گره اصلی در مذاکرات ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ/ تهران خواستار کنترل مسیر ورودی تنگه هرمز
اقتصاد۲۴- تنگه هرمز همچنان یکی از اصلیترین محورهای مذاکرات و اختلافنظرها میان ایران و طرفهای مقابل به شمار میرود؛ آبراهی که حدود یکپنجم تجارت دریابرد نفت جهان از آن عبور میکند و هرگونه تصمیم درباره نحوه مدیریت آن، میتواند پیامدهای گستردهای برای بازار جهانی انرژی، حملونقل دریایی و قیمت نفت داشته باشد.
در همین حال، خبرگزاری رویترز به نقل از یک منبع ارشد ایرانی، جزئیات تازهای از طرح موقت در حال بررسی میان تهران و مسقط برای بازگشایی تنگه هرمز منتشر کرده است. بر اساس این گزارش، ایران در تلاش است ضمن حفظ ملاحظات امنیتی خود، سازوکاری برای مدیریت تردد کشتیها در این گذرگاه راهبردی تعریف کند؛ موضوعی که میتواند بر روند مذاکرات و آینده صادرات انرژی از منطقه تأثیرگذار باشد.
رویترز نوشت، یک منبع ارشد ایرانی روز سهشنبه به خبرگزاری رویترز گفت، ایران در چارچوب یک طرح موقت که در حال حاضر با عمان برای بازگشایی تنگه راهبردی هرمز در دست بررسی است، خواستار کنترل مسیر ورود کشتیها به تنگه هرمز و نظارت بر مسیر خروجی با امکان مداخله در صورت لزوم شده است.
این منبع که در مذاکرات حضور دارد، گفت این طرح در حال حاضر «چارچوب کلی مورد بحث» میان طرفین است. به گفته وی، در این طرح مسیر خروج کشتیها از مسیر دریایی میان ایران و عمان عبور خواهد کرد و مجوز خروج از طریق عمان، پس از اطلاعرسانی به ایران، صادر میشود.
این منبع افزود: «بعید است تهران از موضع خود عقبنشینی کند.» به گفته او، ایران پیش از این نیز با عقبنشینی از موضع اولیه خود ــ که خواستار کنترل کامل تردد کشتیها در هر دو مسیر رفت و برگشت تنگه هرمز بود ــ انعطافپذیری خود را نشان داده است.
ماه گذشته، ایران پیشنهاد عمان مبنی بر تقسیم برابر مسیرهای عبور کشتیها میان دو کشور را رد کرد. تهران اعلام کرده بود این پیشنهاد تا زمانی که ثبات بلندمدت در منطقه برقرار نشود، پاسخگوی نگرانیهای امنیتی ایران نخواهد بود.
کنترل تنگه هرمز ــ آبراه باریکی که خلیج فارس را به اقیانوس هند متصل میکند و مسیر اصلی انتقال حدود یکپنجم نفت جهان و سایر کالاهای حیاتی به شمار میرود ــ به یکی از اصلیترین گرههای مذاکرات برای پایان دادن به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران تبدیل شده است.
از زمان آغاز جنگ در اواخر ماه فوریه، تردد در این آبراه راهبردی تا حد زیادی مختل شده و اختلاف بر سر نحوه مدیریت تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین محورهای اختلاف میان طرفین باقی مانده است.
واشنگتن اعلام کرده است که یادداشت تفاهم امضا شده با تهران در ماه ژوئن برای توقف جنگ، ایران را ملزم به بازگشایی تنگه هرمز میکند؛ اما تهران میگوید متن این توافق بهصراحت اختیار ایران بر مدیریت تردد کشتیها را حفظ کرده است.
پیش از آغاز جنگ، کشتیها بهطور آزادانه از تنگه هرمز عبور میکردند. این تنگه در محدوده آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار دارد، اما بهطور کلی بهعنوان یک آبراه بینالمللی شناخته میشود.
بر اساس طرح تفکیک مسیرهای رفت و برگشت کشتیها که در سال ۱۹۶۸ با توافق کشورهای منطقه و تحت نظارت سازمان بینالمللی دریانوردی وابسته به سازمان ملل متحد به تصویب رسید، سامانه فعلی هدایت کشتیها ایجاد شد؛ سامانهای که مسیرهای کشتیرانی را میان آبهای سرزمینی ایران و عمان تقسیم میکند.
تنگه هرمز، با عرض حدود ۳۴ کیلومتر (۲۱ مایل)، مسیر ارتباطی خلیج فارس با اقیانوس هند است و یکی از مهمترین شاهراههای انتقال انرژی خاورمیانه و همچنین سایر کالاهای حیاتی از جمله کودهای شیمیایی به شمار میرود.
