چشمانداز هفته آینده بازار سرمایه به کاهش تنشها / اعتماد به بورس بر میگردد؟
اقتصاد۲۴- امیرعباس باقری، کارشناس بازار سرمایه: پس از کشوقوسهای فراوان و تعطیلی بازار سرمایه از نهم اسفند، بالاخره، بیستونهم اردیبهشت، بازار سهام ایران بازگشایی شد؛ بازگشایی که شاید بسیاری از فعالان بازار نسبت به کیفیت و نحوه انجام آن نگرانیهای جدی داشتند، اما در عمل شاهد یکی از منظمترین و قابلقبولترین بازگشاییهای سالهای اخیر بودیم. بدون تردید باید از مدیریت و هماهنگی مجموعه نهادهای تصمیمگیر در این مسیر قدردانی کرد؛ از وزارت اقتصاد و تیم مدیریتی آن گرفته تا بانک مرکزی و سازمان بورس که در این مدت نقش مهمی در مدیریت شرایط ایفا کردند.
واقعیت این است که پس از حدود ۸۳ روز تعطیلی بازار، کمتر کسی انتظار داشت معاملات در نخستین روز با چنین کیفیتی دنبال شود. شاخص کل اگرچه در ابتدای معاملات با فشار فروش و فضای منفی آغاز به کار کرد، اما در ادامه شرایط تغییر کرد و در نهایت بازار توانست مثبت بسته شود؛ اتفاقی که نشان داد اعتماد نسبی به بازار همچنان وجود دارد و سرمایهگذاران نگاه بلندمدتتری نسبت به شرایط اقتصادی و ارزندگی سهام پیدا کردهاند. در جریان معاملات دیروز، تنها بخشی که همچنان تحت فشار شدید فروش قرار داشت، صندوقهای اهرمی بودند که صفهای فروش سنگینی را تجربه کردند.
با این حال، در بسیاری از نمادها و گروهها، صفهای فروش بهتدریج جمعآوری شد و جریان معاملات به وضعیت متعادلی رسید. حتی در گروههای خودرویی و پالایشی که در پایان بازار با صف فروش بسته شدند، حجم معاملات قابلقبولی ثبت شد و امکان خرید و فروش روانتر از آن چیزی بود که پیشبینی میشد. در این میان، برخی صنایع عملکردی فراتر از انتظار داشتند. گروه بانکی، سیمانی، کشاورزی و دارویی جزو بهترین گروههای بازار بودند و با استقبال مناسبی از سوی معاملهگران مواجه شدند. در میان بانکیها نیز بانک ملت یکی از نمادهای شاخص و موفق بازار امروز بود و عملکرد قابلتوجهی از خود به نمایش گذاشت.
نکته مهم دیگر، مدیریت صحیح روند بازگشایی نمادها بود. برخلاف برخی تجربههای گذشته که تمامی نمادها بهصورت همزمان بازگشایی میشدند و همین موضوع فشار روانی و هیجانی شدیدی به بازار وارد میکرد، این بار بازگشاییها بهصورت تدریجی و مرحلهای انجام شد. همین تصمیم باعث شد هیجان بازار کنترل شود و نقدینگی بهتر مدیریت شود. این موضوع نشان داد که تصمیمگیران بازار با آگاهی و برنامهریزی دقیقتری نسبت به گذشته عمل کردهاند. از سوی دیگر، نمیتوان تاثیر اخبار سیاسی را نادیده گرفت. اخباری که از کاهش تنشها و احتمال عدم وقوع جنگ در کوتاهمدت حکایت داشت، بدون شک فضای روانی بازار را آرامتر کرد و در معاملات دیروز اثر مثبتی گذاشت.
به نظر میرسد تصمیم برای بازگشایی بازار نیز با درنظر گرفتن همین شرایط و با هماهنگی کامل میان سازمان بورس، وزارت اقتصاد و بانک مرکزی و در رأس آنها شعام اتخاذ شده بود. در مجموع، با وجود تمام مشکلات اقتصادی ناشی از شرایط جنگی و آسیبهایی که طی ماههای اخیر به اقتصاد کشور وارد شده، بازار سرمایه امروز عملکردی قابلدفاع و حتی فراتر از انتظار داشت. بسیاری از سرمایهگذاران با نگاه به ارزندگی سهام و آینده بازار، تصمیمات منطقیتری گرفتند و منابع نیز به شکل مناسبی مدیریت شد تا شاهد یکی از بهترین روزهای بازگشایی بازار در سال۱۴۰۵ باشیم؛ روزی که میتواند نقطه شروعی برای بازگشت تدریجی اعتماد به بازار سرمایه تلقی شود.
رشد شاخصها در سایه توقف ۴۰ نماد بزرگ
سهیلا نقی پور، کارشناس بازار سرمایه گفت: پس از ۸۰ روز تعطیلی اجباری به دنبال وقوع جنگ رمضان، بازار سرمایه ایران روزهای سهشنبه و چهارشنبه هفته جاری رسما بازگشایی شد و این رویداد از آن جهت حائز اهمیت است که آزمونی مهم برای سنجش اعتماد سرمایهگذاران و میزان نقدینگی در اقتصاد تحریمی کشور محسوب میشود.
بیشتر بخوانید:بیانیه مشترک کانون نهادهای سرمایهگذاری ایران و کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار در حمایت از ثبات بازار سرمایه
اگرچه بازار سرمایه موتور محرک اصلی تامین مالی در ایران نیست، عملکرد آن از نظر روانی و سیاسی همواره نقشی کلیدی ایفا کرده است. آمارهای رسمی حاکی از آن است که در روز نخست بازگشایی، شاخص کل بورس تهران با رشد ۲۵۰۰ واحدی به رقم ۳ میلیون و ۷۱۶ هزار واحد دست یافت؛ اما بررسی جزئیات معاملات نشاندهنده واقعیتی متفاوت است؛ حدود ۷۲درصد از سهام شرکتهای حاضر در بازار با کاهش قیمت مواجه شدند و تنها ۲۸درصد نمادها در محدوده مثبت معامله شد. با این حال، روز چهارشنبه بهعنوان آخرین روز هفته معاملاتی، شاخص کل بورس با جهشی قابلتوجه به میزان بیش از ۴۴هزار واحد مثبت شد و در نهایت در سطح ۳میلیون و ۷۶۱ هزار واحد قرار گرفت.
به این ترتیب، طی دو روز بازگشایی، شاخص کل بورس بیش از ۲درصد رشد کرد. افزون بر این، بیش از ۴۰نماد شرکتهای بزرگ به ویژه در گروههای پتروشیمی، فولاد و معدنی بهدلیل دریافت خسارات مستقیم در جریان حملات هوایی یا اختلال در زنجیره تامین، کماکان متوقف ماندهاند و تا زمان افشای صورتهای مالی بهروزشده، اجازه معامله ندارند. مقایسه این وضعیت با بازگشایی پس از یکی از جنگهای پیشین نشان میدهد که واکنش بازار در این نوبت تا حدودی کنترلشدهتر بوده است؛ چراکه در آن مقطع بیش از ۹۹درصد سهام در دقایق ابتدایی سقوط کردند.
اما پرسش اساسی این است که آیا روند مثبت شاخص کل در هفته آینده نیز تداوم خواهد یافت؟ پاسخ به این پرسش نیازمند بررسی چند سناریوی اساسی است. در سناریوی اول، با توجه به اینکه رشد اسمی شاخص در ماههای اخیر عمدتا ناشی از تورم مزمن و افزایش نرخ ارز در بازار آزاد بوده، احتمال وقوع نوساناتی در هفته پیشرو وجود دارد؛ اما شواهد کنونی نشان میدهد که عمده سرمایهگذاران خرد که به مدت ۸۰روز در انتظار بازگشایی بلاتکلیف بودند، اکنون تمایل بیشتری به حفظ موقعیتهای خود و حتی افزایش دارایی دارند.
در سناریوی دوم، سازمان بورس با اعمال محدودیت دامنه نوسان ۳درصدی و افزایش ساعات معاملات بهمنظور تسهیل افشای اطلاعات، در تلاش است تا از نوسانات شدید جلوگیری کند و با توجه به تزریق نقدینگی هدفمند توسط دولت و ارائه شفاف خسارات وارده توسط شرکتهای بزرگ، احتمال تثبیت بازار و ادامه روند صعودی در هفته آینده بسیار قوی به نظر میرسد. همچنین تجارب جهانی نشان میدهد که این محدودیتها در کنار شفافیت اطلاعاتی، میتواند به عبور موفق بازار از شرایط بحرانی کمک کند. سناریوی سوم به تغییرات ژئوپلیتیک مربوط میشود؛ با توجه به نشانههای اولیه از کاهش تنشها و آغاز گفتوگوهای غیرمستقیم، چشمانداز مثبتی برای شرکتهای صادراتمحور با درآمد ارزی پیشبینی میشود.
در شرایط کنونی، سرمایهگذاران هوشمند بازار را به دو بخش پناهگاههای امن شامل شرکتهای مذکور و شرکتهای در حال بازیابی یعنی شرکتهای زیرساختی که روند جبران خسارت خود را آغاز کردهاند، تقسیم میکنند. در جمعبندی باید اذعان کرد که وضعیت کنونی بازار سرمایه با وجود شکنندگیهای اولیه، حاوی نشانههای امیدوارکنندهای برای هفته آینده است. رشد سطحی شاخص کل در روزهای ابتدایی میتواند سرآغاز یک روند صعودی تدریجی و پایدار باشد؛ بهویژه آنکه ابهامات مربوط به میزان دقیق خسارات شرکتها در حال رفع شدن است. با توجه به حمایتهای صورتگرفته و اعتماد نسبی بازگشته به بازار، انتظار میرود هفته آینده شاهد ادامه روند مثبت و تثبیت بیشتر قیمتها باشیم.
