اقتصاد۲۴- روزنامه South China Morning Post (نشریه انگلیسی زبان چاپ هنگ کنگ) در گزارشی نوشت که با وجود دستیابی ایران و آمریکا به یک توافق موقت و کاهش تنشها، فضای نااطمینانی همچنان بر فعالیت شرکتهای چینی در منطقه خلیج فارس سایه انداخته و بسیاری از تجار و سرمایهگذاران هنوز حاضر به پذیرش تعهدات بلندمدت نیستند.
به گزارش این روزنامه، هرچند توافق اخیر امیدها برای ازسرگیری تدریجی فعالیتهای تجاری را افزایش داده است اما فعالان اقتصادی معتقدند بازگشت کامل تجارت و حملونقل به زمان بیشتری نیاز دارد.
یک بازرگان چینی که از سال ۲۰۲۴ در زمینه برقراری ارتباط میان شرکتهای چینی و شرکای ایرانی فعالیت میکند، گفت در شرایط کنونی مهمترین اولویت، ارسال محمولههایی است که طی هفتههای گذشته در دریا یا بنادر متوقف ماندهاند، نه جذب سفارشهای جدید.
وی افزود: «اولین خواسته همه این است که کالاهایی که در دریا یا در انتظار بارگیری ماندهاند، هرچه سریعتر به جریان حملونقل بازگردند.»
بر اساس این گزارش، توافق موقت میان تهران و واشنگتن شامل آتشبسی ۶۰ روزه، اعطای مجوز موقت برای صادرات نفت ایران در این بازه زمانی و بازگشایی تنگه هرمز است. همچنین دو طرف بر سر چارچوبی برای ادامه مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران، کاهش تحریمها و بازگشایی بلندمدت این آبراه راهبردی توافق کردهاند.
پیش از برقراری آتشبس، اختلال در عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز موجب کاهش شدید تردد تجاری در یکی از مهمترین کریدورهای انرژی جهان، برهم خوردن زنجیرههای تأمین و افزایش هزینههای حملونقل شده بود.
این بازرگان چینی با ابراز امیدواری نسبت به افزایش تقاضا در آینده گفت: «تقاضا قطعاً بازخواهد گشت، زیرا بازسازی پس از جنگ به حجم عظیمی از مصالح و کالا نیاز دارد.»
وی افزود: «ترجیح ما حمل کالا از طریق دریاست، زیرا ارزانترین گزینه محسوب میشود، اما تردد کشتیها از تنگه هرمز هنوز به حالت عادی بازنگشته است.»
افزایش هزینه حملونقل و کمبود ظرفیت ریلی
این فعال اقتصادی گفت شرکتها ناچار شدهاند برای انتقال کالا از مسیر ریلی استفاده کنند اما ظرفیت خطوط ریلی نیز تقریباً تکمیل شده است.
به گفته وی، ظرفیت حمل ریلی برای ماه ژوئن کاملاً پر شده و ظرفیت ماه ژوئیه نیز تقریباً تکمیل است. او افزود: «راهآهن توان پاسخگویی به حجم مورد نیاز حمل کالا را ندارد و هزینه حمل هر کانتینر اکنون به حدود ۹ هزار دلار رسیده است.»
تردید نسبت به دوام توافق
با وجود کاهش تنشها، بسیاری از فعالان اقتصادی نسبت به پایداری توافق خوشبین نیستند. یک فعال اقتصادی به این روزنامه میگوید: «بزرگترین پرسش این است که آیا دونالد ترامپ واقعاً به این توافق پایبند خواهد ماند یا خیر. بیشتر فعالان اقتصادی باور ندارند که همه طرفها شرایط توافق را بپذیرند. صادقانه بگویم، احساس میشود هر سه طرف بیشتر در حال نمایش سیاسی هستند.»
وی همچنین برآورد کرد که حدود ۸۰ درصد اقتصاد مصرفی ایران تحت تأثیر درگیریها قرار گرفته و بسیاری از کسبوکارها یا تعطیل شدهاند یا بخشی از نیروی کار خود را تعدیل کردهاند. او افزود: «به جز کالاهای اساسی و بخش کشاورزی، تقریباً همه بخشهای اقتصادی آسیب دیدهاند.»
به گفته این تاجر، اتاق بازرگانی ایران و چین در حال رایزنی با نهادهای تجاری استانهای مختلف چین است تا از طریق سرمایهگذاری، تجارت تهاتری و استفاده از ظرفیت تجارت نفت، زمینه تأمین مالی پروژههای مشترک را فراهم کند.
بازرگانان چینی به بازارهای دیگر روی آوردهاند
کوین ژائو، صادرکننده ۳۲ ساله شهر ییوو در استان ژجیانگ چین که لوازم خانگی کوچک از جمله سشوار و دستگاه فرکننده مو را به ایران و جمهوری آذربایجان صادر میکند، نیز شرایط بازار ایران را پرریسک توصیف کرد.
وی که از سال ۲۰۲۳ صادرات به غرب آسیا را آغاز کرده و فروش سالانهای بیش از یک میلیون یوان (حدود ۱۴۷ هزار دلار) داشته است، گفت بخش عمده فعالیت خود را از بازار ایران خارج و به کشورهای قفقاز و آسیای مرکزی منتقل کرده است.
او افزود: «فعلاً تقریباً از بازار ایران صرفنظر کردهام. بازار ایران اساساً کوچک بود و پس از کاهش ارزش ریال، قدرت خرید مصرفکنندگان نیز کاهش یافت. اکنون هم ابهامات مربوط به آینده صلح بسیار زیاد است.»
صنعت حملونقل همچنان محتاط است
به نوشته این روزنامه، اگرچه توافق اخیر بازگشایی مسیرهای دریایی را در اولویت قرار داده، اما شرکتهای حملونقل معتقدند بازگشت اعتماد به بازار زمانبر خواهد بود. کن چانگ، رئیس اتاق صنعت لجستیک هنگکنگ، گفت: «شرکتهای کشتیرانی همچنان سیاست «صبر و انتظار» را در پیش گرفتهاند زیرا مشخص نیست ایران، آمریکا و اسرائیل تا چه اندازه به توافق پایبند خواهند ماند.»
وی ادامه داد: «همه طرفها درباره مذاکره و امضای تفاهمنامه صحبت میکنند، اما موضوع فقط به آمریکا محدود نمیشود. اسرائیل نیز همچنان حملات پراکندهای انجام میدهد. اگر هر یک از طرفها واقعاً درگیری را متوقف نکند، دستیابی به توافقی پایدار بسیار دشوار خواهد بود.»
چانگ افزود: «حتی در صورت امضای توافق نهایی نیز صنعت حملونقل منتظر خواهد ماند تا میزان پایبندی طرفها به تعهدات خود را ارزیابی کند؛ زیرا نگرانیهای امنیتی در تنگه هرمز و افزایش حق بیمه کشتیها همچنان هزینههای لجستیکی را بالا نگه داشته است.»
وی در پایان ادعا کرد: «آمریکا بهدنبال تثبیت سریع اوضاع و پیشبرد مذاکرات صلح است. اگر هر سه طرف واقعاً به سمت صلح حرکت کنند، شرایط بسیار مساعدتری برای فعالان حوزه کشتیرانی، حملونقل و تجارت ایجاد خواهد شد.»
