مداخله ارزی بانک مرکزی در کاهش قیمت دلار موثر بود؟
اقتصاد۲۴-پس از نوسانات افزایشی بازار ارز در هفته‌های اخیر، کاهش قیمت دلار در روزهای گذشته نشانه‌ای از اثرگذاری مداخلات ارزی بانک مرکزی بر تحولات بازار بوده است. عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی نیز در روزهای گذشته از تداوم اقدامات این نهاد برای کاهش قیمت ارز خبر داد؛ موضعی که بر پیگیری سیاست‌های ارزی با هدف مهار نوسانات بازار تاکید دارد.
با این حال، تداوم روند کاهشی بازار ارز به عواملی فراتر از مداخلات کوتاه‌مدت وابسته است؛ از میزان ذخایر قابل استفاده بانک مرکزی و درآمدهای نفتی گرفته تا وضعیت تجارت خارجی و سطح تقاضای ارز. اکنون این پرسش مطرح است که بانک مرکزی تا چه اندازه می‌تواند با تداوم اقدامات خود، روند افزایشی قیمت ارز را مهار کند و کاهش اخیر را به روندی پایدار تبدیل کند؟
بانک مرکزی بخشی از ذخایر ارزی خود را وارد بازار کرده و این اقدام به کاهش نرخ ارز کمک کرده است
کامران ندری، کارشناس اقتصادی با اشاره به کاهش قیمت ارز در روزهای اخیر به تجارت‌نیوز گفت: «بانک مرکزی بخشی از ذخایر ارزی خود را وارد بازار کرده و این اقدام به کاهش قیمت ارز کمک کرده است. با این حال، اطلاعات دقیقی درباره میزان ارز تزریق‌شده به بازار در دسترس نیست.»
بخش عمده تقاضای ارز در بازار به تجار و واردکنندگان کالاهای مورد نیاز کشور از خارج اختصاص دارد
ندری درباره احتمال تداوم روند کاهشی قیمت ارز گفت: «پیش‌بینی مسیر آتی بازار ارز دشوار است. بخش عمده تقاضای ارز در بازار به تجار و واردکنندگان کالاهای مورد نیاز کشور از خارج اختصاص دارد و در صورت کاهش این تقاضا، می‌توان انتظار داشت سرعت افزایش نرخ ارز کمتر شود.»
در صورت وقوع جنگی گسترده، فعالیت‌های تجاری کاهش می‌یابد یا متوقف می‌شود و در نتیجه، تقاضای تجاری برای ارز نیز افت می‌کند
این استاد دانشگاه با اشاره به احتمال تشدید درگیری‌های نظامی افزود: «در صورت وقوع جنگی گسترده، فعالیت‌های تجاری کاهش می‌یابد یا متوقف می‌شود و در نتیجه، تقاضای تجاری برای ارز نیز افت می‌کند. در چنین شرایطی، بخش عمده تقاضای باقی‌مانده در بازار به تقاضای سفته‌بازانه اختصاص خواهد داشت. با توجه به کاهش درآمد افراد، این بخش از تقاضا نیز احتمالا اثرگذاری محدودی بر بازار خواهد داشت.»
کاهش حجم تجارت خارجی می‌تواند از سرعت افزایش قیمت ارز بکاهد، اما لزوما به کاهش قیمت ارز منجر نمی‌شود
این کارشناس اقتصادی تاکید کرد: «کاهش حجم تجارت خارجی می‌تواند از سرعت افزایش قیمت ارز بکاهد، اما لزوما به کاهش قیمت ارز منجر نمی‌شود؛ با توجه به تورم بالا و احتمال کاهش درآمدهای نفتی در پی محاصره دریایی، انتظار می‌رود روند افزایشی قیمت ارز در سال‌های آینده نیز ادامه پیدا کند؛ هرچند این پیش‌بینی قطعی نیست.»
بانک مرکزی تلاش خود را برای مدیریت بازار ارز به کار می‌گیرد
ندری در پاسخ به این پرسش که آیا بانک مرکزی در صورت تداوم شرایط فعلی، یعنی نه وقوع جنگی فراگیر و نه دستیابی به توافقی جامع، توان مدیریت بازار ارز را خواهد داشت، اظهار کرد: «بانک مرکزی تلاش خود را انجام می‌دهد، اما میزان ذخایر ارزی قابل استفاده و امکان عرضه آن‌ها در شرایط فعلی اهمیت زیادی دارد.»
اگر فروش نفت کاهش پیدا کند یا درآمد حاصل از آن به‌صورت نقدی در اختیار بانک مرکزی قرار نگیرد، توان مداخله این نهاد در بازار ارز محدودتر خواهد شد
این کارشناس اقتصادی با اشاره به وابستگی منابع ارزی بانک مرکزی به درآمدهای نفتی توضیح داد: «اگر فروش نفت کاهش پیدا کند یا درآمد حاصل از آن به‌صورت نقدی در اختیار بانک مرکزی قرار نگیرد، توان مداخله این نهاد در بازار ارز محدو خواهد شد.»
او درباره وضعیت ذخایر اسکناس ارز نیز گفت: «بانک مرکزی اعلام کرده که از شرایط مناسبی برای عرضه اسکناس به بازار برخوردار است، اما اطلاعات دقیقی درباره حجم این ذخایر در دسترس نیست؛ در صورت کاهش درآمدهای نفتی، دامنه مانور بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز محدود خواهد شد.»
با توجه به شرایط موجود، مدیریت بازار ارز با دشواری‌هایی همراه خواهد بود
او در عین حال تاکید کرد: «بانک مرکزی باید در چارچوب وظایف و ماموریت‌های تعیین‌شده، حداکثر تلاش خود را برای مدیریت بازار به کار گیرد؛ هرچند با توجه به شرایط موجود، مدیریت بازار ارز با دشواری‌هایی همراه خواهد بود.»
کنترل تورم در شرایط فعلی دشوار است
ندری در ادامه درباره کاهش تورم نقطه‌به‌نقطه در شهریور و مهرماه و امکان تداوم این روند اظهار کرد: «کنترل تورم در شرایط فعلی دشوار است. بر اساس مطالعات انجام‌شده در کشورهای دیگر، افزایش میانگین نرخ تورم معمولا با افزایش نوسانات آن همراه می‌شود؛ به این معنا که نرخ تورم و نرخ ارز از میانگین خود انحراف بیشتری پیدا می‌کنند.»
کسری بودجه بالا، رشد نقدینگی، محاصره دریایی و سایر عوامل بنیادی همچنان موانع مهمی در مسیر مهار تورم هستند
او درباره ادامه روند کاهش تورم در ماه‌های آینده گفت: «کسری بودجه بالا، رشد نقدینگی، محاصره دریایی و سایر عوامل بنیادی همچنان موانع مهمی در مسیر مهار تورم هستند.»
این کارشناس اقتصادی تاکید کرد: «در صورت تداوم این شرایط، کاهش نرخ تورم چشمگیر نخواهد بود و استمرار روند کاهشی تورم به رفع عوامل بنیادی و محدودکننده اقتصاد وابسته است.»
