هزینه اشتراک ChatGPT و رقبا برای ایرانیان؛ عقب نماندن از هوش مصنوعی چقدر هزینه دارد؟

اقتصاد۲۴- مدتی است که در سراسر جهان، دسترسی به ابزار‌های هوش مصنوعی دیگر یک انتخاب لوکس نیست، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از گردش کار متخصصان، برنامه‌نویسان و طراحان گرافیک تبدیل شده است. با این حال، کاربران در ایران برای بهره‌مندی از این فناوری با سدی چندلایه مواجه‌اند که هزینه‌های استفاده را فراتر از قیمت‌های دلاری جهانی می‌برد.

در بازار‌های جهانی، اکثر سرویس‌های پایه هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۶ نرخی تقریبا معادل با ۲۰ دلار در ماه دارند. اما هزینه کاربران ایرانی در مبلغ اشتراک خلاصه نمی‌شود، بلکه به دلیل دشواری‌های پرداخت بین‌المللی، این هزینه‌ها با واسطه‌گری دلالان ارزی و سایت‌های فروش اکانت تأمین می‌شود که شامل «کارمزد انتقال» و «سود واسطه» است.

البته که با وجود محدودیت‌ها و مشکلاتی که برای خرید وجود دارد، بسیاری از کاربران از طریق وبسایت‌های واسطه اکانت‌های اشتراکی خریداری می‌کنند که همزمان توسط چند نفر مورد استفاده قرار می‌گیرد. این اکانت‌ها ممکن است هزینه اشتراک کمتری داشته باشد، اما در عین حال ریسک امنیتی و محدودیت‌های استفاده در این اکانت‌ها بیشتر است.

هزینه‌های استفاده حرفه‌ای

هزینه‌هایی که تا کنون درباره آن می‌خواندیم، هزینه اشتراک پایه برای کاربر معمولی است؛ اما وقتی صحبت استفاده حرفه‌ای در میان باشد، این اشتراک‌ها پاسخگو نبوده و احتیاج به خرید پلن‌های دیگری از سرویس‌های هوش مصنوعی است. در واقع متخصصان برای عقب نماندن از رقابت، مجبور به استفاده از پلن‌های خاص‌تر هستند که هزینه‌های سنگینی را به شرکت‌ها یا فریلنسر‌ها تحمیل می‌کند:

ChatGPT PRO: با هزینه ماهانه ۹۹ دلار معادل با ۱۵،۸۴۰،۰۰۰ تومان

GEMINI Google AI Ultra: با هزینه ماهانه ۹۹ دلار معادل با ۱۵،۸۴۰،۰۰۰ تومان

Perplexity MAX: با هزینه ماهانه ۱۶۷ دلار معادل با ۲۶،۷۲۰،۰۰۰ تومان

Claude max: با هزینه ماهانه ۹۰ دلار معادل با ۱۴،۴۰۰،۰۰۰ تومان

Midjourney Mega Plan: با هزینه ماهانه ۱۲۰ دلار معادل با ۱۹،۲۰۰،۰۰۰ تومان

Canva Business: با هزینه ماهانه ۱۷.۵ دلار معادل با ۲،۸۰۰،۰۰۰ تومان

SuperGrok Heavy: با هزینه ماهانه ۹۹ دلار معادل با ۱۵،۸۴۰،۰۰۰ تومان

البته این هزینه‌ها، تنها هزینه اشتراک ماهیانه هستند و حساب‌های آموزشی یا سازمانی (مثلاً پشتیبانی ویژه، فضای ابری اضافی، API سازمانی) هزینه‌های جدا دارند. با این حال، خرید اشتراک این سرویس‌ها در ایران به معنای طی کردن هفت‌خوان رستم است. چراکه به دلیل تحریم‌های بانکی، هیچ کاربر ایرانی نمی‌تواند مستقیماً با کارت بانکی ریالی پرداخت انجام دهد.

بیشتر بخوانید:آیا هوش مصنوعی جایگزین شما می‌شود؟

در ضمن بسیاری از سرویس‌ها (مانند OpenAI یا Anthropic) برای فعال‌سازی اکانت به شماره موبایل غیرایرانی و در برخی موارد، احراز هویت با مدارک شناسایی معتبر خارجی نیاز دارند. علاوه بر این، کاربر مجبور است به سایت‌های فروش اکانت اعتماد کند. این سایت‌ها گاهی اکانت‌ها را از طریق «گیفت‌کارت‌ها» یا «کارت‌های بانکی خارجی» مشکوک شارژ می‌کنند که در مواردی منجر به بن شدن ناگهانی اکانت (ریپورت شدن اکانت) می‌شود.

در برخی از موارد، پس از خرید اشتراک ماهانه، اکانت در هفته دوم مسدود می‌شود و کاربر عملاً پول خود را از دست می‌دهد، بدون اینکه امکان پیگیری قانونی وجود داشته باشد.

مانع دیگری که کاربران ایرانی با آن روبه‌رو هستند، تحت تحریم بودن بسیاری از ابزار‌های هوش مصنوعی است.

برای عبور از تحریم، استفاده از سرویس‌هایی مانند Gemini یا Midjourney، باید از فیلترشکن استفاده کرد. در بسیاری موارد فیلترشکن‌های رایگان کارایی ندارند و کاربران حرفه‌ای مجبور به خرید سرویس‌های «آی‌پی ثابت» (Dedicated IP) هستند تا از مسدود شدن اکانت‌شان توسط سرور‌های هوش مصنوعی (به دلیل تغییر مداوم موقعیت جغرافیایی) جلوگیری کنند.

بنابراین، یک متخصص در ایران برای دسترسی به «تجهیزات مدرن هوش مصنوعی» و اتصال بدون وقفه، ماهانه هزینه‌ای معادل چندین میلیون تومان را پرداخت می‌کند که بخش قابل‌توجهی از آن صرف هزینه‌های جانبی (واسطه‌ها و ابزار‌های دور زدن تحریم) می‌شود. هزینه‌ای که در مقایسه با نرخ جهانی برای کاربران سایر نقاط جهان، گران‌تر و پردردسرتر می‌شود.