اثاث کشی از صندلیهای سبز پارلمان به خیابان و فضای مجازی؛ نقش واقعی مجلس در بزنگاههای کشور چیست؟
اقتصاد۲۴- فرقی نمیکند نمایندگان کجا باشند؛ زیر سقف ساختمان هرمیشکل میدان بهارستان یا در یک برنامه تلویزیونی و مقابل دوربین رسانهها، انگار که همیشه مجلس یکی از پایههای پرمناقشه و پرحاشیه سیاست بوده است؛ گاهی این حواشی لبخند را به لب آورده و گاهی هم افسوسهایی را پشت سر خود به دنبال داشته است. حواشیای که بازیگران اصلی آن نمایندگان هستند.
کولهبار مجلس دوازدهم در این دو سالی که از عمر آن گذشته، کم از این حواشی نداشته است؛ برخی نمایندگان به خاطر نطقها و تذکراتشان و برخی هم به دلیل رفتارها و اظهارنظرهایی که در بیرون از مجلس داشتهاند، باعث شدند که لنز دوربینهای خبرنگاران و خط خبری رسانهها بیشتر روی آنان زوم شود. حال در روزهایی که کشور به دلیل وجود خطر حمله نظامی مجدد آمریکا و اسرائیل بیش از پیش به وحدت و انسجام ملی نیاز دارد، گویی نمایندگان مجلس که اکثریت آنان از طیف تندروی سیاست هستند، بیشتر آتش بر هیزم مخالفان دولت میریزند؛ اقدامی که هم بار دیگر سبب خدشهدار شدن انسجام ملی میشود و هم نشان از چندصدایی در فضای سیاسی داخل دارد.
در شرایطی که صحن علنی مجلس به دلیل شرایط امنیتی، برخلاف جنگ ۱۲ روزه، از زمان آغاز جنگ رمضان تا به اکنون تشکیل جلسه نداده است، نمایندگان حضور پررنگی در فضای مجازی فیلترشده برای مردم و صداوسیما داشته و دارند. همین حضور پررنگ نیز حاشیههایی را به وجود آورده است.
ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی، یکی از همین نمایندگانی بود که حضور فعالی در شبکه اجتماعی ایکس داشت. او که از نمایندگان اصولگرا و طیف تندرو مجلس است، نهتنها در طول زمان جنگ با مذاکره و آتشبس مخالفت کرده بود، بلکه حتی در توئیتی عضویت دائم ایران در شورای امنیت با حق وتو را یکی از شروط پایان جنگ اعلام کرد.
این اظهارات ابراهیم رضایی با مخالفتهایی همراه شد؛ آنچنان که محمد مهاجری، فعال رسانهای اصولگرا، در یادداشتی خطاب به نماینده دشتستان نوشت: «جنگ، همچون سیاست و امنیت، امر تخصصی است و صرف اینکه کسی عضو کمیسیونی در مجلس باشد، آن هم در شرایط فعلی، مجوزی برای هر اظهارنظری ندارد؛ بهخصوص آنکه در این حوزهها بیسواد یا کمسواد باشد. در این مورد خاص، سخنگوی محترم کمیسیون، شرط پایان جنگ و عضویت ایران در شورای امنیت سازمان ملل را از کدام مقام کشور نقل کرده؟»
بیشتر بخوانید:فیلم / عضو هیئت رئیسه مجلس از احتمال جنگ خبر داد
با این حال، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی در یادداشتی در ۲۶ فروردینماه، در خصوص پایان آتشبس دو هفتهای میان ایران و آمریکا نوشت: «پایان آتشبس نباید منجر به تمدید آتشبس شود؛ یا باید حقوق ایران، از جمله تسلط ما بر تنگه هرمز را به رسمیت بشناسند، یا به جنگ برگردند؛ قرار نیست از فضای تنفسی که پدید آمده برای شرارت مجدد و تجهیز خودشان استفاده کنند.»
ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، هم از دیگر نمایندگان فعال در فضای مجازی بود. او در ۱۴ اسفندماه، در توئیتی مدعی کشتن ۵۰۰ سرباز اسرائیلی-آمریکایی شد.
این نماینده مجلس، با اشاره به حمایت اوکراین از حمله نظامی اسرائیل و آمریکا به ایران، در توئیتی دیگر تأکید کرد که بر اساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد، تمام خاک این کشور به هدفی مشروع برای ایران تبدیل شده است.
محسن زنگنه، نماینده تربت حیدریه در مجلس شورای اسلامی، از جمله پارلمانتاریستهایی بود که در ایام جنگ رمضان، اظهاراتی را در خصوص وضعیت سلامتی رهبر انقلاب مطرح میکرد. او در روزهایی که همه منتظر تصمیم مجلس خبرگان برای انتخاب رهبر سوم انقلاب بودند، در گفتوگویی بیان کرد: «گزینههای نهایی رهبری دو نفر هستند و هر دو از پذیرش این سمت استنکاف میکنند.»
نماینده تربت حیدریه در گفتوگویی دیگر، با رد ادعاهای کذب درباره وضعیت هوشیاری رهبر انقلاب، به نقل از یک مقام مسئول در وزارت بهداشت گفت: «زمانی که رهبری را نزد ما آوردند، برخلاف همه شایعات، ایشان در هوشیاری کامل و صددرصدی به سر میبردند. خوشبختانه آسیبهای وارده بسیار جزئی و سطحی بود و تنها در دو یا سه نقطه از بدن ایشان زخمهایی ایجاد شده بود که خوشبختانه در همان یکی دو ساعت اول، فرآیند درمان بهطور کامل انجام شد.»
همچنین، در شرایطی که اینترنت به دلیل مسائل امنیتی برای مردم بسته شده است و حتی ChatGPT و هوش مصنوعی تنها با استفاده از فیلترشکن کار میکند، در توئیتی نوشت: «از هوش مصنوعی سؤال کردم به ازای هر ۱۰۰۰ نفر مجروح در جنگهای امروز، چند نفر کشته داریم؟ جواب داد؛ ۲۵۰ تا ۳۲۰ کشته. وزارت بهداشت اسرائیل، مجروحین را تا کنون ۵۷۷۲ نفر اعلام کرده، بنابراین تعداد کشتههای واقعی اسرائیلی باید حدود ۱۴۴۳ تا ۱۷۴۷ نفر باشد.»
نمایندگان مجلس و بیخبری از مذاکرات؟
از سوی دیگر، در شرایطی که برخی از نمایندگان مجلس مانند حسنعلی امیری اخلاقی از بیخبری مجلس نسبت به جزئیات مذاکره با آمریکا میگویند و تنها محمود نبویان، نماینده تهران، از همراهان محمدباقر قالیباف برای مذاکره با جی. دی. ونس بوده است، ادعاهای عجیبی از سوی بهارستانیها برای مذاکره با آمریکا شنیده میشود؛ مانند علی خضریان، نماینده مجلس شورای اسلامی، که با حضور در یک گفتوگوی تلویزیونی بر توقف کامل هرگونه تبادل پیام با آمریکا تأکید کرد و گفت: «انتقال پیام از طریق شبکههای اجتماعی و خبرنگار و نخستوزیر هم نوعی مذاکره است. همه اینها متوقف شده است و این تصمیم کلان نظام جمهوری اسلامی در این شرایط است.»
این نماینده مجلس در شبکه سه سیما، با اشاره به احتمالات در خصوص برگزاری دور دوم مذاکرات، مدعی شد که: «اخبار ما مبنی بر این است که رهبر انقلاب بهشدت با هرگونه تمدید مذاکره در چنین شرایطی مخالف هستند.»
بیشتر بخوانید:حمله موشکی به ساختمان قدیم مجلس
امیرحسین ثابتی، نماینده تهران و مشاور سعید جلیلی، با حضور در تجمعات مردمی درباره مذاکرات اسلامآباد گفت: «یکی از خطوط قرمز رهبر انقلاب “عدم مذاکره در موضوع هستهای” بوده، آقایان قالیباف و عراقچی پاسخ دهند آیا درست است که در پاکستان درباره تعلیق غنیسازی و اورانیومهای غنیشده گفتوگو کردهاند؟»
ادعاهای این نمایندگان در خصوص نظر رهبر انقلاب درباره مذاکره با آمریکا با واکنشهای تندی از سوی اصولگرایان همراه شد و برخیها هم بر این باورند که در شرایط جنگی کشور، نباید نمایندگان به گونهای سخن بگویند که نظرات خودشان را به رهبر انقلاب منتسب کنند.
با این حال، مخالفت نمایندگان مجلس با مذاکرات تنها به بیان ادعاهایی در خصوص نظر رهبری و بیان شعارهای تند و تیز حامیانشان در تجمعات شبانه علیه اعضای تیم مذاکرهکننده محدود نشده است؛ خاصه آنکه در روزهای اخیر، یک فایل صوتی از محمود نبویان، عضو تیم مذاکرهکننده، در فضای رسانهای منتشر شد که با اشاره به اینکه گنجاندن موضوع هستهای در دستور کار مذاکرات اشتباه بوده، گفت: «این اقدام دشمن را امیدوار کرد و باعث شد درخواستهایی مانند خروج مواد هستهای از ایران یا تعلیق ۲۰ ساله غنیسازی مطرح شود؛ در حالی که اساساً چنین موضوعی ارتباطی به آمریکا ندارد.»
او در تشریح محورهای مطلوب برای مذاکره هم بر این باور است که باید بهجای طرح پرونده هستهای، موضوعاتی مانند «پرداخت غرامت به ایران»، «زمانبندی خروج آمریکا از منطقه» و «لغو تحریمهای اولیه و ثانویه» در دستور کار قرار میگرفت.
علیرضا عباسی، نماینده کرج، هم نظری مشابه با نبویان دارد. او در گفتوگویی با سایت ایلنا بیان کرد که: «با توجه به حملات دشمن به سایتهای هستهای در حین گفتوگوها، موضوع هستهای باید برای همیشه از میز مذاکره حذف شود و هرگونه گفتوگوی احتمالی تنها باید بر محورهایی نظیر پرداخت غرامت و حاکمیت بر تنگه هرمز متمرکز باشد.»
اظهارات نمایندگان در شرایطی که خودشان به بیخبری از مذاکرات اعتراف کردهاند، این سؤال را ایجاد میکند که چرا در شرایط حساس کنونی مدام میخواهند با مطرح ساختن نظرات خودشان، وحدت و انسجام میان مردم و مسئولان را خدشه دار کنند؛ تا آنجایی که حتی برخی این پرسش را مطرح کردهاند که بالاخره در مذاکرات چه گذشته است؟
در واقع، آنچه از رفتار و مواضع اخیر برخی نمایندگان برمیآید، بیش از آنکه به روشنتر شدن مسیر سیاستگذاری در شرایط بحرانی کمک کند، بر ابهامات افزوده است. تداخل میان اطلاعرسانی، تحلیل شخصی و موضعگیری رسمی، مرزها را برای افکار عمومی کمرنگ کرده و این پرسش را پررنگتر ساخته که نقش واقعی مجلس در چنین بزنگاههایی چیست. در فضایی که کشور بیش از هر زمان دیگری به انسجام و پیامهای شفاف نیاز دارد، پراکندگی روایتها نهتنها کمکی به مدیریت شرایط نمیکند، بلکه میتواند بر پیچیدگی آن نیز بیفزاید.
