خاموشی در کوبا، مذاکره در سایه

پیام واشنگتن ظاهراً روشن بوده است؛ آمریکا آماده گفت‌وگو درباره مسائل اقتصادی و امنیتی است، اما فقط اگر کوبا تغییرات بنیادین انجام دهد.

طبق گزارش‌ها، رتکلیف حتی به مقام‌های کوبایی هشدار داده از سرنوشت دولت نیکولاس مادورو در ونزوئلا درس بگیرند؛ همان عملیاتی که آمریکا در ژانویه با آن عملاً کنترل صادرات نفت ونزوئلا را در دست گرفت و یکی از اصلی‌ترین شریان‌های حیاتی کوبا را قطع کرد.

اما شاید مهم‌ترین بخش ماجرا، نه حرف‌های پشت درهای بسته، بلکه خودِ پذیرش این دیدار از سوی هاوانا باشد.

کوبا از زمان انقلاب ۱۹۵۹، تقریباً هیچ‌وقت چنین سطحی از تماس علنی با سازمان سیا را نپذیرفته بود. همین مسئله نشان می‌دهد بخشی از حاکمیت کوبا به این نتیجه رسیده که ادامه وضعیت فعلی ممکن نیست. اقتصاد در حال فروپاشی است، سوخت تمام شده، بیمارستان‌ها تحت فشارند و موج نارضایتی اجتماعی هر روز بزرگ‌تر می‌شود.

همزمان، حکومت کوبا تلاش کرده چند سیگنال مثبت هم به واشنگتن بفرستد؛ از جمله آزادی یک زندانی سیاسی به نام «سیسی آباسکال زامورا». اقدامی که بسیاری آن را بخشی از تلاش هاوانا برای کاهش فشار آمریکا می‌دانند.

اما پشت تمام این تحرکات، نگرانی عمیق‌تری وجود دارد؛ ترس از فروپاشی کنترل داخلی.

کوبا فقط یک دولت کمونیستی نیست؛ یک دولت امنیتی پیچیده است که دهه‌ها جامعه را زیر نظارت شدید نگه داشته. مقام‌های آمریکایی نگران‌اند اگر ساختار امنیتی کوبا ناگهان فرو بریزد، جزیره وارد آشوب شود و موج مهاجرت گسترده‌ای به سمت آمریکا شکل بگیرد.

برای همین، واشنگتن حالا در موقعیتی متناقض قرار گرفته؛ از یک‌سو می‌خواهد به حکومت کوبا فشار بیاورد، و از سوی دیگر نمی‌خواهد این حکومت ناگهان فروبپاشد.

در تاریکی هاوانا، میان خاموشی‌های طولانی و خیابان‌های بی‌سوخت، شاید مهم‌ترین سؤال این باشد؛ آیا کوبا در آستانه معامله‌ای تاریخی قرار گرفته، یا خیر.؟