سفر پزشکیان به هند؛ ایران در بریکس به دنبال چیست؟ از ارزهای ملی تا مسیرهای انرژی
اقتصاد۲۴- سفر مسعود پزشکیان به دهلینو برای حضور در هجدهمین اجلاس سران بریکس، در حالی آغاز شد که بحران ناشی از جنگ امریکا و ایران، بازار انرژی، مسیرهای کشتیرانی و کانالهای دیپلماتیک منطقهای را تحت فشار قرار داده بود. رییسجمهور ایران در نشست بریکس، توسعه مبادلات با ارزهای ملی و تقویت همکاریهای اقتصادی و مالی میان اعضا را ضروری دانست و با اشاره به موقعیت جغرافیایی و ظرفیتهای انرژی ایران، آمادگی تهران را برای ایفای نقش در اتصال اقتصادی اعضای بریکس اعلام کرد.
پزشکیان در دیدار با نارندرا مودی نیز بر تداوم توافقات راهبردی ایران و هند تاکید کرد؛ نخستوزیر هند هم از پیگیری روابطی بلندمدت و برد-برد با تهران سخن گفت. رندیر جیسوال، سخنگوی وزارت خارجه هند نیز اعلام کرد دهلینو خواهان توسعه روابط و پروژههای مشترک با ایران است. در همین راستا بریان کوک، پژوهشگر فعال در حوزه غرب آسیا با انتشار یادداشتی ضمن اشاره به حضور رییسجمهوری ایران در اجلاس بریکس با استناد به اظهارنظر او نوشت: به نظر میرسد ایران امروز در سه حوزه دیپلماسی، میدان و اقتصادی فعال است و تلاش دارد تا با تکیه بر همگرایی حاکم بر بلوک شرق ضمن خروج از بنبست حاکم بستر را برای توسعهای پایدار و جبران خسارات وارد از جنگ تحمیلی هموار کند.
بازگشایی هرمز مشروط به شروط تهران
فعل و انفعالهای دیپلماتیک رییسجمهوری کشورمان در شرایطی انجام شد که پزشکیان در نشستهای دوجانبهاش با همتایان خود در حاشیه بریکس بازگشایی تنگه هرمز را به توقف محاصره و حمله امریکا به ایران مشروط دانست. او گفت: توافق ایران و عمان درباره «مسیر مشترک» در تنگه هرمز قرار است روز دوشنبه در مسقط و با حضور وزیران خارجه کشورهای منطقه امضا و به سازمان بینالمللی دریانوردی اعلام شود. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه نیز ضمن تاکید بر کنترل کامل تنگه هرمز ازسوی نیروهای مسلح ایران، گفت: گفتوگوهای تهران و مسقط درباره وضعیت این آبراه ادامه خواهد داشت. همزمان فایننشالتایمز هم گزارش داد امریکا از نفتکشها خواسته حرکت در هرمز را به دو بازه زمانی مشخص در روز محدود کنند تا امکان حفاظت نظامی فراهم شود؛ امری که از شکنندگی رفتوآمد دریایی حکایت دارد.
گسترش دامنه تنش از هرمز تا دریای سرخ
این درحالی است که تشدید محدودیتها در هرمز، فشار بر بازار جهانی را افزایش داده است. در همین راستا رویترز گزارش داد هزینه حمل نفت با نفتکشهای بزرگ درگیر رکود شده و آژانس بینالمللی انرژی از کاهش ۹۵ میلیون بشکهای ذخایر جهانی نفت در آگوست خبر داد.
بیشتر بخوانید:درختکاری سران بریکس در حاشیه اجلاس دهلینو
در سوی دیگر، وزارت انرژی عربستان از تعطیلی احتیاطی خط لوله راهبردی شرق-غرب پس از حملاتی در مناطق ریاض و مدینه خبر داد؛ خطی که مسیر اصلی انتقال نفت عربستان به دریای سرخ و راهی برای کاهش اتکا به هرمز به شمار میرفت. ریاض منشا پهپادها را خاک عراق اعلام کرد و بغداد در واکنش، حمله را محکوم، فرمانده عملیات میسان را برکنار و تحقیقات امنیتی را آغاز کرد. همزمان، گذرگاههای شلمچه و چذابه نیز به اعلام مقامهای ایرانی و در پی تدابیر امنیتی عراق بسته شد.
دومین گلوگاه دراختیار متحد ایران
اما فشار بر مسیرهای انرژی به خلیجفارس محدود نماند. نیویورکتایمز به نقل از دو مقام یمنی گزارش داد که انصارالله پس از تصرف بندر المخا، جزیره پریم در میانه بابالمندب را نیز به کنترل خود درآورد. احمد ناجی، تحلیلگر ارشد امور یمن در گروه بینالمللی بحران، این تحول را «تغییردهنده بازی» توصیف کرد و گفت: انصارالله دیگر صرفا نااطمینانی ایجاد نمیکند، بلکه در پیرامون بابالمندب، در خشکی و جزایر، حضور یافته است.
هشام العمیسی، مشاور ارشد یمن در موسسه صلح اروپا، نیز افزایش نیروهای انصارالله و بیپاسخ ماندن بخشی از درخواستهای دولت یمن برای مهمات، فناوری ضدپهپادی، پوشش هوایی و پشتیبانی اطلاعاتی را از عوامل سرعت پیشروی این گروه دانست. خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از یک مقام نظامی یمن گزارش داد: نیروهای دولت مورد حمایت عربستان از مناطق ساحلی عقبنشینی کردند و انصارالله در کنار المخا، ذوباب، میون، حنیش و زقر پیشروی داشت. انصارالله اعلام کرد بابالمندب برای کشتیهای غیرمرتبط با عربستان باز میماند. در همین حال، منابع الجزیره از سفر فرمانده سنتکام به عربستان برای بررسی تحولات یمن خبر دادند.
