بلایی که هوش مصنوعی بر سر کارگران یقه سفید میآورد/ چگونه نیروی متخصص به «کارگر ساعتی» تبدیل میشود؟
اقتصاد۲۴- گزارش روز پنجشنبه گاردین به بررسی انقلاب هوش مصنوعی و تاثیر آن بر نیروی کار پرداخته و تحلیل کرده که گسترش هوش مصنوعی بیش از آنکه به حذف کامل مشاغل منجر شود، در حال تغییر الگوی اشتغال و کاهش ثبات شغلی است. روندی که به گفته کارشناسان به گسترش «اقتصاد گیگ» منجر میشود.
بر اساس این گزارش، شرکتها به جای جایگزینی کامل نیروی انسانی، به سمت مدلهای ترکیبی حرکت کردهاند که در آن بخشی از وظایف توسط هوش مصنوعی و بخش دیگر توسط نیروی کار موقت و ساعتی انجام میشود. در این مدل اشتغال معمولاً کارگران فاقد قراردادهای بلندمدت و مزایای شغلی است.
گاردین ضمن اشاره به یک نمونه تجربه تعدیل نیروی کار گسترده در شرکت کلارنا و جایگزینی کارگران با هوش مصنوعی اشاره کرد. شرکت خدمات مالی کلارنا در سال ۲۰۲۴ اعلام کرد صدها نیروی پشتیبانی خود را تعدیل و از یک چتبات مبتنی بر هوش مصنوعی استفاده خواهد کرد. اقدامی که به گفته این شرکت با هدف صرفهجویی در هزینهها انجام شد. با این حال، یک سال بعد و در پی افزایش نارضایتی مشتریان از کیفیت خدمات پشتیبانی، این شرکت بهتدریج به جذب مجدد نیروی انسانی پرداخت.
با وجود این، بازگشت نیروی انسانی به معنای احیای استخدامهای تماموقت نبود. مدیرعامل این شرکت، این مدل جدید را «مشابه اوبر» توصیف کرد. بهطوریکه چتباتها به سوالات ساده پاسخ میدهند و نیروهای ساعتی و موقت در صورت نیاز برای رسیدگی به موارد پیچیده وارد عمل میشوند.
گاردین در ادامه گزارش این روند را بخشی از تغییر گستردهتر در بازار کار توصیف میکند. به گفته جامعهشناسان حوزه کار، با گسترش هوش مصنوعی، الگوی اشتغال در حال حرکت از «اشتغال دائمی» به «اشتغال موقت» و سپس «کار پروژهای و ساعتی» است. روندی که با توسعه هوش مصنوعی سرعت بیشتری گرفته است.
در این گزارش آمده است که برخلاف گذشته که اقتصاد گیگ عمدتاً به رانندگان پلتفرمهایی مانند اوبر یا پیکهای تحویل بسته محدود میشد، اکنون این مدل در حال گسترش به مشاغل تخصصی و اداری است.
بیشتر بخوانید: بحران استخدام در عصر هوش مصنوعی/ چگونه در بازار کار امروز شغل پیدا کنیم؟
بر اساس دادههای منتشرشده از سوی مؤسسه آپورک، در حال حاضر حدود ۳۹ درصد از نیروی کار آمریکا، معادل نزدیک به ۶۰ میلیون نفر، بهصورت فریلنس یا ساعتی فعالیت میکنند و پیشبینی میشود این رقم تا سال ۲۰۲۷ به حدود نیمی از کل نیروی کار این کشور برسد. طبق این گزارش، بیشترین رشد در این حوزه مربوط به مشاغل دانشمحور از جمله تولید محتوا، برنامهنویسی، ترجمه و تحلیل مالی است.
گزارش گاردین همچنین به پیامدهای این تحول در برخی صنایع اشاره میکند. بر اساس مطالعات انجامشده، بخشی از فعالان حوزههای خلاق از جمله نویسندگان و بازیگران، در فرآیندهایی مشارکت دارند که به بهبود عملکرد ابزارهای هوش مصنوعی منجر میشود. فرآیندی که به گفته آنها، میتواند در بلندمدت به کاهش فرصتهای شغلی در همین حوزهها منتهی شود.
در بخش دیگری از گزارش گاردین، به گسترش مدلهای مشابه در حوزه سلامت نیز اشاره شده است. برخی پلتفرمها با الگوبرداری از مدلهای پلتفرمی، خدمات پرستاری را بهصورت ساعتی و پروژهای ارائه کردهاند. این امر میتواند به کاهش امنیت شغلی و مزایای نیروی کار منجر شود.
این گزارش همچنین به تبعات این وضعیت از جمله گسترش اعتراضات و اعتصابات کارگری در برخی ایالتهای آمریکا، از جمله کالیفرنیا، خبر میدهد. شرکتکنندگان در این اعتراضات خواستار اعمال مقررات سختگیرانهتر برای نحوه استفاده از هوش مصنوعی در بازار کار شدهاند.
یک کارشناس حوزه کار به گاردین گفته که در صورت نبود چارچوبهای قانونی، گسترش این مدلهای اشتغال میتواند دستاوردهای تاریخی نیروی کار، از جمله حداقل دستمزد، بیمه و مزایای شغلی را تضعیف کند.
