جهش ۱۰۰ درصدی درآمدهای نفتی ایران پس از جنگ
اقتصاد۲۴-جهش همزمان حجم صادرات و قیمت نفت در بازارهای جهانی، درآمد روزانه ایران را به بیش از ۱۴۰ میلیون دلار رسانده است؛ رقمی که در مقایسه با پیش از جنگ، افزایشی بیش از ۱۰۰ درصد را نشان میدهد. این تحول راهبردی، گامی مهم در جهت جبران کسری بودجه و رفع یکی از مشکلات ساختاری اقتصاد کشور محسوب میشود.
پیش از آغاز جنگ رمضان، صادرات نفت ایران در محدوده یک میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه در روز و با قیمت حداکثر ۶۰ دلار انجام میشد. اما در شرایط کنونی و با مدیریت راهبردی کشور در عرصه میدانی و بهرهگیری از برگ برنده تنگه هرمز، میزان صادرات به حداقل یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز و قیمت فروش به محدوده ۱۰۰ تا ۱۱۰ دلار افزایش یافته است.
این جهش همزمان در دو مؤلفه کلیدی صادرات نفت، نتایج قابل توجهی را به همراه داشته است. افزایش ۵۰ درصدی در حجم صادرات و حدود ۸۰ درصدی در قیمت هر بشکه، در مجموع درآمد روزانه کشور را از حدود ۶۶ میلیون دلار به بیش از ۱۴۰ میلیون دلار رسانده است. به عبارت دیگر، ایران در شرایط پس از جنگ، بیش از دو برابر درآمد نفتی پیش از جنگ را تجربه میکند.
نکته حائز اهمیت آنکه این روند در یک ماه اخیر تثبیت شده و نشانههایی از تداوم آن در ماههای آتی مشاهده میشود. این موضوع میتواند کمک جدی به جبران کسری بودجه دولت از محل صادرات نفت نماید. عدم تحقق درآمدهای نفتی پیشبینی شده در بودجه کشور، همواره به عنوان یکی از مشکلات ساختاری بودجه و اقتصاد ایران مطرح بوده است. اما با تحقق درآمدهای کنونی، دولت امکان بیشتری برای تأمین هزینههای جاری و عمرانی کشور خواهد داشت.
نگاهی به بودجه نفتی ۱۴۰۵
بررسی قانون بودجه سال ۱۴۰۵ نشاندهنده رویکرد محافظهکارانه دولت در پیشبینی درآمدهای نفتی است. در بودجه سال ۱۴۰۴، درآمد دولت از محل نفت ۶۰۴ هزار میلیارد تومان پیشبینی شده بود. اما با توجه به تحقق نیافتن بخش عمدهای از این رقم در عمل، دولت در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، برآوردی واقعبینانهتر ارائه داد و درآمد نفتی را در حدود ۲۶۰ هزار میلیارد تومان تثبیت کرد. این رقم در مقایسه با بودجه سال ۱۴۰۴، کاهشی ۵۶ درصدی را نشان میدهد.
به نظر میرسد اگر این روند تا پایان سال ادامه داشته باشد درامدی نزدیک به ۵۰۰ همت تنها از محل صادرات نفت عاید دولت خواهد شد. این موضوع جدای از سهم شرکت نفت و صندوق توسعه ملی خواهد بود.
در بودجه سال ۱۴۰۵، فروش روزانه حدود یک میلیون و ۷۷۲ هزار بشکه نفت پیشبینی شده و قیمت هر بشکه نیز با احتیاط و در حدود ۵۴ دلار لحاظ شده است. این در حالی است که متوسط فروش نفت در سال گذشته با قیمت پایینتری انجام شد و این امر نشاندهنده نگاه محافظهکارانه دولت در تنظیم منابع بودجه بود. دولت با این رویکرد تلاش دارد تا از بروز کسری ناشی از عدم تحقق درآمدهای نفتی جلوگیری کند.
جهش درآمدهای نفتی پس از جنگ رمضان، یک فرصت تاریخی برای اقتصاد ایران محسوب میشود. افزایش ۵۰ درصدی حجم صادرات همزمان با افزایش حدود ۸۰ درصدی قیمت هر بشکه، درآمد روزانه کشور را از ۶۶ میلیون دلار به بیش از ۱۴۰ میلیون دلار رسانده است. این افزایش ۱۰۰ درصدی درآمدهای نفتی، ضمن تثبیت در یک ماه اخیر، توانسته است کمک شایانی به جبران کسری بودجه ساختاری دولت نماید.
گذار از شرایط پیش از جنگ با صادرات یک میلیون و ۱۰۰ هزار بشکهای و قیمت ۶۰ دلار به وضعیت کنونی با صادرات یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکهای و قیمت ۱۰۰ تا ۱۱۰ دلار، یکی از بزرگترین جهشهای درآمدی در تاریخ اقتصادی ایران را رقم زده است. تداوم این روند منوط به حفظ ابتکار عمل راهبردی کشور در عرصههای میدانی و دیپلماتیک و نیز مدیریت هوشمندانه تنشها در منطقه خواهد بود.
