چرا معضل سگهای بلاصاحب ریشهکن نمیشود؟
اقتصاد۲۴- طلوع و غروب آفتاب در حاشیه این شهر با صدای زوزههایی بلند و نگرانکننده سگهای ولگرد آغاز میشود؛ سگهایی که در جستجوی لقمه نانی میان زبالهها میخزند و با نگاهی بهتزده عبور عابران را زیر نظر میگیرند و تو ناگهان میایستی که مبادا به سوی تو یا کودکت حملهور شوند. این روایتی است از همزیستی انسان با حیواناتی که گاه افسار پاره میکنند.
صدای اعتراض شهروندان باقرشهری این روزها بلندتر از همیشه به گوش میرسد از مغازهدارانی که نگران امنیت عابران هستند تا خانوادههایی که دیگر پارکها را محیطی امن برای تفریح نمیدانند. گزارشها حاکی از آن است که افزایش جمعیت سگهای بلاصاحب در مناطق حاشیهای و پارکهای شهری منجر به گلایههای جدی ساکنان شده است. جای این حیوانات در خیابان نیست این دیدگاه بسیاری از شهروندانی است که از ترس حمله یا سر و صدای شبانه، خواستار جمعآوری فوری هستند. در مقابل، حامیان حقوق حیوانات نیز تأکید دارند که این حیوانات قربانی بیمسئولیتی انسانها و مدیریت نادرست پسماندها هستند؛ آنها خواستار عقیمسازی و بازگردانی به محیطهای کنترلشده به جای کشتار یا رهاسازی در بیابانها هستند.
معضل سگهای ولگرد در شهرهای کهریزک و باقرشهر همچنان پابرجاست. روی هم رفته در این ۲ شهر سالانه بیش از ۲ هزار قلاده سگ جمعآوری میشود، اما شهرداران معتقدند تا زمانی که شهرهای اقماری جلوی رهاسازی سگها را نگیرند، این مشکل حل نخواهد شد. در مقابل، برخی کارشناسان حوزه حیوانات شهری نیز معتقدند صرف جمعآوری، راهکار نهایی نیست و عقیمسازی و نگهداری کنترلشده بخشی از سگها در محدودههای مشخص میتواند مانع ورود سگهای جدید و افزایش جمعیت آنها شود.
مردم شهر کهریزک میگویند سگهای ولگرد دیگر فقط اطراف آرادکوه نیستند. در چند ساعت تردد از خیابانهای اصلی و فرعی این شهر، بارها سگها را در کوچهها، حاشیه خیابانها و حتی میان روستاهای اطراف میشود مشاهده کرد. در جریان یک حضور میدانی، دستکم ۱۵ قلاده سگ ولگرد در حال پرسه زدن میان زبالهها و کیسههای پارهشده دیده شد.
مادری جوان، در حالی که نوزادش را در آغوش گرفته بود، گفت: بچه دیگر نمیتواند در کوچه بازی کند. همین ٢ هفته پیش یک سگ ولگرد به سمت یک کودک دوید. مادرش جیغ کشید و خدا را شکر اتفاقی برای بچه نیفتاد. در یک ایستگاه اتوبوس در حاشیه کهریزک با کارگری شیفت شب همکلام شدیم. وی که نخواست نامش فاش شود، گفت: وقتی از سر کار برمیگردم، باید مدام اطرافم را زیر نظر داشته باشم. چند بار نزدیک بود سگها به موتورم حمله کنند.
مرد دیگری که کنار خیابان ایستاده بود گفت: پاره کردن کیسههای زباله، ریختن محتویات آنها در کوچه و خیابان، ایجاد بوی تعفن و منظر نامناسب شهری از جمله مشکلاتی است که این سگها به وجود آوردهاند.
با پرس و جو از ۱۰ شهروند دیگر نیز تقریب همه آنها یک حرف مشترک داشتند: ما میبینیم که شهرداری سگها را جمعآوری میکند، اما دردی از مردم کم نمیشود. این مشکل سالهاست پابرجاست.
در حالی که شهرداری با تمام توان گشتهای زندهگیری را فعال کرده، اما شهردار باقرشهر میگوید تا زمانی که شهرهای اقماری مانع از انتقال و رهاسازی سگها نشوند، تلاشهای فعلی حکم پارو زدن در دریایی را دارد که هر لحظه موجهای تازهای به سوی ساحلش میفرستد.
همان طور که گفته شد؛ شهردار باقرشهر بخش بزرگی از این معضل را نه به زاد و ولد، بلکه به رهاسازی سازمانیافته توسط پیمانکاران شهرهای دیگر نسبت میدهد. بحران سگهای بلاصاحب در باقرشهر به کلاف سردرگمی تبدیل شده است که هرچه مدیریت شهری برای گرهگشایی آن تلاش میکند، گرهها کورتر میشوند. با وجود اجرای عملیاتهای شبانهروزی و جمعآوری بیش از هزار قلاده سگ در سال ۱۴۰۴، حضور پرتعداد این حیوانات در معابر، پارکها و حاشیه ایستگاههای زباله، همچنان امنیت و بهداشت شهروندان را با چالشی جدی روبهرو کرده است. آمار جمعآوری بیش از ۱۰۰ قلاده سگ در ماه، گویای حجم عظیم فشار عملیاتی بر شهرداری باقرشهر است؛ فشاری که به اعتقاد مدیران شهری، ناشی از یک بیاخلاقی در مدیریت پسماند و کنترل جمعیت حیوانات در مناطق همجوار است. این گزارش به واکاوی چرایی تداوم حضور سگها در باقرشهر و چالشهای سنگینی میپردازد که رهاسازیهای غیرقانونی، بر دوش هزینههای شهری و آرامش عمومی گذاشته است.
جمعآوری میکنیم، اما فایدهای ندارد
«علی کلهر»، شهردار کهریزک، از جمعآوری ماهانه ۱۲۰ قلاده سگ ولگرد و انتقال آنها به نقاهتگاه آرادکوه خبر داد.
وی با تأکید بر اینکه روند جمعآوری سگهای ولگرد در این شهر بهصورت مستمر انجام میشود، اظهار کرد: اکیپهای جمعآوری تحت نظارت شهرداری و از طریق پیمانکار، هفتهای یک تا ٢ بار فعال هستند. تمام سگهای جمعآوریشده که بدون صاحب هستند، طی مکاتبات با سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران، به نقاهتگاه آرادکوه منتقل میشوند.
وی افزود: زندهگیری سگها با ماده بیهوشی و بدون ایجاد درد انجام میشود و پس از انتقال، واکسیناسیون، عقیمسازی و تغذیه آنها در نقاهتگاه صورت میگیرد. ماهانه بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ قلاده سگ از سطح شهر کهریزک جمعآوری میشود.
بیشتر بخوانید:از امیرعلی تا مهسا؛ قربانیان فراموششده سگهای بیصاحب/ پشت پرده پرنفوذ حامیان سگهای ولگرد کیست؟ + اسامی کشتهشدگان
شهردار کهریزک در تبیین علل افزایش جمعیت سگهای ولگرد در این منطقه به سه عامل اشاره کرد: موقعیت جغرافیایی کهریزک و نزدیکی به آرادکوه و شهرهای اقماری جنوب استان تهران، بوی زباله و مواد غذایی که سگها را به این محدوده جذب میکند و مهمتر از همه، رهاسازی سگها توسط پیمانکاران سایر شهرها در اطراف کهریزک با بهانه قراردادن آرادکوه که ناشی از نبود سیستم ساماندهی در شهرهای اقماری است.
وی تأکید کرد: سال گذشته هیچ مورد گازگرفتگی در خود شهر کهریزک ثبت نشده است. زندهگیری سگهای ولگرد به صورت هفتگی و بدون نیاز به گزارش قبلی انجام میشود. شهروندان میتوانند موارد را از طریق سامانه ۱۳۷ و رسانههای مردمی گزارش دهند. همچنین هیچگونه آزادسازی سگها از نقاهتگاه آرادکوه صورت نمیگیرد و این مرکز زیر نظر مستقیم سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران فعالیت میکند.
در عین حال، برخی کارشناسان حوزه مدیریت حیوانات شهری معتقدند تجربه بسیاری از کشورها نشان داده است که حذف کامل سگهای بلاصاحب در عمل امکانپذیر نیست و در صورت خالی شدن یک محدوده، سگهای جدید وارد آن میشوند. به گفته این کارشناسان، عقیمسازی، واکسیناسیون و رهاسازی کنترلشده بخشی از سگها در محدودههای مشخص، در کنار جلوگیری از رهاسازی و مدیریت پسماند، میتواند به کنترل پایدار جمعیت سگها کمک کند.
معضل سگهای ولگرد فقط محدود به کهریزک نیست. در تردد از خیابانهای باقرشهر نیز سگهای ولگرد در نقاط مختلف، بهویژه حوالی ایستگاههای جمعآوری زباله، دیده میشدند.
مرد جوانی که مغازهای در خیابان اصلی باقرشهر دارد میگوید: فرقی ندارد صبح باشد یا شب؛ سگهای ولگرد در کوچهها پرسه میزنند و در همه جای شهر حضور دارند، بهخصوص در پارکها که خانوادهها رفتوآمد میکنند.
جمعآوری بیش از هزار قلاده سگ طی یکسال
شهردار باقرشهر نیز از جمعآوری حدود یک هزار قلاده سگ بلاصاحب در این شهر طی سال ۱۴۰۴ خبر داد.
مرتضی همتی، شهر دار باقرشهر، با اشاره به اجرای عملیات زندهگیری و ساماندهی سگهای بلاصاحب در نقاط مختلف این شهر اظهار داشت: این طرح با هدف ارتقای امنیت شهروندان، حفظ بهداشت عمومی و بهبود مدیریت شهری اجرا میشود و گشتهای جمعآوری بهصورت شبانهروزی در سطح شهر فعال هستند.
وی افزود: در طول سال گذشته حدود یک هزار قلاده سگ بلاصاحب توسط پیمانکار مربوطه از سطح شهر جمعآوری شده است. در برخی مقاطع زمانی، میزان جمعآوری به بیش از ۱۰۰ قلاده در ماه رسیده که نشاندهنده حجم بالای ورود سگها به باقرشهر است.
شهردار باقرشهر با تأکید بر اینکه معضل سگهای ولگرد محدود به یک شهر نیست، خاطرنشان کرد: بررسیها نشان میدهد انتقال گروهی سگها از سایر مناطق به باقرشهر انجام میشود. متأسفانه برخی پیمانکاران سایر شهرداریها در فرآیند انتقال سگها به سمت پناهگاهها، اقدام به رهاسازی آنها در حوالی باقرشهر میکنند که این موضوع بار مالی و عملیاتی سنگینی را بر دوش شهرداری ما میگذارد.
وی از شهروندان خواست با توجه به افزایش تجمع سگهای بلاصاحب، از غذا دادن به این حیوانات در سطح شهر خودداری کرده و در صورت مشاهده موارد مشابه، موضوع را از طریق سامانه ۱۳۷ شهرداری اطلاعرسانی کنند.
مسئولیت هماهنگی و نظارت با کیست؟
کهریزک و باقرشهر روی هم رفته سالانه بیش از ۲ هزار قلاده سگ ولگرد جمعآوری میکنند؛ سیکلی که بهطور مداوم تکرار میشود و بار مالی سنگینی بر دوش مدیریت شهری میگذارد. با این حال، مردم هر ۲ شهر میگویند سگها تمام نمیشوند و همچنان از وضعیت موجود ناراضی هستند.
شهرداران کهریزک و باقرشهر نیز معتقدند مشکل اصلی، رهاسازی سگها توسط پیمانکاران شهرهای اقماری است. در مقابل، برخی کارشناسان نیز بر این باورند که کنترل پایدار جمعیت سگها تنها با جمعآوری ممکن نیست و باید همزمان برنامههایی مانند عقیمسازی، واکسیناسیون، مدیریت پسماند و جلوگیری از رهاسازی غیراصولی اجرا شود. با این حال، پرسش بیپاسخ همچنان باقی است؛ کدام نهاد شهری یا فراشهری قرار است مسئولیت هماهنگی و نظارت بر این چرخه را برعهده بگیرد؟
