افزایش ۱۷ درصدی قیمت سبد کالابرگ در سایه جنگ ۴۰ روزه

اقتصاد۲۴- روز گذشته وزیر جهاد کشاورزی توضیحاتی درباره روند افزایش قیمت کالا‌های اساسی و وضعیت اقلام مشمول طرح کالابرگ الکترونیکی ارائه کرد. بخشی از این اظهارات به گزارش رسمی وزارت اقتصاد درباره تغییرات قیمتی کالا‌های مشمول کالابرگ اختصاص داشت؛ گزارشی که نشان می‌دهد متوسط قیمت این کالا‌ها در فاصله پیش و پس از جنگ ۴۰ روزه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، حدود ۱۷ درصد افزایش یافته است.

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که طی ماه‌های اخیر روند افزایشی قیمت کالا‌های اساسی، بحث ضرورت بازنگری در مبلغ اعتبار کالابرگ را به یکی از مطالبات جدی خانوار‌ها و کارشناسان اقتصادی تبدیل کرده است. از همین رو انتشار آمار رسمی درباره میزان رشد قیمت‌ها می‌تواند مبنای مهمی برای تصمیم‌گیری‌های آتی دولت در حوزه حمایت‌های معیشتی باشد.

در این میان دو پرسش اساسی مطرح است. نخست آنکه آیا افزایش متوسط ۱۷ درصدی قیمت کالا‌های مشمول کالابرگ، مبنای دولت برای تعیین رقم جدید اعتبار کالابرگ خواهد بود یا خیر؟ در صورتی که دولت این شاخص را به عنوان معیار رسمی افزایش هزینه سبد کالابرگی بپذیرد، انتظار می‌رود مبلغ اعتبار تخصیصی نیز متناسب با این تغییرات مورد بازنگری قرار گیرد تا قدرت خرید خانوار‌های هدف به صورت حداقلی حفظ شود.

پرسش دوم به نحوه انتشار آمار‌ها و گزارش‌های مرتبط بازمی‌گردد. گزارش‌های آماری از این دست نباید صرفاً در سطح دستگاه‌های اجرایی و جلسات دولتی باقی بماند، بلکه لازم است به صورت عمومی نیز منتشر شود. انتشار عمومی داده‌ها امکان ارزیابی و قضاوت دقیق‌تر کارشناسان، رسانه‌ها و افکار عمومی را فراهم می‌کند و می‌تواند به افزایش شفافیت در سیاست‌گذاری‌های حمایتی منجر شود.

با این حال بررسی متغیر‌های اثرگذار بر قیمت کالا‌های اساسی نشان می‌دهد که موضوع تنها به تحولات مقطعی بازار محدود نیست. هم‌اکنون دو نرخ متفاوت برای تأمین ارز واردات کالا‌های اساسی در اقتصاد ایران وجود دارد. بخشی از واردات، به‌ویژه در برخی استان‌های مرزی و از طریق رویه‌های بدون انتقال ارز، با نرخ‌های نزدیک به بازار آزاد انجام می‌شود. در مقابل، بخش دیگری از واردات از محل ارز تأمین‌شده از طریق مرکز مبادله ارز و طلای بانک مرکزی صورت می‌گیرد که نرخ آن در حال حاضر در محدوده ۱۴۷ هزار تومان قرار دارد.

بیشتر بخوانید:آیا مبلغ کالابرگ در خرداد ماه افزایش خواهد یافت؟

این در حالی است که تا پایان سال ۱۴۰۴، مبنای تأمین ارز کالا‌های اساسی از سوی بانک مرکزی حدود ۱۱۲ هزار تومان بود. به عبارت دیگر، نرخ ارز مورد استفاده برای واردات این کالا‌ها نسبت به سال گذشته حدود ۳۰ درصد افزایش یافته است؛ موضوعی که به‌طور طبیعی می‌تواند فشار هزینه‌ای قابل توجهی بر زنجیره تأمین و در نهایت قیمت مصرف‌کننده وارد کند. این افزایش ۳۰ درصدی از انجا که فروش ارز از منابع دولتی صورت گرفته عملا منجر به افزایش درامد دولت میشود و یک منبع مشخص برای افزایش رقم کالا برگ محسوب میگردد.

در چنین شرایطی، تعیین تکلیف مبلغ جدید کالابرگ از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. با این حال وزیر جهاد کشاورزی اعلام کرده است که تصمیم‌گیری نهایی درباره رقم جدید اعتبار کالابرگ در حوزه مسئولیت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی قرار دارد و جزئیات آن باید از سوی این وزارتخانه اعلام شود.

بر این اساس، اکنون نگاه‌ها به تصمیم دولت درباره نحوه جبران کاهش قدرت خرید خانوار‌ها دوخته شده است. اگرچه گزارش وزارت اقتصاد از رشد ۱۷ درصدی قیمت کالا‌های مشمول کالابرگ پرده برداشته، اما پرسش اصلی همچنان بی‌پاسخ مانده است: آیا اعتبار کالابرگ نیز متناسب با این افزایش قیمت‌ها اصلاح خواهد شد یا خانوار‌ها باید بخشی از این افزایش هزینه را از منابع درآمدی خود تأمین کنند؟