حواشی عملیات هالیوودی نجات خلبان آمریکا/ آیا این عملیات پوششی برای ربودن اورانیوم ۶۰ درصد بود؟

اقتصاد۲۴-ماجرای سقوط جنگنده آمریکایی از انتشار نخستین تصاویر در شبکه‌های اجتماعی آغاز شد؛ تصاویری از چتر نجات و بقایای یک هواپیما که نشان می‌داد یک جنگنده در داخل خاک ایران سرنگون شده و یکی از خلبانان ایجکت کرده است. تحلیل تصاویر توسط رسانه‌های بین‌المللی نشان داد که احتمالا یک جنگنده اف-۱۵ هدف قرار گرفته است.

با گذشت زمان، گزارش‌های دقیق‌تری منتشر شد. به گفته منابع آمریکایی، این جنگنده بر فراز جنوب‌غرب ایران هدف قرار گرفته و سقوط کرده است. همچنین تأیید شد که یکی از خدمه توسط نیرو‌های آمریکایی نجات یافته، اما جست‌و‌جو برای یافتن نفر دوم ادامه داشته است. گزارش‌ها حاکی از آن بود که دست‌کم یکی از سرنشینان پیش از سقوط، ایجکت کرده است.

پس از یک عمایات پیچیده دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با انتشار پیامی از موفقیت‌آمیز بودن عملیات نجات خبر داد و آن را یکی از «جسورانه‌ترین عملیات‌های جست‌و‌جو و نجات» ارتش این کشور توصیف کرد. او اعلام کرد یکی از افسران ارشد ارتش آمریکا سالم نجات یافته است.

با این حال، جزئیات میدانی و نحوه اجرای عملیات، پرسش‌های زیادی را به‌دنبال داشت. براساس تحلیل سی ان ان ترک احتمالاً این عملیات یک عملیات پوششی برای ربودن اورانیوم غنی شده ۶۰ درصد ایران بوده است. بر اساس تحلیل این رسانه، محل سقوط جنگنده در جنوب‌غرب استان کهگیلویه و بویراحمد گزارش شده، در حالی که منطقه‌ای که عملیات گسترده نظامی در آن انجام شد، در جنوب اصفهان قرار داشته است؛ فاصله‌ای حدود ۲۰۰ کیلومتر که به باور برخی تحلیلگران، نشانه‌ای از وجود اهدافی فراتر از یک عملیات ساده نجات است.

همچنین به گفته سی ان ان ترک، گزارش‌ها از حضور گسترده نیرو‌های آمریکایی در این عملیات حکایت دارد؛ به‌طوری‌که گفته می‌شود دست‌کم ۲۰۰ نیروی نظامی در آن مشارکت داشته‌اند. این سطح از درگیری برای یک مأموریت صرفاً نجات، غیرمعمول ارزیابی شده و همین مسئله، گمانه‌زنی‌ها درباره ماهیت واقعی عملیات را تقویت کرده است.

در این میان، این رسانه این فرضیه را مطرح کرده که عملیات نجات ممکن است پوششی برای یک اقدام نظامی دیگر بوده باشد. بر اساس این گمانه، هدف احتمالی می‌توانسته دسترسی به ذخایر اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصد ایران در منطقه اصفهان باشد که گفته می‌شود همزمان با عملیات نجات، شاهد بمباران‌های سنگین نیز بوده است.

گزارش‌هایی نیز از درگیری‌های شدید در جریان این عملیات منتشر شده است. به‌طوری‌که طبق اعلام منابع سپاه پاسداران، دو فروند هواپیمای ترابری C-۱۳۰ و دو بالگرد بلک‌هاوک ارتش آمریکا در این عملیات منهدم شده‌اند. در اطلاعیه منتشرشده، این عملیات «شکست‌خورده» توصیف شده و تأکید شده که نیرو‌های ایرانی با حضور به‌موقع، مانع از تحقق اهداف طرف مقابل شده‌اند.

یکی از حواشی قابل توجه این عملیات، هدف قرار گرفتن یک بالگرد ساقط‌شده توسط جنگنده‌های آمریکایی بود؛ اقدامی که در ادبیات نظامی به‌عنوان شلیک به «نیروی خودی» شناخته می‌شود. بر اساس برخی تصاویر منتشرشده در فضای مجازی، این حمله در شرایطی رخ داده که احتمالاً تعدادی از نیرو‌های آمریکایی همچنان در داخل بالگرد حضور داشته‌اند.

در کنار این روایت‌ها، برخی نکات دیگر نیز به ابهامات افزوده است؛ از جمله سکوت طولانی‌مدت رئیس‌جمهور آمریکا در طول اجرای عملیات و عدم ارائه جزئیات از سوی مقامات آمریکایی درباره ابعاد کامل آن. همچنین گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد هیچ‌گونه مصاحبه یا روایت مستقیمی از خلبانان نجات‌یافته ارائه نشده است.

مجموع این تحولات باعث شده تا عملیات مورد نظر، فراتر از یک مأموریت جست‌و‌جو و نجات معمولی ارزیابی شود. در حالی که واشنگتن بر موفقیت عملیات تأکید دارد، روایت‌های میدانی و تحلیل‌های منتشرشده، از وجود ابعاد پنهان و احتمالی حکایت دارند که همچنان در هاله‌ای از ابهام باقی مانده است.