گزینههای تجاری ایران بعد از محاصره دریایی/ تامین ۶۰ درصد نیاز وارداتی از مبادی شرق، شمال و غرب؟
اقتصاد۲۴- در حالی که تحولات ژئوپلیتیکی منطقه، بار دیگر نقش مسیرهای تجاری و کریدورهای انتقال کالا و انرژی را به موضوعی راهبردی تبدیل کرده است، برخی تحلیلها از تلاش آمریکا برای کاهش وابستگی به مسیرهای سنتی دریایی، بهویژه تنگه هرمز، حکایت دارد.
همزمان با مطرح شدن طرحهایی برای توسعه کریدورهای جایگزین و تقویت مسیرهای زمینی و ریلی در منطقه، این پرسش مطرح شده است که آیا محدود کردن مسیرهای دریایی ایران میتواند در عمل تجارت خارجی کشور را با چالش جدی مواجه کند یا ایران با تکیه بر ظرفیتهای ترانزیتی خود میتواند مسیرهای جایگزینی برای تأمین کالا ایجاد کند؟
در همین راستا، صدرالدین نیاورانی، نایبرئیس کمیسیون صادرات اتاق بازرگانی ایران، در گفتوگو با اقتصادنیوز با اشاره به تلاش آمریکا برای اعمال فشار اقتصادی از مسیرهای دریایی، معتقد است واشنگتن در ارزیابی وابستگی ایران به بنادر جنوبی دچار اشتباه محاسباتی شده است.
او در ابتدای سخنان خود اظهار داشت: در حال حاضر با توجه به اینکه ایالات متحده آمریکا قصد دارد از نظر اقتصادی و از طریق مسیرهای دریایی ایران را تحت تحریم قرار دهد، باید به این نکته توجه داشت که ایران بنادر دیگری در شمال کشور و همچنین مرزهای زمینی متعددی را در اختیار دارد.
او تصریح کرد: آمریکا در این زمینه دچار یک اشتباه محاسباتی شده است؛ چرا که آمارهای مورد استناد آنها مبنی بر اینکه بیش از ۹۰ درصد واردات کالاهای ایران از طریق جنوب و از راه دریا انجام میشده، مربوط به زمانی است که صرفاً ملاحظات اقتصادی مد نظر بوده است.
او در این باره افزود: در شرایط عادی، تجار و بازرگانان مسیر دریایی جنوب را به عنوان مقرونبهصرفهترین راه انتخاب میکردند؛ اما در حال حاضر که به دلیل شرایط جنگی در خلیج فارس و نرخ بالای بیمه کشتیها، هزینههای حملونقل و تردد کشتیها افزایش یافته است، شرایط تغییر کرده است.
نایبرئیس کمیسیون صادرات اتاق بازرگانی ایران خاطرنشان کرد: به همین سبب، ایران میتواند از امکانات مبادی ورودی در شرق کشور نظیر پاکستان و همچنین ورودیهای شمالی مانند قزاقستان، آذربایجان و حتی ارمنستان استفاده نماید.
او همچنین با اشاره به مبادی ورودی در غرب کشور و مرز ترکیه، اظهار داشت: تمامی کالاها میتوانند از بندر «مرسین» وارد شده و از راههای زمینی به کشور انتقال یابند تا در شبکه توزیع ریلی و جادهای، به اقصینقاط کشور ارسال شوند.
نیاورانی تأکید کرد: ایران میتواند به راحتی حداقل ۶۰ درصد از نیاز وارداتی خود را که پیش از این از طریق جنوب تأمین میشد، از طریق این مبادی جدید تأمین کند.
وی در خصوص ۴۰ درصد باقیمانده نیز افزود: هم در زمینه ذخیرهسازی کالاها از قبل پیشبینیهای لازم صورت گرفته و حتی در دوره آتشبس نیز ذخیرهسازی به حد کافی انجام شده است، و هم میتوان با انجام عملیاتهای لازم برای بهینهسازی زیرساختهای شمالی و مسیرهایی که از سمت ترکیه وارد میشوند، این تحریم را شکست داد تا در نهایت نیازی به تأمین کالا از مسیر جنوب و مواجهه با چالشهای تحریمی در آن منطقه نباشد.
او در ادامه، در پاسخ به پرسشی پیرامون توسعه کریدورهای رقیب در کشورهای همسایه، به ظرفیتهای پاکستان و امکان واردات از طریق بندر «گوادر» و مسیرهای زمینی این کشور اشاره کرد.
نیاورانی خاطرنشان کرد: ایران با اعطای امتیاز ترانزیت کالا به پاکستان برای دسترسی به بازارهای روسیه، در واقع یک تهاتر پایاپای انجام داده است؛ چرا که استفاده از ایران به عنوان یک میانبر برای ورود کالاهای کشاورزی پاکستان، به ویژه محصولی مانند نارنگی به روسیه، مزیتی بسیار بالا برای آن کشور محسوب میشود.
هند از طریق ایران به سهولت به بازارهای آسیای میانه و افغانستان دسترسی داشت
وی افزود: اگر پاکستان بخواهد از مسیر دریایی، یعنی عبور از دریای سرخ، دریای سیاه، ترکیه، پرداخت عوارض و ورود به مناطق جنگی به روسیه دسترسی پیدا کند، متحمل هزینههای بسیار بالایی خواهد شد؛ لذا قرار دادن مسیر ترانزیت داخلی ایران در اختیار آنها، امکان بسیار خوبی را برایشان فراهم کرده است.
او همچنین با ابراز تأسف از تأثیر تحریمهای ایران بر بازار هندوستان، اظهار داشت: هند از طریق ایران به سهولت به بازارهای آسیای میانه و افغانستان دسترسی داشت و در قراردادهای مربوط به بندر چابهار نیز پیشرفتهایی حاصل شده بود که اکنون متوقف شده و این موضوع ضربهای به کشورهای منطقه محسوب میشود.
نایبرئیس کمیسیون صادرات اتاق بازرگانی ایران در پایان خاطرنشان کرد: به حمدالله هماکنون هیچگونه کمبودی در بازارهای کشور احساس نمیشود و تمامی محصولات غذایی و کالاهای تولیدی صنایع مختلف در فروشگاهها در دسترس هستند. با لطف خدا و تدابیر اتخاذ شده، کشور بتواند از این تحریمها عبور کرده و در نهایت با پیروزی مردم در این جنگ، شرایط اقتصادی بهبود یابد.
