بحران جدید در بازار نفت جهانی / قیمت نفت نقدی ۵۰ درصد بالاتر رفت

اقتصاد۲۴- داده‌های جدید بازار نفت نشان می‌دهد پس از جنگ ایران، فاصله میان قیمت نفت فیزیکی و قرارداد‌های آتی به‌طور محسوسی افزایش یافته و به یکی از مهم‌ترین نشانه‌های نگرانی بازار از وضعیت عرضه جهانی انرژی تبدیل شده است.

بر اساس نمودار منتشرشده از روند معاملات نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI)، اختلاف قیمت نفت نقدی (Spot) با قرارداد‌های آتی که پیش از جنگ حدود ۲۰ درصد بود، اکنون به نزدیکی ۵۰ درصد رسیده است. این موضوع بیانگر آن است که خریداران حاضرند برای تحویل فوری نفت، هزینه‌ای به‌مراتب بیشتر از قیمت‌های ثبت‌شده در بازار‌های کاغذی و قرارداد‌های آتی پرداخت کنند.

تحلیل نمودار نشان می‌دهد از اواخر فوریه ۲۰۲۶ و هم‌زمان با تشدید تنش‌های منطقه‌ای، قیمت نفت نقدی روندی صعودی‌تر از قرارداد‌های آتی را در پیش گرفته است. در حالی که نفت نقدی در برخی مقاطع به محدوده ۱۴۰ دلار در هر بشکه نزدیک شده، قیمت قرارداد‌های آتی در سطوح پایین‌تری قرار داشته و همین مسئله باعث شده شکاف قیمتی به بالاترین سطح خود در ماه‌های اخیر برسد.

کارشناسان بازار انرژی معتقدند این پدیده صرفاً به معنای افزایش قیمت نفت نیست، بلکه بازتاب نگرانی معامله‌گران از دسترسی واقعی به نفت و فرآورده‌های انرژی است. به بیان دیگر، بازار‌ها دیگر تنها ارزش بشکه‌های نفت را قیمت‌گذاری نمی‌کنند، بلکه هزینه‌های حمل‌ونقل، ریسک‌های لجستیکی، موقعیت جغرافیایی ذخایر و امکان دسترسی به عرضه فیزیکی را نیز در قیمت‌ها لحاظ می‌کنند.

افزایش شکاف میان بازار نقدی و بازار آتی معمولاً زمانی رخ می‌دهد که فعالان اقتصادی نسبت به کمبود عرضه یا اختلال در مسیر‌های انتقال انرژی نگران باشند. در چنین شرایطی، نفتی که قابلیت تحویل فوری دارد ارزش بیشتری نسبت به قرارداد‌هایی پیدا می‌کند که تحویل آنها به ماه‌های آینده موکول شده است.

این تحول در حالی رخ می‌دهد که طی هفته‌های اخیر گزارش‌های متعددی از کاهش ذخایر نفتی و فرآورده‌های سوختی در آمریکا و سایر نقاط جهان منتشر شده است. هم‌زمان نگرانی‌ها درباره امنیت مسیر‌های انتقال انرژی و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی نیز به رشد پرمیوم نفت فیزیکی دامن زده است.

تحلیلگران معتقدند تداوم این وضعیت می‌تواند هشداری برای بازار جهانی انرژی باشد؛ چرا که شکاف فزاینده میان نفت فیزیکی و نفت کاغذی معمولاً از فشرده شدن عرضه واقعی حکایت دارد. در صورت ادامه کاهش ذخایر و بروز اختلال‌های جدید در زنجیره تأمین انرژی، احتمال جهش بیشتر قیمت نفت و افزایش فشار‌های تورمی در اقتصاد جهانی دور از انتظار نخواهد بود.