست؛ به صورتی که قیمتها در بازار طلا به انصاف خریدار و نیاز فروشنده گره خورده است. به این ترتیب، به نظر میرسد قیمتهای اعلامی اتحادیه نیز، نوعی رفع تکلیف اجباری برای از سر باز کردن مسئولیتی است که این نهاد صنفی بر دوش دارد.
باید توجه داشت، در حالی که قدمت بازار فیزیکی طلا و دستگاههای مدیریتی و تشکیلات کشف قیمت در این بازار پررونق به دههها قبل برمیگردد، اما در شرایط پرالتهاب کنونی، آشفتگی، نابهسامانی و نبود قدرت مدیریت و راهبری یکپارچه بازار طلا در سراسر کشور به وضوح به چشم میخورد.
اعمال نرخهای سلیقهای، بسته بودن بازار فیزیکی طلا و فقدان چاره اندیشی برای حل معضل فروش طلا بهصورت فیزیکی، از عمده مشکلاتی است که مردم طی روزهای اخیر در بازار طلا با آن مواجه هستند. اتحادیه طلا حتی نتوانسته است، چند واحد امین و تحت نظارت را برای رفع نیاز مردم به نقدینگی معرفی کند. آن در شرایطی که هم قیمت دلار کشف میشود، هم قیمت اونس طلا در دسترس است و محاسبه قیمت واقعی طلا کار دشواری نیست.
در چنین شرایطی و در حالی که بازار سهام تعطیل است، سازمان بورس در هفته پایانی سال، تصمیم گرفت تا در راستای مرتفع کردن نیاز مردم به نقدینگی ریالی، صندوقهای طلا و نقره فعالیت خود را از سر بگیرند. همچنین باید گفت پلتفرمهای آنلاین فروش طلا بدون توقف و قطعی، از ابتدای جنگ در حال فعالیت بودهاند و امکان خرید و فروش در این پلتفرمها حتی در برخی از آنها تا سقف یک میلیارد تومان در روز فراهم بوده است. این در حالی است که تا پیش از این فعالیت پلتفرمهای طلا زیر ذرهبین انتقاد اتحادیه طلا و جواهر تهران و بازار فیزیکی طلا قرار داشت.
گفتنی است پیش از این نادر بذرافشان رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران مدعی بود که پلتفرمها پشتوانه قوی ندارند و بهتر است مردم در بازار فیزیکی سرمایهگذاری کنند تا بتوانند در شرایط بحرانی سرمایه خود را به آسانی نقد کنند.
برخی مخالفان سرمایهگذاری در ابزارهای نوظهور سرمایهگذاری نظیر پلتفرمها و صندوقهای بورسی طلا نیز مدعی بودند این ابزارها عموما خالی فروشی میکنند و ابزارهای برای نوسانگیری هستد. هرچند باید توجه داشت مانع تراشی برای هر فعالیت جدید طبیعی است؛ اما آنچه جای تامل دارد این است که بازار فیزیکی نه نوظهور است و نه بیتجربه، اما بیش از دو هفته است که مردم را سردرگم نگاه داشته و نمیتواند دارایی باارزش مردم را به نقدینگی تبدیل کند. بهنظر میرسد، تحادیه طلا توان مدیریت و قدرت اجرایی لازم را برای کنترل بازار فیزیکی طلا ندارد.