برنامه ایران و آمریکا برای پایان جنگ
اقتصاد۲۴-یک رسانه آمریکایی مدعی شد که ایران و آمریکا در نیویورک در حال بررسی یک مسیر مرحلهای برای خروج از وضعیت جنگی هستند؛ مسیری که بر اساس آن تهران میتواند تردد کشتیها از تنگه هرمز را از سر بگیرد و واشنگتن نیز محاصره اقتصادی ایران را لغو کند.
منابع نزدیک به مذاکرات اعلام کردهاند که تنگه هرمز به مهمترین اهرم چانهزنی در تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به درگیری نزدیک به هفتماهه میان ایران و آمریکا تبدیل شده است. ایران خواستار کاهش فشار اقتصادی و رفع محاصرهای است که صادرات نفت و دسترسی این کشور به منابع ارزی را تحت تأثیر قرار داده، در حالی که آمریکا خواهان بازگشت آزادی کشتیرانی در این مسیر مهم انرژی است.
یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته است که یکی از راههای خروج از بنبست، حل بحران در چند مرحله است. بر اساس این پیشنهاد، مرحله نخست میتواند پایان محاصره اقتصادی آمریکا و بازگشایی تنگه هرمز باشد.
این مقام همچنین گفته است که در چارچوب چنین توافقی، احتمال دسترسی ایران به بخشی از داراییهای مسدودشده نیز میتواند مطرح شود.
به نوشته رویترز، یکی از دشواریهای اصلی مذاکرات این است که هیچیک از طرفین نمیخواهد نخستین طرفی باشد که اهرم فشار خود را کنار میگذارد. واشنگتن از تحریم و فشار اقتصادی به عنوان ابزار مذاکره استفاده میکند و تهران نیز کنترل بر تردد در تنگه هرمز را در اختیار دارد.
رویترز گزارش داده است که مذاکرات تنها به طراحی یک توافق محدود نمیشود و دو طرف باید درباره دوام تعهدات نیز به تفاهم برسند.
یک توافق موقت پیشین که در ماه ژوئیه شکل گرفته بود، پس از مدتی از بین رفت و همین مسئله باعث شده مذاکرهکنندگان درباره تضمین اجرای تعهدات جدید حساس باشند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشتر گفته بود که احتمال دستیابی به توافق با ایران پس از انتخابات میاندورهای کنگره در سوم نوامبر وجود دارد. یک مقام اروپایی نیز به رویترز گفته است که ایران «فهرست بسیار طولانی از درخواستها» دارد.
بر اساس گزارش رویترز، منابع منطقهای گفتهاند تهران آماده است موضوع دریافت هزینه عبور کشتیها از تنگه هرمز را از توافق اصلی کنار بگذارد و آن را در یک ضمیمه جداگانه مطرح کند.
به گفته این منابع، رفع محاصره اقتصادی برای ایران در شرایط کنونی اولویت بیشتری پیدا کرده است. کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس با پرداخت هزینه ترانزیت برای عبور از تنگه هرمز مخالفت کردهاند.
با این حال، کنار گذاشتن این مطالبه به معنای صرفنظر کردن رسمی ایران از موضع خود درباره مدیریت تنگه هرمز نخواهد بود.
رویترز نوشته است که آمریکا در هفتههای اخیر فشار اقتصادی بر ایران را افزایش داده و تحریمهای جدیدی علیه بخشهایی از اقتصاد و شبکه حملونقل هوایی ایران اعمال کرده است.
همزمان، مقامهای ایرانی نیز هشدار دادهاند که در صورت ادامه فشار نظامی و اقتصادی، تهران برای احتمال ازسرگیری درگیری آماده است.
یکی از مقامهای ارشد ایرانی به رویترز گفته است: «انگشت ما روی ماشه است.» او در عین حال مدعی شده است که به دلیل درخواستهای بیش از حد آمریکا، شانس حل بحران از مسیر دیپلماسی پایین است.
به نوشته رویترز، در مرکز مذاکرات نیویورک یک تناقض اساسی وجود دارد؛ آمریکا میخواهد فشار اقتصادی و نظامی به امتیازدهی ایران منجر شود، در حالی که تهران خواهان کاهش فشار پیش از ارائه امتیازات است.
کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس نیز خواهان پایان درگیری و بازگشت آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز هستند و همزمان نگرانند که این آبراه راهبردی به یک اهرم دائمی در مناقشات منطقهای تبدیل شود.
رویترز همچنین گزارش داده است که مقامهای کشورهای خلیج فارس در دیدار با ترامپ درباره اهداف واشنگتن پس از انتخابات میاندورهای پرسشهایی مطرح کردهاند؛ از جمله اینکه اگر مذاکرات با ایران به نتیجه نرسد، آیا آمریکا بار دیگر به اقدام نظامی روی خواهد آورد یا خیر.
