وقتی امداد دیر می‌رسد؛ آتش‌سوزی منطقه شکارممنوع بدیل/ آتش جان تقی چنگلوایی را گرفت

اقتصاد۲۴- آتش زاگرس جان دیگری گرفت. بالگرد امداد و نجات آمد، اما دیگر دیر شده بود. منابع محلی و کوهنوردان حاضر در منطقه شکارممنوع «بدیل»، متفق‌القول هستند که بالگرد برای انتقال «تقی چنگلوایی» به بیمارستان بسیار دیر رسید. تقی چنگلوایی زمانی که دچار سانحه شد، در ارتفاعات بود و امکان انتقال او بدون بالگرد به پایین کوه وجود نداشت. در این موقعیت حضور بالگرد ضروری بود، اما بین چهار تا پنج ساعت طول کشید تا بالگرد به کوه بدیل و محل حادثه برسد؛ زمانی رسید که دیگر دیر شده بود. آتش‌سوزی در منطقه شکارممنوع «بدیل» در شمال بهبهان استان خوزستان جمعه‌شب پنجم تیرماه ۱۴۰۵ شروع شد و تا آخر شب بعد یعنی شنبه ششم تیرماه ادامه پیدا کرد. در آتش‌سوزی این منطقه یکی از نیرو‌های داوطلب آتش‌نشانی که با درخواست محیط زیست و ستاد مدیریت بحران برای خاموش‌کردن آتش در محل حاضر شده بود، به دلیل سوختگی شدید، جانش را از دست داد. «تقی چنگلوایی» ۴۱‌ساله متأهل و پدر دو دختر هفت‌ساله و سه‌ساله بود که روز شنبه ششم تیرماه، حین خاموش‌کردن آتش محدوده تحت مدیریت سازمان محیط زیست در منطقه شکارممنوع کوه بدیل دچار سوختگی شدید شده و پیش از رسیدن بالگرد و کمک‌های امدادی و درمانی، جانش را در ارتفاعات کوه بدیل از دست داد. «تقی» از اهالی روستای اسدآباد بهبهان بود؛ روستایی در مجاورت منطقه شکارممنوع بدیل. او که برای نجات زاگرس رفته بود، خود قربانی شعله‌های بلند آتش شد.

تقی چنگلوایی آتش‌نشان افتخاری بود

ساعاتی پس از اعلام جان‌باختن «تقی»، در فضای مجازی بر سر اینکه او نیروی آتش‌نشانی بوده یا خیر، اختلاف پیش آمد. ابوطالب کرایی، رئیس آتش‌نشانی بهبهان، در گفت‌و‌گو با «شرق» تأیید می‌کند «تقی چنگلوایی» آتش‌نشان افتخاری و نیروی داوطلب این مجموعه بوده است. او با بیان اینکه سازمان آتش‌نشانی حسب وظیفه‌ای که دارد می‌تواند از نیرو‌های مردمی آموزش‌دیده برای اطفای حریق استفاده کند، می‌گوید: «ما از زمان جنگ فراخوان داده و به تعدادی از نیرو‌های داوطلب، کمک‌های اولیه، امداد و نجات و اطفای حریق را برای استفاده در مواقع بحرانی آموزش داده بودیم. بعد از وقوع آتش در منطقه شکارممنوع بدیل و به دنبال اعلام نیاز واحد‌های امدادی حاضر در صحنه مثل هلال‌احمر، محیط زیست، هیئت کوهنوردی و ستاد مدیریت بحران شهرستان بهبهان برای اطفای حریق کوهستان، روز شنبه هم نیرو‌های داوطلب آتش‌نشانی برای شرکت در این عملیات اعلام آمادگی کردند».

‌یک مصدوم و یک فوتی در آتش منطقه بدیل

رئیس آتش‌نشانی بهبهان با تأکید بر حضور نیرو‌های داوطلب و افتخاری آتش‌نشانی در منطقه شکارممنوع بدیل به منظور خاموش‌کردن آتش و با اشاره به صعب‌العبور‌بودن کوه و گرمای شدید هوا، شدت باد و وسعت بالای آتش، می‌گوید: «متأسفانه شنبه ششم تیرماه ۱۴۰۵ دو نفر از نیرو‌های داوطلب آتش‌نشانی توسط آتش محاصره شدند. یکی از آنها به نام «فائز عبادی‌اصل» از ناحیه دست، انگشت، آرنج و پشت کمر دچار سوختگی سطحی و مصدومیت شد و بعد از درمان سرپایی در بیمارستان ترخیص شد. اما داوطلب دیگر به نام «تقی چنگلوایی» متأسفانه به دلیل شدت بالای سوختگی جان باخت».

انفجار دمنده درست یا نادرست؟

روز شنبه برخی ادعا کردند انفجار دمنده (وسیله اطفای حریق) موجب سوختگی شدید «تقی چنگلوایی» و مرگ او شده است. برای مثال «یوسف بیگدلی»، از کوهنوردان حاضر در اطفای حریق کوه بدیل و از فعالان محیط زیست خاییز، معتقد است احتمالا دمنده تقی چنگلوایی نشتی داشته و همین موضوع موجب تشدید سوختگی او شده است. این فعال محیط زیست به «شرق» می‌گوید: «فکر می‌کنم نقص در دمنده هم در شدت سوختگی تأثیر داشته است. احتمالا لباسش آغشته به بنزین شده بوده و برای همین در زمان کوتاه دچار حجم بالایی از سوختگی شد. من آتش را کافی نمی‌دانم و حدس می‌زنم شاید دمنده ایرادی داشته و لباسش آغشته به بنزین شده بوده و برای همین شدت آسیب را بالا برده است». اما «ابوطالب کرایی»، رئیس آتش‌نشانی بهبهان، ادعای انفجار دمنده را تأیید نمی‌کند و می‌گوید: «این آتش‌نشان افتخاری حتی برای فرار از محاصره آتش و برای سبک‌ترشدن بار خود، دمنده را رها کرده بود، اما سرعت آتش و باد به حدی بالا بوده که فقط در چند ثانیه او را در بر گرفته و امکان واکنش و نجاتش را سلب کرده بود. آتش به قدری سریع پیش رفته بود که فرصت عکس‌العمل از آقای چنگلوایی گرفته شد. او در آتش گیر کرد و متأسفانه دچار سوختگی شدید شد». رئیس آتش‌نشانی بهبهان تأکید می‌کند: «متأسفانه آتش از روبه‌رو به سمت آقای تقی چنگلوایی حرکت کرده و ناگهان شعله کشیده و راه تنفسی این داوطلب را مسدود کرده بود».

بالگرد دیر رسید

منابع محلی و کوهنوردان حاضر در منطقه شکار‌ممنوع بدیل متفق‌القول هستند که بالگرد برای انتقال «تقی چنگلوایی» به بیمارستان بسیار دیر رسید. تقی چنگلوایی در زمانی که دچار سانحه شد، در ارتفاعات بود و امکان انتقال او بدون بالگرد به پایین کوه وجود نداشت. در این موقعیت حضور بالگرد ضروری بود، اما بین چهار تا پنج ساعت طول کشید تا بالگرد به کوه بدیل و محل حادثه برسد؛ زمانی رسید که دیگر دیر شده بود.

یوسف بیگدلی، کوهنورد و از فعالان محیط زیست خاییز، با اشاره به اینکه شدت سوختگی تقی چنگلوایی خیلی زیاد بود، به «شرق» می‌گوید: «حدود ساعت ۱۲ تا یک ظهر این اتفاق برای تقی افتاد و بالگرد حدود ساعت پنج رسید. نمی‌دانم بالگرد چرا با این‌همه تأخیر رسید. گویا بالگرد آماده پرواز نبود. بیشتر از چهار ساعت تقی را زیر درخت نگه داشتند تا کمک بیاید، اما بالگرد زمانی رسید که فکر می‌کنم دیگر فوت کرده بود. خیلی دیر شده بود». 

بیشتر بخوانید:روایت خاموشی سبز در حاشیه تهران؛ جنگل‌های حاشیه‌ای جاجرود چگونه از سبزی به خشکیدگی رسیدند؟

کرایی، رئیس آتش‌نشانی بهبهان، با اشاره به اینکه حادثه با اوج گرمای ظهر مقارن شد و هلیکوپتر‌ها اجازه پرواز نگرفتند، توضیح می‌دهد: «دمای هوا بالا بود و هلیکوپتر‌ها قابلیت پرواز در دمای بالای را نداشتند؛ یعنی واحد ایمنی اجازه پرواز به هلیکوپتر‌ها را نداد. در بهبهان و گچساران هلیکوپتر ارتش، شرکت نفت و اورژانس بهبهان وجود داشتند، اما به دلیل گرمای هوا و ایمنی اجازه پرواز به آنها داده نشد».

اگر بالگرد می‌رسید، هم منطقه نمی‌سوخت و هم «تقی» می‌ماند

«عبدالصاحب عبودی»، کوهنورد و مدیر جمعیت فعالان محیط زیست بهبهان نیز با اشاره به اینکه تقی چنگلوایی از اهالی روستای اسدآباد، جزء اولین نفراتی بوده که روز شنبه (ششم تیرماه) برای خاموش‌کردن آتش منطقه شکارممنوع «بدیل» به بالای کوه رفته و حوالی ظهر در آتش گیر کرده بود، به «شرق» درباره نقش بالگرد‌ها در خاموش‌کردن آتش و امداد و نجات مصدومان می‌گوید: «اگر بالگرد بود، هم آتش زودتر خاموش می‌شد و هم اینکه شاید آقای تقی چنگلوایی دچار سانحه نمی‌شد و جانش را از دست نمی‌داد. اگر بالگرد زودتر می‌رسید، حداقل شهید چنگلوایی را زودتر به مراکز درمانی می‌رساندند، شاید زنده می‌ماند. بالگرد به قدری دیر رسید که آقای چنگلوایی فوت کرده بود». رئیس آتش‌نشانی بهبهان هم با ابراز ناراحتی شدید از جان‌باختن تقی چنگلوایی می‌گوید: «زمانی که تکنسین اورژانس با هلیکوپتر رسیدند، اعلام کردند او متأسفانه فوت کرده است. طی چند ساعت قبل از شهادت ایشان، دیگر نیرو‌های آتش‌نشانی و فعالان محیط زیست بالای سر تقی چنگلوایی بودند، اما حرکات و علائم حیاتی او به تدریج کم و کمتر شده و در نهایت به دلیل شدت سوختگی فوت کرد». گفته می‌شود شنبه ششم تیرماه ۱۴۰۵ استاندار خوزستان در منطقه شکارممنوع بدیل بهبهان حاضر شده و به خانواده و همکاران «تقی چنگلوایی» قول داده است همه پیگیری‌های لازم را برای احراز شهادت او انجام خواهد داد. استاندار روز شنبه در این جمع تأکید کرده است تقی چنگلوایی شهید راه خدمت است و همه تلاشش را برای احراز شهادت او انجام خواهد داد.

سازمان محیط زیست دیه پرداخت کند

منطقه شکارممنوع کوه «بدیل» در شمال بهبهان هم‌مرز با منطقه حفاظت‌شده خاییز تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست است. بنا بر گفته رئیس آتش‌نشانی بهبهان، حضور نیرو‌های داوطلب آتش‌نشانی در منطقه شکارممنوع بدیل هم با درخواست محیط زیست و منابع طبیعی و به هدف حفاظت از محیط زیست بوده است؛ بنابراین آنها انتظار دارند این سازمان در پرداخت دیه مرحوم «تقی چنگلوایی» به خانواده‌ا‌ش نهایت همکاری را داشته باشد: «از آنجایی که این منطقه، شکارممنوع و تحت مدیریت سازمان محیط زیست است، انتظار می‌رود این سازمان دیه مرحوم چنگلوایی را به خانواده‌اش پرداخت کند. این نیرو‌های داوطلب آتش‌نشانی برای پشتیبانی آموزش دیده‌اند و هرچند با میل و رضایت خود حضور پیدا کردند، انتظار می‌رود سازمان محیط زیست در پرداخت دیه همکاری لازم را داشته باشد».

نیرو‌های داوطلب بیمه نیستند

کرایی با تأکید بر اینکه نیرو‌های داوطلب آتش‌نشانی فاقد بیمه هستند، می‌گوید: «حدود یک ماه پیش در جلسه مدیریت بحران مصوب شد هلال‌احمر برای نیرو‌های داوطلب، بیمه بی نام در نظر بگیرد تا اگر مردم محلی و بومی دچار حادثه شدند، پوشش بیمه داشته باشند، اما انجام نشد». در این میان یوسف بیگدلی، کوهنورد و از فعالان محیط زیست خاییز، در پاسخ به این پرسش که آیا آتش‌سوزی منطقه شکارممنوع بدیل مهار شده است، توضیح می‌دهد: «دیگر چیزی برای سوختن باقی نماند. از نظر من کلمه مهار دیگر معنا ندارد. آتش خاموش شد، اما از کوه چیزی باقی نگذاشت. مساحت آتش‌گرفته خیلی زیاد است؛ چون این کوه بیضی‌شکل و کشیده است و دره‌های متعددی بین کوه است که همه اینها آتش گرفت و سوخت».

انتقاد فعالان محیط زیست به نهاد‌های دولتی

اداره محیط زیست بهبهان و کوهنوردان عامل آتش‌سوزی را انسانی و عمدی می‌دانند، اما هنوز دلیل و ابعاد حریق منطقه شکارممنوع بدیل روشن نیست. فارغ از خسارت به زیستگاه مهمی همچون کوه بدیل، طی روز شنبه برخی فعالان محیط زیست به استفاده از نیرو‌های مردمی که مهارت و تجربه کافی در اطفای حریق جنگل ندارند، انتقاد کردند. آنها مسئولان دولتی به‌ویژه سازمان محیط زیست و منابع طبیعی را مقصر این موضوع می‌دانند و معتقدند نباید نیرو‌هایی که مهارت کافی و آمادگی بدنی لازم را ندارند، برای خاموش‌کردن آتش جنگل‌‎ها فراخوانده شوند؛ چون ممکن است این اقدام به قیمت جان آنها تمام شود. گروهی از فعالان محیط زیست هم نبود امکانات کافی و تجهیزات را دلیل وقوع چنین حوادث تلخی می‌دانند و تأکید دارند در صورت استفاده از هواپیما و بالگرد‌های آب‌پاش می‌توان حجم خسارت زیستگاه‌ها را کاهش داد و از جان و سلامتی نیرو‌های انسانی حاضر در محل اطفای حریق بیشتر مراقبت کرد.