کشورهای منطقه میتوانند پیام منتقل کنند، تنش را مهار کنند و فضای گفتوگو بسازند، اما ابزار رفع تحریمها یا ارائه تضمینهای پایدار را در اختیار ندارند. به بیان دیگر، آنها تسهیلگر مذاکرهاند، نه تصمیمگیر نهایی.
تحولات فعلی نشان میدهد که آمریکا با تقویت نیروهای دریایی، هوایی و جنگ الکترونیک در خلیج فارس و منطقه خاورمیانه، تصویری از آمادگی گسترده در برابر هرگونه تغییر در وضعیت امنیتی ارائه میدهد؛ موضوعی که هم میتواند بهعنوان ابزار فشار در مذاکرات و بخشی از استراتژی بازدارندگی خوانده شود و هم میتواند به نگرانیها درباره احتمال تشدید سطح تقابل نظامی دامن بزند.
رئیسجمهور دستور خود برای بررسی مذاکره با آمریکا را تایید کرد. پزشکیان نوشت: با توجه به درخواست دولتهای دوست در منطقه برای پاسخ به پیشنهاد رئیسجمهور آمریکا جهت مذاکره، به وزیر خارجه دستور دادم در صورت وجود فضای مناسب و عاری از تهدید و به دور از توقعات بیمنطق، زمینه مذاکره عادلانه و منصفانه بر اساس اصل عزت، حکمت و مصلحت را در چارچوب منافع ملی فراهم سازد.
همزمان با افزایش گزارشها درباره احتمال آغاز دور تازهای از گفتوگوهای ایران و آمریکا، این پرسش دوباره در کانون توجه قرار گرفته است: آیا مذاکره به معنای توافق است؟ و اگر توافقی حاصل نشود، آیا منطقه ناگزیر به سمت جنگ حرکت خواهد کرد یا سناریوهای دیگری نیز روی میز است؟
گذشته از خبری مبنی بر شروع مذاکرات در روزهای آتی که به نقل از یک مقام آگاه در رسانههایی مثل فارس و تسنیم منتشر و بعد از خروجی حذف شد، اظهارات امروز اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت خارجه را باید مهمترین نشانه مبنی بر در پیش بودن مذاکرات دانست.
وزیر خارجه کشورمان با بیان اینکه ما آماده دیپلماسی هستیم، اما باید بدانند مذاکره با تهدید و ارعاب همخوانی ندارد، گفت: ما هیچگاه فرصتی را از دست ندادیم که حقوق مردم را به دست آوریم.
خبرگزاری تسنیم به نقل از یک منبع آگاه احتمال شروع مذاکره ایران و آمریکا در روزهای آتی را تایید کرده و نوشته که زمان قطعی و مکان این مذاکره هنوز نهایی نشده است. این مذاکرات احتمالا در سطح عباس عراقچی و استیو ویتکاف خواهد بود.
بقایی درباره ادعاها در خصوص مذاکرات در ترکیه طی چند روز آینده گفت: آن چیزی که روشن است ما در این مرحله مشغول بررسی برخی از کلیات و جزئیات مرتبط با پیشبرد روند دیپلماتیک هستیم.
اگر پرونده هستهای قرار باشد به مباحث وسیعتری همچون امنیت منطقهای، ترتیبات اعتمادساز یا حتی گفتوگوهای چندجانبه خاورمیانهای گره بخورد، آنکارا میکوشد خود را به مرکز ثقل این روند تبدیل کند. بهویژه که ترکیه از مسیر عربستان و پاکستان در تلاش است یک ائتلاف نوظهور منطقهای را تشکیل دهد.
اظهارات اخیر ترامپ مبنی بر جریان داشتن «مذاکراتی بسیار جدی با ایران»، نشانهای از پذیرش این واقعیت است که گزینه نظامی، دستکم در شرایط فعلی با هزینهها و ریسکهایی برای او همراه است که نمیتواند به سادگی از آن چشم بپوشد.
وزیر امور خارجه ایران درباره ادعای ترامپ که دائما میگوید «مذاکرات با ایران در حال انجام است»، گفت: «این از طریق واسطهها انجام میشود. برخی کشورها پیامها را منتقل میکنند و تلاش دارند زمینه را برای یک مذاکره واقعی و معنادار آماده کنند.
روزنامه هاآرتص به نقل از یک مقام ترکیهای گزارش داده که آنکارا ممکن است پیشنهادی مبنی بر انتقال اورانیوم غنیشده ایران به خاک ترکیه را به آمریکا ارائه دهد؛ آن هم با این شرط که این مواد دیگر به ایران بازگردانده نشود.
آنچه علی لاریجانی د توئیت خود درباره فضاسازی جنگ اعلام کرد، یک قدم مهم، البته قدم راهبردی و تعیین کننده است و اینکه گامهای بعد چگونه برداشته خواهد شد، به اقدامات و نیتهای سایر بازیگران نیز بستگی دارد.
«نه جنگ، نه صلح» شاید برای سیاستمداران قابل تحمل باشد، اما برای جامعهای که زیر فشار اقتصادی و روانی له میشود، یک بنبست پرهزینه است؛ بنبستی که خروج از آن، نه انتخاب، بلکه ضرورت است.
گزارش تحلیلی از نشریه اکونومیست پرده از دوگانگی آشکار در رویکرد دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در قبال ایران برداشته و تأکید کرده است که سخنان او درباره آمادگی برای توافق، بیش از آنکه نشانهای از دیپلماسی باشد، «پوششی» برای آمادهسازی صحنه تشدید تنش و توسل به گزینه نظامی است.