از گاراژی در کالیفرنیا تا امپراتوری فضایی؛ راز ثروت افسانهای ایلان ماسک چیست؟
اقتصاد۲۴- اظهارنظر تازه ایلان ماسک درباره رسیدن درآمد سالانه اسپیسایکس به یک تریلیون دلار تا سال ۲۰۳۰، بار دیگر نام این شرکت را در صدر اخبار اقتصادی و فناوری جهان قرار داده است. ماسک که به بیان پیشبینیهای بلندپروازانه شهرت دارد، این بار نیز از آیندهای سخن گفته که حتی برای بسیاری از تحلیلگران والاستریت اغراقآمیز به نظر میرسد. با این حال تجربه دو دهه گذشته نشان داده که دستکم بخشی از جاهطلبیهای او، هرچند با تأخیر و فراز و فرود، در نهایت به واقعیت تبدیل شدهاند.
امروز اسپیسایکس دیگر یک شرکت صرفاً فضایی نیست؛ مجموعهای است که از پرتاب موشک و انتقال فضانوردان گرفته تا ارائه اینترنت ماهوارهای و توسعه فناوریهای مورد نیاز سفر به مریخ را در دستور کار دارد. همین تنوع فعالیتها باعث شده ارزش این شرکت با سرعتی خیرهکننده افزایش یابد و به یکی از مهمترین داراییهای ایلان ماسک تبدیل شود. اما اسپیسایکس چگونه به این جایگاه رسید و چه سهمی در شکلگیری ثروت افسانهای ثروتمندترین مرد جهان دارد؟
شرکتی که قرار نبود زنده بماند
وقتی ایلان ماسک در سال ۲۰۰۲ اسپیسایکس را تأسیس کرد، کمتر کسی تصور میکرد این شرکت روزی به مهمترین بازیگر صنعت فضایی جهان تبدیل شود. در آن زمان بازار پرتابهای فضایی در اختیار دولتها و شرکتهای عظیم دفاعی بود و ورود یک کارآفرین جوان که بیشتر با تجارت اینترنتی شناخته میشد، برای بسیاری شبیه یک ماجراجویی پرهزینه به نظر میرسید.
حتی سالهای نخست فعالیت اسپیسایکس با شکستهای پیاپی همراه بود. چند پرتاب ناموفق، شرکت را تا آستانه ورشکستگی برد و ماسک بعدها اعتراف کرد که در مقطعی تنها سرمایه لازم برای یک پرتاب دیگر را در اختیار داشت. اگر آن مأموریت نیز شکست میخورد، احتمالاً امروز نامی از اسپیسایکس وجود نداشت.
اما موفقیت همان پرتاب سرنوشت را تغییر داد. کمی بعد ناسا قراردادی چند میلیارد دلاری با اسپیسایکس امضا کرد و شرکت از یک استارتاپ در آستانه نابودی به یکی از امیدهای صنعت فضایی آمریکا تبدیل شد.
انقلابی که از یک موشک شروع شد
راز موفقیت اسپیسایکس را باید در جایی جستوجو کرد که بسیاری از رقبایش حاضر به ریسک کردن نبودند. تا پیش از ظهور این شرکت، تقریباً تمام موشکها پس از هر پرتاب از بین میرفتند. وضعیت شبیه آن بود که یک هواپیما پس از هر پرواز نابود شود.
ماسک از همان ابتدا معتقد بود تا زمانی که موشکها قابل استفاده مجدد نباشند، سفرهای فضایی هرگز ارزان نخواهند شد. بسیاری از متخصصان این ایده را غیرعملی میدانستند، اما اسپیسایکس سرانجام موفق شد موشکهای خود را پس از پرتاب سالم به زمین بازگرداند.
تصاویر فرود عمودی موشکهای فالکون به یکی از نمادهای عصر جدید فضایی تبدیل شد. همین فناوری هزینه مأموریتها را به شدت کاهش داد و اسپیسایکس را از رقبایش جلو انداخت. امروز این شرکت بیش از هر بازیگر دیگری در جهان پرتاب فضایی انجام میدهد و بخش بزرگی از بازار را در اختیار گرفته است.
اسپیسایکس واقعاً از کجا پول درمیآورد؟
در نگاه نخست ممکن است تصور شود درآمد اسپیسایکس از پرتاب موشکها تأمین میشود، اما واقعیت پیچیدهتر از این است. پرتابهای فضایی همچنان یکی از منابع مهم درآمد شرکت هستند، اما موتور اصلی رشد مالی اسپیسایکس جای دیگری قرار دارد.
بیشتر بخوانید: ترامپ و غولهای سرمایهداری در پکن؛ جنگ تراشهها تمام شد؟/ چرا قدرتمندترین هیأت اقتصادی تاریخ معاصر آمریکا راهی چین شد؟
این شرکت هر سال دهها مأموریت برای ناسا، پنتاگون، سازمانهای دولتی و شرکتهای خصوصی انجام میدهد. از انتقال فضانوردان به ایستگاه فضایی بینالمللی گرفته تا پرتاب ماهوارههای مخابراتی و نظامی، همگی برای اسپیسایکس درآمد ایجاد میکنند. با این حال درآمد حاصل از این بخش در مقایسه با آنچه در سالهای اخیر رخ داده، دیگر مهمترین بخش کسبوکار شرکت محسوب نمیشود.
داستان واقعی درآمدهای اسپیسایکس از جایی آغاز میشود که نام «استارلینک» وارد ماجرا میشود.
اینترنتی که از آسمان میآید
چند سال پیش بسیاری از تحلیلگران نمیدانستند چرا اسپیسایکس با هزینهای هنگفت هزاران ماهواره را به مدار زمین میفرستد. امروز پاسخ این سؤال روشن شده است.
استارلینک در واقع یک شبکه عظیم اینترنت ماهوارهای است که خدمات اینترنت پرسرعت را در سراسر جهان ارائه میدهد. تفاوت این پروژه با ماهوارههای سنتی در تعداد بسیار زیاد ماهوارهها و فاصله نزدیک آنها از زمین است. همین موضوع باعث شده کیفیت خدمات آن در بسیاری از نقاط جهان قابل رقابت با اینترنت زمینی باشد.
امروز میلیونها نفر در نقاط مختلف دنیا مشتری استارلینک هستند؛ از ساکنان مناطق دورافتاده گرفته تا شرکتها، کشتیها، خطوط هوایی و حتی برخی دولتها. در واقع اسپیسایکس به تدریج در حال تبدیل شدن از یک شرکت فضایی به یک غول مخابراتی جهانی است.
بسیاری از کارشناسان معتقدند ارزش واقعی اسپیسایکس نه در موشکهایش، بلکه در همین شبکه عظیم اینترنتی نهفته است. برخلاف پرتاب موشک که درآمدی مقطعی ایجاد میکند، استارلینک هر ماه از میلیونها کاربر حق اشتراک دریافت میکند و جریان مالی دائمی و قابل پیشبینی به وجود میآورد؛ موضوعی که سرمایهگذاران عاشق آن هستند.
ثروت ایلان ماسک چگونه ساخته شد؟
نام ایلان ماسک معمولاً با تسلا گره خورده است، اما در سالهای اخیر بخش مهمی از ثروت او از اسپیسایکس آمده است. هرچه ارزش این شرکت افزایش پیدا میکند، دارایی ماسک نیز بزرگتر میشود.
بخش عمده ثروت ماسک پول نقد نیست. او مالک درصد بزرگی از سهام شرکتهایش است و افزایش ارزش این شرکتها مستقیماً دارایی او را بالا میبرد. به همین دلیل گاهی در مدت چند روز دهها میلیارد دلار به ثروتش اضافه یا از آن کم میشود.
در سالهای گذشته رشد همزمان تسلا، اسپیسایکس، استارلینک و سایر پروژههای او باعث شد ماسک به ثروتمندترین فرد جهان تبدیل شود. اکنون برخی گزارشها حتی از عبور دارایی او از مرز یک تریلیون دلار سخن میگویند؛ عددی که تا چند سال پیش بیشتر شبیه داستانهای علمی-تخیلی بود تا واقعیت اقتصادی.
چرا سرمایهگذاران عاشق اسپیسایکس هستند؟
بخش مهمی از ارزش فعلی اسپیسایکس نه به درآمد امروز، بلکه به انتظارات از آینده مربوط میشود. سرمایهگذاران معتقدند این شرکت در نقطه آغاز بازاری قرار گرفته که هنوز شکل کامل خود را پیدا نکرده است.
در نگاه آنها اسپیسایکس فقط یک شرکت موشکی نیست. این شرکت میتواند به بزرگترین اپراتور اینترنت ماهوارهای جهان، پیمانکار اصلی پروژههای فضایی دولتها، سازنده زیرساختهای ماه و مریخ و حتی بازیگر اصلی حملونقل فضایی آینده تبدیل شود.
همین چشمانداز باعث شده ارزشگذاری اسپیسایکس با سرعتی حیرتانگیز رشد کند و به سطحی برسد که تا چند سال قبل غیرقابل تصور بود.
رؤیای یک تریلیون دلار درآمد
در چنین فضایی بود که ایلان ماسک چند روز قبل ادعای بزرگی مطرح کرد. او گفت انتظار دارد درآمد اسپیسایکس تا سال ۲۰۳۰ به یک تریلیون دلار برسد و حتی تأکید کرد اگر در سال ۲۰۳۱ این رقم محقق نشود، غافلگیر خواهد شد.
این اظهارنظر در حالی مطرح میشود که درآمد فعلی شرکت هنوز فاصله زیادی با چنین عددی دارد. به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران والاستریت با دیده تردید به پیشبینی ماسک نگاه میکنند. برخی مؤسسات مالی بر این باورند که درآمد اسپیسایکس در بهترین حالت طی چند سال آینده به چند صد میلیارد دلار خواهد رسید؛ رقمی که هرچند خیرهکننده است، اما همچنان با یک تریلیون دلار فاصله دارد.
با این حال منتقدان ماسک با یک مشکل مواجهاند؛ او در گذشته بارها پیشبینیهایی مطرح کرده که در زمان خود غیرواقعی به نظر میرسیدند، اما بعدها محقق شدند. از خودروهای برقی تسلا گرفته تا فرود عمودی موشکها، بسیاری از پروژههایی که زمانی رؤیاپردازی تلقی میشدند، امروز بخشی از زندگی روزمره هستند.
همه چیز به استارشیپ بستگی دارد
در پشت بسیاری از پیشبینیهای خوشبینانه درباره اسپیسایکس یک نام قرار دارد؛ استارشیپ. این موشک غولپیکر مهمترین پروژه تاریخ شرکت محسوب میشود و قرار است هزینه سفر به فضا را به شکل بیسابقهای کاهش دهد. اگر استارشیپ به موفقیت کامل برسد، اسپیسایکس میتواند حجم عظیمی از بار و انسان را با هزینهای بسیار کمتر از گذشته به مدار زمین، ماه و حتی مریخ منتقل کند.
برای ماسک، استارشیپ فقط یک موشک نیست؛ وسیلهای است که قرار است رؤیای استعمار مریخ را ممکن کند. اما برای سرمایهگذاران، این پروژه میتواند دروازه ورود به بازارهایی باشد که هنوز وجود خارجی ندارند؛ بازارهایی که در صورت شکلگیری، ارزش فعلی اسپیسایکس را به عددی بسیار کوچک تبدیل خواهند کرد.
شرکتی که از مرزهای زمین عبور کرده است
اسپیسایکس امروز دیگر فقط یک شرکت خصوصی نیست؛ بازیگری است که در مرز میان فناوری، اقتصاد و سیاست جهانی حرکت میکند. از اینترنت ماهوارهای گرفته تا قراردادهای میلیارد دلاری با دولت آمریکا و رؤیای سکونت انسان در مریخ، همه چیز نشان میدهد ایلان ماسک شرکتی ساخته که فراتر از یک کسبوکار معمولی عمل میکند. شاید درآمد یک تریلیون دلاری هنوز دور از دسترس به نظر برسد، اما تجربه دو دهه گذشته نشان داده که بزرگترین مزیت ماسک نه موشکهایش، بلکه توانایی او در تبدیل ایدههای بلندپروازانه به پروژههایی است که دیر یا زود جهان را وادار به واکنش میکنند.
