فرهاد رهبر کیست؟/ از ورود به وزارت اطلاعات تا برکناری از ریاست دانشگاه آزاد

اقتصاد۲۴- میناسادات حسینی؛ فرهاد رهبر، اقتصاددان، سیاستمدار و عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران است که سمت‌های اجرایی متعددی را در دولت‌های مختلف عهده‌دار بوده است.

بیوگرافی فرهاد رهبر؛ از اقتصاددانی تا سیاستمداری

فرهاد رهبر متولد سال ۱۳۳۸ در سمنان، اقتصاددان و استاد دانشگاه است.

رهبر مدرک کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی در رشته اقتصاد نظری را از دانشگاه تهران دریافت کرد.

او در حال حاضر عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران و مشاور اقتصادی و دبیر کارگروه اقتصادی آستان قدس رضوی است.

سوابق علمی و اجرایی فرهاد رهبر

فرهاد رهبر از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۳ به مدت ۵ سال در دولت اکبر هاشمی رفسنجانی، سمت مدیرکلی مرکز بررسی‌های استراتژیک نهاد ریاست‌جمهوری را عهده‌دار بود.

سپس در دولت بعدی یعنی در دولت سید محمد خاتمی، معاون اقتصادی وزارت اطلاعات بود؛ اما با روی کار آمدن دولت احمدی‌نژاد، ابتدا معاون رئیس‌جمهور شد و ریاست سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی را بر عهده گرفت.

او در تاریخ ۱۷ بهمن ۱۳۸۶ و در دولت احمدی‌نژاد، رئیس دانشگاه آزاد شد و حدود ۶ سال در این سمت بود؛ اما در دوره دوم ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد، ازسوی رئیس جمهور متهم به «سیاست‌زدگی در دانشگاه» شد. درنهایت چند ماه پس از روی کار آمدن دولت حسن روحانی، در بهمن ۱۳۹۲ از ریاست دانشگاه تهران برکنار شد.

رهبر در دولت روحانی در تاریخ ۱۸ فروردین ۱۳۹۳ به عنوان عضو و نایب رئیس شورای راهبردی نظام مالیاتی کشور منصوب شد.

وی در مرداد ۱۳۹۶ دوباره با تأیید شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان رئیس قطعی دانشگاه آزاد اسلامی منصوب شد، اما تنها یک سال در این سمت بود و محمدمهدی طهرانچی به عنوان سرپرست دانشگاه، جایگزین او شد.

رهبر از سال ۱۴۰۰ تا مرداد ۱۴۰۳ در دوره ریاست جمهوری رئیسی دستیار اقتصادی رئیس‌جمهور وقت بود.

کتاب‌های فرهاد رهبر

۱. معیار‌های دخالت دولت در اقتصاد

این کتاب به سه موضوع محوری می‌پردازد که عبارت است از: «مروری بر جایگاه و نقش دولت و بخش عمومی در اقتصاد»، «عدالت از دیدگاه اسلام و وظایف دولت در حکومت اسلامی» و «معیار‌های وضعیت بهینه». همچنین، مهم‌ترین مباحث مطرح شده در آن در مورد مکتب تاریخی اقتصاد آلمان، وظیفه تثبیت اقتصاد و نظریه‌های دولت با هدف شناخت ماهیت آنهاست.

در بخشی از فصل نخست کتاب، پس از ارایه تعریفی از دولت بر اساس دیدگاه‌های مختلف اقتصادی، درباره موارد لزوم دخالت دولت در بازار در اندیشه نظام سرمایه‌داری و اقتصاد بازار، آمده است: دولت نماینده طبقه حاکم است، نه نماینده عامه مردم. این نگرش با نگرش دموکراسی تفاوت دارد.

۲. بازشناسی عارضه فساد مالی: ماهیت، گونه‌ها، پیامد‌ها و آموزه‌های تجربی

در این کتاب موضوعاتی همچون بازشناسی عارضه فساد مالی، ماهیت فساد مالی، سپس گونه‌ها، پیامد‌های اجتماعی و فردی و در خاتمه علل شکل‌گیری آن مطرح شده است.

نویسنده این کتاب، بخش عمده‌ای از آن را به موضوع رویکرد‌های اقتصادی فساد مالی یعنی پیامد‌ها و نحوه مبارزه با آن، همچنین رویکرد‌های سیاسی فساد مالی در ساختار سیاسی حکومت و شرح هزینه‌هایی اختصاص داده است.

۳. اقتصاد دانش بنیان: بررسی نقش فناوری و نوآوری در توسعه‌ اقتصادی (مجموعه مقالات)

در این کتاب نیز مقالاتی از فرهاد رهبر گنجانده شده است. در خلال این کتاب، علاوه بر بررسی مباحث اقتصاد دانش‌بنیان و نوآوری که از جدی‌ترین موضوعات توسعه در حال حاضر هستند، آشنایی اجمالی با مکاتب مختلف اقتصادی نیز عنوان شده است. این کتاب اولین اثر فارسی است که در آن یک مسئله از زاویه دید طیف گسترده‌ای از مکاتب مورد بررسی قرار می‌گیرد.

بیشتر بخوانید: علی قنبری کیست؟/ از نمایندگی در دو دوره از مجلس تا استعفا از معاون وزیری

در این کتاب، مکاتب مختلف اقتصادی ازجمله مارکسیستی، شناختی و رفتاری معرفی می‌شود و موضوعاتی مانند عدالت، آزادی، توسعه، کارآفرینی، اقتصاد دانش‌محور، مباحث بازار پول و سرمایه، نقش دولت در توسعه و ... از نگاه این مکاتب مورد بررسی قرار می‌گیرد.

۴. پول‌شویی و روش‌های مقابله با آن

در این کتاب ابتدا تعریفی از پول‌شویی و ارتباط بین آن و تروریسم بیان شده و سپس، چگونگی استفاده ازابزار بانکی برای پول‌شویی بررسی می‌شود. همچنین ابتکارات بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول برای مبارزه با پول‌شویی، معرفی و قطعنامه ۱۳۷۳ شورای امنیت در این موضوع، ارائه شده است. در پایان کتاب نیز نظام حقوقی ایران و راه‌های مبارزه آن با پول‌شویی، شرح و شش مطالعه موردی از پول‌شویی‌های صورت گرفته در جهان تحلیل تحلیل شده است.

۵. مبانی تئوری و اصول عملی تجلّی اقتصاد مقاومتی در صنعت پتروشیمی و نفت ایران

نیمه نخست این کتاب در مورد مُدلی در فضای اقتصاد مقاومتی است که همزمان از آموزه‌های اسلامی و دستاورد‌های به روزِ علمی سخن به میان می‌آورد. در نیمه نخست کتاب، ترکیبی زیبا و سازمان یافته از مفاهیمِ اقتصاد مقاومتی با دانش روزِ اقتصاد و مدیریت، ارائه شده است.

نیمه دوم کتاب عمل‌گرایانه و مبتنی بر فرصت‌های صنعت پتروشیمی کشور است و قصد دارد تا با کاربردِ مدلِ برآمده از نیمه اول کتاب تجویزات و هنجار‌هایی را ارائه کند که بتواند منجر به تحول صنعت پتروشیمی در راستای سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی شود.