پاکستان زیر فشار مذاکرات ایران و آمریکا
اقتصاد۲۴- پس از پایان مذاکرات و زمانیکه هیئتهای آمریکا و ایران بدون دستیابی به توافق، اسلامآباد را ترک کردند، شرایط پیچیدهتر شد. تنها دو روز بعد، در ۱۴ آوریل، محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر و مناطق ساحلی ایران اجرا شد. اقدامی که ایران آن را «دزدی دریایی» توصیف کرده است.
در همین فضای پرتنش، پاکستان موقعیت بسیار حساسی پیدا کرده؛ جایی که همزمان نقش میانجی واشنگتن و تهران را بر عهده دارد و هم به تعهدات دفاعی خود در برابر عربستان سعودی پایبند است.
در همین راستا، یک مقام پاکستانی که نخواست نامش فاش شود، گفته اسلامآباد همچنان به تسهیل روند گفتوگوها و ارتباط همه طرفها متعهد مانده است. همچنین گزارش شده نخستوزیر شهباز شریف در روزهای آینده به عربستان سفر خواهد کرد و احتمال دارد به کشورهای دیگری از جمله ترکیه هم برود تا روند دیپلماتیک پیش از پایان آتشبس حفظ شود.
این وضعیت در حالی شکل گرفته که یک روز پیش از آغاز مذاکرات در اسلامآباد، وزیر دارایی عربستان برای دیدار با نخستوزیر پاکستان به این کشور سفر کرد. در این دیدار، مقامهای پاکستانی از حمایت اقتصادی و مالی طولانیمدت ریاض قدردانی کردند؛ حمایتی که به گفته آنان نقش مهمی در تثبیت اقتصاد پاکستان داشته است.
ریشه این همکاری در توافق دفاعیای است که در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۵ در ریاض بین محمد بن سلمان و شهباز شریف امضا شد و بر اساس آن، هرگونه حمله به یکی از دو کشور، حمله به هر دو تلقی میشود. پاکستان بارها تأکید کرده که از این تعهدات آگاه است و در سطوح رسمی نیز این موضوع را به طرف ایرانی منتقل کرده، اما هنور جزئیات دقیق شرایط این توافق روشن نیست.
بیشتر بخوانید: واکنش اتحادیه اروپا به مذاکرات اسلامآباد
علاوه بر این، خبرهایی هم از استقرار نیروی نظامی پاکستان در پایگاه هوایی ملک عبدالعزیز در استان شرقی عربستان منتشر شده؛ اقدامی که شامل جنگندهها و نیروهای پشتیبانی نیروی هوایی پاکستان است و با هدف افزایش هماهنگی و آمادگی عملیاتی مشترک انجام شده. دولت پاکستان تاکنون موضع رسمی روشنی درباره این استقرار ارائه نکرده است. تحلیلگران معتقدند همین ابهام در جزئیات توافق، بخشی از کارکرد بازدارنده آن است؛ زیرا طرفهای مقابل دقیقاً نمیدانند در چه شرایطی این پیمان وارد مرحله اجرا میشود.
با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که پاکستان در حال حرکت روی یک خط باریک است. به گفته آنها، این کشور تنها زمانی میتواند همزمان نقش میانجی و متحد نظامی عربستان را حفظ کند که تعهداتش کاملاً دفاعی، محدود و زماندار باقی بماند؛ در غیر این صورت، این توازن از هم میپاشد.
در همین راستا، یک ژنرال سابق پاکستانی گفته که ادامه این نقش دوگانه تا زمانی ممکن است که عملیاتها جنبه دفاعی داشته باشند، اما اگر به سمت اقدام تهاجمی برود، ساختار فرو خواهد ریخت.
در ریاض، اما این استقرار بیشتر به عنوان یک اقدام بازدارنده تفسیر میشود تا مقدمهای برای حمله. به گفته یک تحلیلگر نظامی سعودی، حضور نیروهای پاکستانی در استان شرقی که محل تأسیسات نفتی حساس این کشور است، پیامی روشن برای تقویت امنیت مناطق آسیبپذیر ارسال میکند.
در سطح راهبردیتر، تحلیلگران میگویند پاکستان تلاش دارد همزمان با ایفای نقش میانجی در بحران آمریکا و ایران از تعهدات دفاعی خود در قبال عربستان نیز بهعنوان اهرم بازدارنده استفاده کند. با این حال، برخی کارشناسان هشدار میدهند که در صورت از سرگیری درگیریها، این توازن ممکن است از هم بپاشد و پاکستان ناچار به ورود عمیقتر در بحران شود.
در کنار این دیدگاهها، برخی تحلیلگران نیز معتقدند که پاکستان به دلیل پیوندهای مذهبی و فرهنگی و نیز روابط دیرینه منطقهای، تمایلی به درگیری مستقیم با ایران ندارد و تلاش میکند مسیر گفتوگو را حفظ کند.
تصویر کلی نشان میدهد که پاکستان در حال برقراری یک تعادل بسیار شکننده است؛ تعادلی میان دیپلماسی فعال، تعهدات امنیتی منطقهای و تلاش برای جلوگیری از گسترش یک بحران گستردهتر در خاورمیانه.
