مقایسه بازدهی بازارها/ خودرو گوی سبقت را از سایر بازارها ربود
اقتصاد۲۴- در اردیبهشتماه سال جاری، بازار خودرو با ثبت رشد کمسابقه ۳۷درصدی بیشترین بازدهی را در میان بازارهای دارایی تجربه کرد و از سایر بخشها سبقت گرفت. این افزایش بیسابقه تحت تاثیر فضای جنگی، اختلال در زنجیره تامین، بحران فولاد، نگرانیهای ارزی و آسیب به بنادر رخ داد و خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی هر یک بهدلیل متغیرهای متفاوتی وارد مدار افزایش قیمت شدند. بررسیها نشان میدهد خودرو نسبت به دیگر بازارها واکنش سریعتری به تحولات اقتصادی و محدودیتهای تولید داشته است. در کنار بازار خودرو، بازار دلار و صندوقهای طلا با بازدهی ۱۸ و ۱۳درصدی در رتبه بعدی قرار دارند. درحالیکه رشد ماهانه قیمتها در بازار خودرو و دلار از رشد ثبتشده در بازارهای طلایی بالاتر بود، به لحاظ رشد سالانه اکثر بازارهای طلایی از رشد نرخ دلار سبقت گرفتند. میانگین بازدهی صندوقهای طلا در یک سال اخیر ۱۹۵درصد ثبت شده که نسبت به بازدهی طلا با رقم ۱۸۵درصد بیشتر بوده است.
بررسی بازدهی بازارها نشاندهنده بیداری بازارها در اولین ماه بعد از آتشبس است. اکثر بازارها که با ورود کشور به شرایط جنگی خالی از سرمایهگذار شده بودند، در اولین ماه بعد از برقراری آتشبس با رشدهای دو رقمی مواجه شدند. در اردیبهشت ماه، اسکناس یورو معادل ۲۰.۵درصد و اسکناس دلار معادل ۱۸.۵درصد بازدهی داشتند. همچنین در این ماه، میانگین بازدهی ثبتشده برای صندوقهای طلایی ۱۳درصد و بازدهی خرید هر گرم طلای ۱۸عیار ۱۱.۶درصد بود. با این حال، بالاترین بازدهی ثبتشده در اولین ماه بعد از برقراری آتشبس مربوط به بازار خودرو بود. میانگین رشد قیمت در اردیبهشتماه، برای گروهی ۲۰تایی از خودروهای پرتقاضا (اعم از داخلی و خارجی)، ۳۷درصد ثبت شد. بررسیها نشان میدهد رشد اخیر بازار خودرو نشاندهنده افزایش هیجانی انتظارات تورمی برای کالاهای تولیدی و صنایع آسیبدیده از جنگ است.
دو دلیل رشد بازار خودرو
دومین ماه سال۱۴۰۵، برخلاف نخستین ماه سال، بازارها با بازدهیهای قابلتوجهی مواجه شدند. در این ماه، بازار خودرو با ثبت ۳۷درصد بازدهی در صدر پاداشدهی ماهانه به سرمایهگذاران قرار گرفت. کارشناسان معتقدند کمبود احتمالی مواد اولیه ناشی از مورد حمله قرار گرفتن صنایع پتروشیمی و فولادی در جنگ از اصلیترین دلایل ثبت رشدهای کم سابقه در بازار خودرو بود. با این حال، بسیاری از کارشناسان در کنار موثر دانستن رشد انتظارات درباره کمبود یا افزایش قیمت مواد اولیه برای تولید خودرو داخلی، اختلال در عرضه خودروی خارجی و مونتاژی را موثر میدانند. بررسیها نشان میدهد در روزهای جنگ و دوران بعد از آن، واردات خودروی خارجی و قطعات مونتاژی به کشور با اختلال مواجه شده است. «دنیایاقتصاد» در صفحه خودرو به چگونگی ثبت رشد قیمتها در بازار خودرو پرداخته است.
بازدهی بازار ارز از بازارهای طلایی پیشی گرفت
در دومین ماه سال، بازار ارز (خرید اسکناس دلار و یورو) بازدهی بالاتر از بازارهای طلایی (انواع قطعات سکه، طلای فیزیکی و صندوقهای طلا) داشت. در این ماه بازدهی ثبتشده برای خرید اسکناس دلار ۱۸.۵ درصد و برای اسکناس یورو ۲۰.۵ درصدی بود. در این ماه بانک مرکزی با برگزاری شش مرحله حراج شمش طلا و اعطای مجوز به بانکها برای خرید و فروش ارز در تلاش برای جلوگیری از رشد هیجانی قیمتها بود. با این حال بررسی روند قیمتی ثبتشده برای بازار ارز بهعنوان پاشنه آشیل قیمتی اقتصاد ایران، نشان میدهد این نرخ در اردیبهشت ماه بیش از هر چیز تحتتاثیر انتظارات در مورد روابط ایران و آمریکا بود. بازارهای طلایی در این ماه با وجود اینکه از روند ثابت قیمت اونس طلا تاثیر گرفتند، ولی رشد نرخ دلار محرک اصلی این بازار بود.
در دومین ماه سال، میانگین صندوقهای طلایی ۱۳ درصد، خرید فیزیکی طلای ۱۸ عیار ۱۱.۶ درصد و سکه طلای طرح جدید ۱۰.۴ درصد بازدهی ماهانه داشتند. در این ماه، دو روز بورس باز شد که نتیجه آن ثبت رشد ۱.۳ درصدی بود. با وجود اینکه بازدهی ماهانه بازار ارز از بازارهای طلایی بالاتر بود، ولی بررسی سالانه روند قیمتها نشان میدهد بازارهای طلایی توانستهاند در یک سال منتهی به ۳۱ اردیبهشتماه سودآورتر باشند. در این یک سال بازدهی اکثر بازارهای طلایی بیش از ۱۵۵ درصد بوده، ولی بازدهی سالانه خرید دلار ۱۱۳ درصد و بازدهی خرید یورو ۱۱۶ درصد بوده است.
صندوق طلا از طلای فیزیکی جلو زد
میانگین بازدهی ثبتشده در صندوقهای طلا نه تنها در یک ماه اخیر، بلکه در یک سال منتهی به ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ نیز بالاتر از بازدهی بازار فیزیکی طلا است. میانگین بازدهی سالانه ثبتشده برای صندوقهای طلا در اردیبهشتماه ۱۹۵ درصد بود؛ ولی بازدهی ثبتشده برای خرید طلای ۱۸ عیار، ۱۸۵ درصد و برای سکه طلای طرح جدید ۱۵۵.۵ درصد ثبت شد. نیمسکه و ربعسکه طلا بازدهی سالانه پایینتری ثبت کردند. بهطوریکه در ۳۱ اردیبهشت ماه سال جاری، قیمت هر قطعه نیمسکه ۱۲۸ درصد و ربعسکه طلا ۱۱۶ درصد بالاتر از روز مشابه سال قبل بود.
وضعیت بازار ارز و طلا در آخرین روز اردیبهشت
روز پنجشنبه، آخرین روز اردیبهشت ماه، بازار ارز تغییر محسوسی نسبت به روز قبل ثبت نکرد و هر دلار آمریکا در بازار فیزیکی و نقدی در رقم ۱۷۹ هزار تومان به فروش رسید. در این روز نرخ تتر بهعنوان دلار مجازی با کاهش روبهرو شد و نرخ لحظهای این رمزارز حتی برای مدت کوتاهی به کانال ۱۷۵ هزار تومان نیز وارد شد. نرخ تتر آخرین بار در ۲۰ اردیبهشتماه در کانال ۱۷۵ هزار تومان معامله شده بود. در آخرین پنجشنبه اردیبهشتماه، نرخ تتر در بازه ۱۷۵ هزار و ۸۰۰ تومان تا ۱۷۸ هزار و ۲۰۰ تومان نوسان کرد. این نرخ از نهم اردیبهشت تا پایان ماه، در محدوده ۱۷۵ هزار تا ۱۸۳ هزار تومان در نوسان بود و تنها در روز ۱۴ اردیبهشتماه تا نزدیکی ۱۹۰ هزار تومان پیشروی کرد؛ اما نتوانست به کانال ۱۹۰ هزار تومان وارد شود.
بهطور کلی ماه اردیبهشت را میتوان بهعنوان ماهی که بازار ارز با نرخهایی جدید مواجه شده است، بررسی کرد. در این ماه برای اولین بار در تاریخ اقتصادی ایران، نرخ دلار به کانالهای ۱۷۰ و ۱۸۰ هزار تومان وارد شد. در روزهای پایانی این ماه، نرخ دلار نسبت به اخبار واکنش خاصی نشان نمیداد و روزبهروز در بازه کوچکتر نوسان کرد. کارشناسان معتقدند این وضعیت که در ادبیات برخی تحلیلگران کفسازی نام دارد به وضعیتی گفته میشود که بازار در حال محکزنی نرخهاست و اشتهای موجود (میزان تقاضا) برای نرخهای جدید در حال سنجش است.
مشخص نیست این وضعیت تا چه زمانی ادامه خواهد داشت، با این حال مشخص است که در این وضعیت بازار به اخبار مهم واکنش نشان خواهد داد. برای مثال در روز سهشنبه (۲۹ اردیبهشت) که روز بازگشایی بازار بورس پس از ۸۰ روز تعطیلی بود (طولانیترین تعطیلی این بازار از سال ۱۳۵۸ تاکنون)، نرخ آزاد اسکناس دلار که طی ۷ روز کاری یا تغییری نداشت یا تنها هزار تومان افزایش یا کاهش ثبت کرده بود، با ۲ هزار تومان کاهش مواجه شد. این تغییر در روز بعدی در جهت معکوس تکرار شد و در روز پنجشنبه، نرخ آزاد دلار با وجود اخباری از افزایش احتمال دستیابی به توافق و رفع سایه جنگ از کشور، تقریبا بدون تغییر ماند. در این شرایط به نظر میرسد بازار ارز در انتظار اخبار مهم است و تنها به اخبار قطعی (و نه احتمالات) واکنش نشان خواهد داد. در این ماه نرخ حواله دلار مرکز مبادله ایران ۵.۵ درصد رشد کرده که فاصله قابلتوجهی با رشد ۱۸.۵ درصدی نرخ اسکناس در بازار آزاد دارد. روز ۳۱ اردیبهشتماه، نرخ حواله مرکز مبادله ایران ۱۴۸ هزار و ۱۱۸ تومان ثبت شد که ۷ هزار و ۶۸۹ تومان پایینتر از یک ماه قبل است. این نرخ نسبت به یک سال قبل ۱۰۷.۷۵ درصد رشد داشته که اختلاف نسبتا محدودی با رشد سالانه نرخ آزاد دلار (۱۱۳.۳۵ درصد) دارد.
روز پنجشنبه بازار طلای فیزیکی برخلاف رشد محدود نرخ جهانی طلا، با کاهش محدود مواجه شد. در آخرین روز اردیبهشت، هر سکه طلای طرح جدید ۱۹۱میلیون و ۵۰۰ هزارتومان، نیمسکه طلا معادل ۹۸میلیون تومان و هر قطعه نیمسکه طلا در رقم ۵۴میلیون تومان به فروش رسیدند. قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در ظهر روز پنجشنبه، ۱۹میلیون و ۳۴ هزار تومان ثبت شد که ۱۲۶ هزار تومان پایینتر از نرخ روز چهارشنبه بود.
