بورس سبزپوش شد؛ چرا صعود بازار سهام با طعم احتیاط همراه است؟
اقتصاد۲۴- بازار بورس روز گذشته سبزپوش شد. روز گذشته شاخص کل مرز ۶ میلیون واحد را پشت سر گذاشت؛ مرزی که از نگاه تحلیلگران بورس باید با آن با احتیاط برخورد کرد. اگرچه در روزهای پایانی هفته گذشته ورود به رکورد جدید پیشبینی میشد. همانگونه که اکنون گروهی از تحلیلگران پیشبینی میکنند، در صورت تداوم ثبات نسبی در فضای سیاسی، روند صعودی بازار در هفتههای پیش رو رقم بخورد. همزمان با این پیشبینی کارشناسان بازار به سرمایهگذاران توصیه میکنند از خریدهای هیجانی و ورود یکباره به بازار پرهیز کرده و با رویکردی تدریجی و متنوع، تصمیمگیری کنند؛ چراکه هرچند چشمانداز بازار در مقطع فعلی امیدوارکننده است، اما ادامه مسیر صعودی همچنان به ثبات سیاستگذاری، ورود پایدار نقدینگی و کاهش ریسکهای اقتصادی و سیاسی وابسته است.
سیدمحمدرضا اعلمی، کارشناس بازار بورس در گفتوگو با «اعتماد» مروری بر بازار سهام در آخرین روز معاملاتی هفته گذشته میاندازد و میگوید: بازار سهام در آخرین روز معاملاتی هفته با موجی گسترده از تقاضا همراه شد و تصویری مثبت از تابلوی معاملات به نمایش گذاشت. شاخص کل بورس تهران با رشد ۱.۸۳ درصدی، در سطح ۶ میلیون و ۶۱ هزار واحد قرار گرفت و شاخص هموزن نیز با افزایش ۱.۸۲ درصدی به محدوده یک میلیون و ۷۱۷ هزار واحد رسید. نزدیکی بازدهی روزانه این دو شاخص، مهمترین نکته معاملات بود؛ زیرا نشان میدهد رشد بازار صرفا متکی به شرکتهای بزرگ و شاخصساز نبوده و بخش قابلتوجهی از سهام کوچک و متوسط نیز در سمت تقاضا قرار گرفتهاند. او در ادامه وضعیت نمادهای روز گذشته (۳۱ مردادماه) را بررسی میکند: ۶۱۵ نماد با بازدهی مثبت، در برابر ۱۰۴ نماد منفی معامله شدند.
همچنین تعداد نمادهای دارای صف خرید به ۴۰۷ نماد رسید، در حالی که تنها ۲۱ نماد در صف فروش قرار داشتند. چنین ترکیبی معمولا از بهبود انتظارات کوتاهمدت، افزایش ریسکپذیری سرمایهگذاران و غلبه تقاضا بر عرضه حکایت دارد. با این حال، تداوم این وضعیت منوط به آن است که رشد شاخصها با افزایش پایدار ارزش معاملات خرد و ورود مستمر نقدینگی همراه شود. به گفته سید محمدرضا اعلمی، ارزش معاملات خرد بازار در این روز حدود ۲۱.۴ هزار میلیارد تومان بود. این رقم اگرچه سطح قابل قبولی برای نشان دادن تحرک بازار است، اما اندکی پایینتر از میانگین ماهانه معاملات خرد، یعنی حدود ۲۳.۵ هزار میلیارد تومان، قرار دارد. بنابراین، نمیتوان تنها بر اساس یک روز معاملاتی پر تقاضا، از آغاز یک روند صعودی پایدار و بدون وقفه سخن گفت. بازار برای تثبیت مسیر مثبت، نیازمند افزایش عمق معاملات، کاهش رفتارهای هیجانی و پشتیبانی ورود نقدینگی جدید است.
از منظر جریان پول نیز نشانههای مثبتی دیده میشود. خالص ورود پول حقیقی در معاملات روز مورد بررسی حدود ۲ هزار میلیارد تومان گزارش شده که از تمایل معاملهگران حقیقی برای حضور فعالتر در سهام خبر میدهد. با این وجود، باید توجه داشت که بخشی از نقدینگی در اقتصاد همچنان میان بازار سهام، طلا، صندوقهای سرمایهگذاری و ابزارهای با درآمد ثابت در حال جابهجایی است. در نتیجه، هر تغییر در انتظارات تورمی، نرخ سود یا فضای اقتصادی میتواند مسیر این جریان را به سرعت تغییر دهد. او در ادامه تحلیل بازار روز شنبه درباره نقش صنایع بزرگ در رشد بازار میگوید: صنایع بزرگ و صادراتمحور نقش قابلتوجهی در رشد شاخص کل دیروز داشتند. نمادهایی نظیر فملی، فارس، فولاد، وغدیر، تاپیکو، شتران و وبملت در زمره اثرگذارترین شرکتها بر شاخص بودند. حضور همزمان شرکتهای فلزی، معدنی، پتروشیمی، پالایشی، هلدینگ و بانکی در فهرست نمادهای اثرگذار نشان میدهد که رشد بازار تنها به یک گروه محدود نمانده است.
با این حال، در افق کوتاهمدت و میانمدت، همچنان میتوان نگاه مثبتتری به صنایع ارزآور و صادراتی داشت. شرکتهای فلزی و معدنی، پتروشیمیها، پالایشیها و برخی هلدینگهای بزرگ، از جمله صنایعی هستند که در صورت حفظ شرایط عملیاتی، میتوانند از افزایش نرخ فروش، رشد ارزش داراییها و بهبود درآمدهای ریالی ناشی از صادرات منتفع شوند. در این میان، صنایع وابسته به قیمتهای جهانی نیز باید با دقت بیشتری رصد شوند؛ زیرا تحولات بازارهای جهانی و قیمت کالاهای پایه تأثیر مستقیمی بر سودآوری آنها دارد. او ادامه میدهد: چشمانداز صعودی نفت میتواند بهطور نسبی فضای تحلیلی مطلوبتری برای گروه پالایشی و بخشی از صنایع وابسته به زنجیره انرژی ایجاد کند؛ هرچند اثر نهایی افزایش نفت بر سود شرکتها، به نحوه قیمتگذاری محصولات، نرخ خوراک، نرخ تسعیر و سیاستهای داخلی بستگی دارد. بنابراین، صرف افزایش قیمت نفت بهتنهایی نباید مبنای تصمیمگیری سرمایهگذاری قرار گیرد. در سوی دیگر، صنایع ریالی نیز بهطور کامل از دایره توجه خارج نیستند، اما انتخاب در این گروهها باید با حساسیت بیشتری انجام شود. صنایعی که با قیمتگذاری دستوری، رشد هزینه مالی، وابستگی بالا به مواد اولیه وارداتی یا ضعف در جریان نقد عملیاتی مواجهاند، ممکن است در شرایط افزایش نرخ سود و تشدید هزینههای مالی، با محدودیت سودآوری روبهرو شوند. از منظر تکنیکال شرایط بورس از نگاه اکثر تحلیلگران تالار شیشهای مثبت، اما مستعد نوسان است. سید محمدرضا اعلمی در این باره میگوید: بررسی نمودار شاخص کل و شاخص هموزن نشان میدهد هر دو شاخص در ساختار صعودی قرار دارند و بالاتر از محدودههای مهم روندی معامله میشوند.
رشد همزمان شاخص کل و هموزن، از نظر تکنیکال نشانه مثبتی محسوب میشود؛ چرا که مشارکت بخش بیشتری از بازار را تأیید میکند. با این همه، شاخصها پس از رشد قابل توجه اخیر به محدودههای حساس نزدیک شدهاند. در چنین شرایطی، افزایش عرضه، شناسایی سود معاملهگران کوتاهمدت و نوسانهای رفتوبرگشتی کاملا طبیعی است. بنابراین، انتظار رشد خطی و بدون اصلاح از بازار واقعبینانه نیست. سرمایهگذاران باید میان «روند مثبت میانمدت» و «نوسان یا اصلاح کوتاهمدت» تمایز قائل شوند. آیا میتوان ریسکهای موجود را نادیده گرفت؟ سید محمدرضا اعلمی درباره این پرسش میگوید: اگرچه وضعیت فعلی بازار امیدوارکننده است، اما ریسکهای سیستماتیک همچنان بالاست. نخستین ریسک، احتمال افزایش نرخ سود بانکی و بازدهی اوراق است.
در صورتی که سیاستگذار برای مدیریت متغیرهای پولی به سمت انقباض بیشتر حرکت کند، بخشی از نقدینگی میتواند به سمت داراییهای کمریسکتر حرکت کند و نسبت ارزشگذاری سهام تحت فشار قرار گیرد. ریسک دوم، کسری بودجه و شیوه تأمین مالی آن است. افزایش انتشار اوراق یا اتخاذ تصمیمهایی که هزینه تأمین مالی شرکتها را افزایش دهد، میتواند جذابیت بازار سهام را کاهش دهد. همچنین، تغییرات ناگهانی در مقررات مربوط به نرخ خوراک و سوخت، مالیات، عوارض صادراتی، حقوق دولتی و قیمتگذاری محصولات، از جمله ریسکهای مهم برای صنایع بزرگ به شمار میروند. او معتقد است: ناترازی انرژی نیز موضوعی جدی است. محدودیت برق در تابستان و احتمال محدودیت گاز در نیمه دوم سال، میتواند تولید و فروش شرکتهای انرژیبر، بهویژه فولادی، سیمانی، معدنی و پتروشیمی را تحت تأثیر قرار دهد.
بیشتر بخوانید:بورس ترکاند؛ سبقت شاخص از دلار و طلا در ۵ ماه نخست سال
افزون بر این، احتمال درگیریهای منطقهای و اختلال در تجارت، حملونقل، زنجیره تأمین و انتظارات سرمایهگذاران نیز باید در سناریوهای ریسک مورد توجه قرار گیرد. به باور این کارشناس بورس در کنار این موارد، طلا و صندوقهای مبتنی بر طلا همچنان رقیبی جدی برای بازار سهام هستند. روند افزایشی بهای جهانی طلا به سبب خرید مستمر بانکهای مرکزی، افزایش تقاضا برای داراییهای پوشش دهنده تورم به جهت احتمال افزایش نرخ دلار داخلی، موجب شده است که بخشی از سرمایهگذاران طلا را به عنوان ابزار متنوعسازی سبد خود در نظر بگیرند. در این شرایط بهترین پیشنهاد به سرمایهگذاران و مقامات دولتی چیست؟ سید محمدرضا اعلمی در این باره میگوید: برای سرمایهگذاران عمومی، توصیه اصلی در شرایط فعلی پرهیز از خرید هیجانی و ورود یکباره به بازار سهام است. وضعیت بازار مثبت است، اما با توجه به رشد اخیر شاخصها و وجود ریسکهای متعدد، رویکرد مناسبتر، خرید پلهای و تشکیل سبدی متنوع از شرکتهای بنیادی، نقدشونده و دارای چشمانداز سودآوری است.
تمرکز بر صنایع صادراتی و شرکتهایی که از توان فروش، ترازنامه مناسب و ریسک عملیاتی پایینتری برخوردارند، میتواند انتخاب منطقیتری باشد. نگهداری بخشی از دارایی در ابزارهای کمریسک و بخشی در طلا نیز برای کنترل ریسک سبد، بهویژه برای سرمایهگذاران غیرحرفهای، قابل تأمل است. برای بهبود پایدار بازار سرمایه نیز لازم است سیاستگذاری اقتصادی از تصمیمات ناگهانی و غیرقابل پیشبینی فاصله بگیرد. ثبات در مقررات، شفافیت در سیاستهای انرژی و ارزی، پرهیز از قیمتگذاری دستوری، کاهش مداخلات مقطعی و توجه به تأمین مالی غیرتورمی، مهمترین پیششرطهای بازگشت اعتماد به بازار سهام هستند. بازار سرمایه بیش از هر چیز به قابلیت پیشبینی نیاز دارد؛ زیرا سرمایهگذار زمانی افق بلندمدت میسازد که بتواند قواعد بازی را شفاف، پایدار و قابل اتکا ببیند.
روز گذشته شاخص کل از مرز ۶ میلیون واحد گذشت
به عبارتی مهمترین مقاومتهای روانی خود را از نگاه تحلیلگرانی همچون امیرعباس باقری، پشت سر گذاشت تا در محدوده سقف تاریخی خود قرار بگیرد. این اتفاق از منظر روانی و تکنیکال هم برای بازار مهم است؛ چراکه تثبیت در سطوح بالاتر میتواند زمینه را برای ادامه روند صعودی شاخص فراهم کند.
امیرعباس باقری تحلیلگر بازار سرمایه در گفتوگو با «اعتماد» در مورد وضعیت شاخص کل در روزهای اخیر میگوید: شاخص در روزهای گذشته درگیر مقاومت روانی سطح ۶ میلیون و ۶۱ هزار واحد بود و اگرچه در مقاطعی فشار عرضه افزایش پیدا کرد، اما در نهایت تقاضا توانست بر عرضه غلبه کند و بازار را به سمت فتح این محدوده هدایت کند. او میافزاید: نکته قابل توجه در شرایط فعلی، رفتار بازار سرمایه در برابر تحولات اقتصادی و سیاسی است. در شرایطی که اخبار سیاسی همچنان از تداوم تنش میان ایران و امریکا حکایت دارد، به نظر میرسد سناریوی «نه جنگ و نه صلح» همچنان محتملترین وضعیت در کوتاهمدت باشد؛ به این معنا که نه شاهد شکلگیری یک توافق پایدار و روشن هستیم و نه نشانهای از ورود قطعی به یک درگیری گسترده وجود دارد. در چنین شرایطی، فشارهای اقتصادی و تحریمی میتواند ادامه داشته باشد و همین موضوع همچنان یکی از مهمترین ریسکهای پیش روی اقتصاد و بازار سرمایه محسوب میشود. با این حال، از نگاه امیرعباس باقری، نکته مثبت این است که بورس در برابر این شرایط واکنش منفی شدیدی نشان نداده است. افزایش نرخ ارز و رشد قیمت طلا در کنار تداوم ریسکهای سیاسی، در مجموع باعث نشده بازار سهام از مسیر خود خارج شود. به نظر میرسد سرمایهگذاران تا حدی در حال تطبیق پرتفوی خود با شرایط جدید اقتصادی هستند و بخشی از نقدینگی نیز به سمت بازار سرمایه حرکت کرده است. در واقع، بازار در حال حاضر تلاش میکند خود را با واقعیتهای جدید اقتصاد کلان، بهخصوص تورم و افزایش نرخ ارز، هماهنگ کند. این تحلیلگر اقتصادی میگوید: از منظر صنایع نیز همچنان میتوان انتظار داشت گروههایی که از تقاضای داخلی پایدار برخوردارند، مورد توجه سرمایهگذاران قرار بگیرند. صنایع غذایی و دارویی از جمله گروههایی هستند که به دلیل ماهیت محصولات و تقاضای نسبتا پایدار، میتوانند در این شرایط جذابیت بیشتری داشته باشند.
در کنار آنها، صنایع پتروشیمی و پالایشی نیز همچنان از منظر بنیادی قابل توجه هستند. نرخهای فروش، وضعیت بازارهای جهانی و بهخصوص کرکاسپرد در صنعت پالایشگاهی، همچنان عواملی هستند که میتوانند سودآوری این شرکتها را در سطوح مناسبی حفظ کنند. او ادامه میدهد: با وجود این، ریسکهای سیاسی و احتمال تشدید تنشهای منطقهای همچنان مانع از شکلگیری اقبال گسترده و بدون نگرانی به برخی از صنایع بزرگ بازار، بهخصوص گروههای صادراتمحور شده است. به همین دلیل، اگرچه جذابیت بنیادی این صنایع همچنان پابرجاست، اما رفتار سرمایهگذاران در آنها تا حد زیادی به اخبار سیاسی و چشمانداز روابط خارجی وابسته خواهد بود. در مجموع از نگاه امیرعباس باقری، به نظر میرسد بازار سرمایه وارد مرحله جدیدی شده است؛ مرحلهای که در آن عبور از مقاومتهای تاریخی میتواند اعتماد بیشتری در میان سرمایهگذاران ایجاد کند.
اگر در روزهای پیش رو شاهد انتشار خبر منفی و غیرمنتظرهای در حوزه سیاسی نباشیم و شرایط «نه جنگ و نه صلح» ادامه پیدا کند، انتظار میرود بورس بتواند روند رو به رشد خود را ادامه دهد. البته عبور از سقف تاریخی به تنهایی به معنای تداوم قطعی رشد نیست و تثبیت شاخص در سطوح جدید و افزایش ارزش معاملات میتواند مهمترین نشانه برای تأیید ادامه این روند باشد. در نهایت، او میگوید: بورس در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری به متغیرهای کلان اقتصادی و سیاسی واکنش نشان میدهد. با این حال، عبور شاخص کل از مرز ۶ میلیون واحد نشان میدهد بازار توانسته خود را با بخشی از شرایط جدید وفق دهد و در صورت تداوم ثبات نسبی در فضای سیاسی، میتوان به ادامه روند صعودی بازار در هفتههای پیش رو امیدوار بود.
