تاریخ انتشار: ۲۰:۳۳ - ۱۰ آذر ۱۴۰۰
گفتگو با عباس رضایی ثمرین درباره کتاب «دستکاری در رسانه‌های اجتماعی»

فریب در شبکه‌های اجتماعی را بهتر بشناسیم/ ضرورت آشنایی با دستکاری افکار عمومی در رسانه‌های اجتماعی

به گفته رضایی ثمرین، کتاب «دستکاری در رسانه‌های اجتماعی» با توجه به درهم تنیدگی بالای زندگی مردم با رسانه‌های اجتماعی، فهم فرایند‌های مداخله و دستکاری در این رسانه‌ها و همچنین فرایند‌هایی که منجر به جریان‌سازی دروغین در پلتفرم‌ها می‌شود علاوه بر کارشناسان رسانه برای مخاطب عام هم جذابیت خواهد داشت.

رضایی ثمرین

اقتصاد ۲۴ -انتشارات همشهری به تازگی کتابی روانه بازار کرده است، اثری که مخاطب را آگاه می‌کند که گروه‌های سیاسی، احزاب و گروه‌های جامعه مدنی، هر یک به فراخور اهداف خود، با استفاده از ابزار‌های خاص به گفتگو‌ها در رسانه‌های اجتماعی جهت‌دهی می‌دهند.

عنوان این اثر (دستکاری در رسانه‌های اجتماعی) است که توسط جمعی از محققان دانشگاه آکسفورد گردآوری شده است، موضوع پروپاگاندای رایانشی یا همان دستکاری واقعیت در رسانه‌های اجتماعی جزء موضوعاتی است که در چند سال گذشته به شدت در جهان مورد توجه بوده است و مترجمان نیز به دنبال اهمیت این موضوع خصوصا در سال‌های اخیر به سراغ آن رفته‌اند.

مترجمان این کتاب، عباس رضایی ثمرین، روزنامه‌نگار و پژوهشگر رسانه و رسول صفرآهنگ، پژوهشگر علوم سیاسی هستند. به همین بهانه، دقایقی با عباس رضایی ثمرین یکی از مترجمان کتاب به گفتگو نشستیم و درباره ویژگی‌های این کتاب و اهمیت انتشار آن مصاحبه کردیم.

رضایی ثمرین که خود از فعالان باسابقه عرصه رسانه و روزنامه‌نگاری است، پیش از این دو کتاب «چگونه با خبرنگاران مصاحبه کنیم» و «ارتباطات بحران در رسانه‌های اجتماعی» را نیز ترجمه کرده که از سوی انتشارات ثانیه به چاپ رسیده است.


موضوع اصلی کتاب دستکاری در رسانه‌های اجتماعی چیست؟


کتاب در حقیقت به یکی از پدیده‌های مهم که این روز‌ها مبتلابه خیلی از جوامع است می‌پردازد. محور اصلی متن، سازوکار‌ها و فرایند‌هایی است که به وسیله آن‌ها قدرت‌های حکومتی، گروه‌های سیاسی یا سایر کنشگران عمومی بر بستر اینترنت و شبکه‌های اجتماعی تلاش می‌کنند افکار عمومی را دستکاری کنند. به عبارتی در این روش ارتباطی، به کمک ابزار‌های اتوماتیک و روباتیک و همچنین حساب‌های کاربری جعلی، پیام‌های سیاسی خاصی در بستر شبکه‌های اجتماعی برجسته یا سرکوب می‌شود. عنوان اصلی کتاب پروپاگاندای رایانشی بوده که به دلیل انتقال بهتر چارچوب معنایی کتاب، در ترجمه عبارت دستکاری در رسانه‌های اجتماعی را انتخاب کردیم.


چرا این کتاب را برای ترجمه انتخاب کردید؟

کتاب پروپاگاندای رایانشی که حالا با عنوان دستکاری در رسانه‌های اجتماعی منتشر شده، جزء مهم‌ترین کتاب‌ها در حوزه مطالعات رسانه‌های اجتماعی است و ارجاعات بسیاری به این کتاب در متون آکادمیک این حوزه دیده می‌شود. عمده کسانی که در حوزه رسانه‌های اجتماعی کار‌های تحقیقاتی کرده‌اند، این کتاب را می‌شناسند. من خودم بار‌ها به نام این کتاب در مقالات متعدد برخورده بودم و همین انگیزه‌ای شد که آن را ترجمه کنیم و در دسترس محققان و علاقمندگان این حوزه در کشور قرار دهیم. علاوه بر این کتاب موضوع بسیار مهمی هم دارد که این روز‌ها توجه بسیار ضروری است.

چرا توجه به موضوع این کتاب یعنی دستکاری واقعیت در رسانه‌های اجتماعی، ضرورت دارد؟

موضوع پروپاگاندای رایانشی یا همان دستکاری واقعیت در رسانه‌های اجتماعی جزء موضوعاتی است که در چند سال گذشته به شدت در جهان مورد توجه بوده است. تا پیش از این معمولا درباره مزایای شبکه‌های اجتماعی از جمله گسترش آزادی بیان، افزایش دسترسی مردم به منابع خبری و شکست انحصار رسانه‌های جریان اصلی سخن گفته می‌شد. رونق گرفتن این شبکه‌ها به هر حال گامی در مقابل سیاست‌های سخت‌گیرانه و مبتنی بر سانسور یا انسداد در حوزه رسانه به شمار می‌رفت و به همین جهت همه با روی خوش از آن استقبال می‌کردند. در چند سال گذشته، ولی روندی تقریبا در سراسر جهان شکل گرفته که بسیار نگران کننده بوده است. آن روند این بود که این رسانه‌ها در عین حال که به محلی برای جولان اخبار جعلی و فریبنده تبدیل شدند، به عنوان ابزاری برای دستکاری افکار عمومی هم مورد استفاده قرار می‌گیرند. در بعضی کشور‌ها شبکه‌های اجتماعی حتی به اصلی‌ترین ابزار کنترل اجتماعی تبدیل شدند.


منظور از دستکاری افکار عمومی از طریق شبکه‌های اجتماعی چیست؟

منظور این است که حکومت‌ها، گروه‌های سیاسی، احزاب و گروه‌های جامعه مدنی، هر یک به فراخور اهداف خود، با استفاده از ابزار‌های خاص به گفتگو‌ها در رسانه‌های اجتماعی جهت‌دهی می‌کنند. الگوریتم‌های فنی شبکه‌های اجتماعی این امکان را در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد که مکالمات عمومی را هدایت کنند. در این فرایند روبات‌ها با قابلیت‌های مختلف برای کنشگری در رسانه‌های اجتماعی طراحی می‌شوند و گروه‌های ذینفع با قیمت‌های نازل، لشکری از آن‌ها را به استخدام خود در می‌آورند. علاوه بر روبات‌ها، اوباش مجازی یا ترول‌ها هر یک ده‌ها حساب جعلی را در شبکه‌های مختلف اجتماعی اداره می‌کنند و در ازای پول به مشتریان خود خدمات تولید، برجسته‌سازی یا سرکوب محتوا ارائه می‌کنند.

کتاب آیا کاملا نظری این موضوعات را بررسی کرده یا وارد مصادیق هم شده است؟

در هر کدام از کشور‌های هدف مطالعه، بررسی فرایند پروپاگاندای رایانشی به صورت مصداقی با بررسی دقیق رویداد‌های سیاسی و اجتماعی معین انجام شده است. به عنوان مثال در آمریکا محوریت بحث پیروزی ترامپ در انتخابات ۲۰۱۶ است که به زعم نویسندگان کتاب، پروپاگاندای رایانشی نقش مهمی در این واقعه ایفا کرده است. یا مثلا در برزیل پروپاگاندای رایانشی حول پرونده بزرگ فساد سیاسی در این کشور موسوم به «کارواش» مورد بررسی قرار گرفته است. در اوکراین محوریت بحث انقلاب یورومیدان است که روسیه از طریق پروپاگاندای رایانشی در تاثیرگذار بوده است. در سایر کشور‌ها نیز به همین ترتیب موضوع کاملا مصداقی و حول رویداد‌های مهم سیاسی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته است.

مخاطب کتاب صرفا محققان و روزنامه‌نگاران هستند؟

کتاب از نظر سبک و سیاق نگارش، یک تحقیق آکادمیک به شمار می‌آید، اما با توجه به موضوع رسانه‌ای آن حتما مباحث جالبی برای روزنامه‌نگاران دارد. در عین حال با توجه به درهم تیندگی بالای زندگی مردم با رسانه‌های اجتماعی، فهم فرایند‌های مداخله و دستکاری در این رسانه‌ها و همچنین فرایند‌هایی که منجر به جریان‌سازی دروغین در پلتفرم‌ها می‌شود حتما برای مخاطب عام هم جذابیت خواهد داشت.

مروری بر کتاب

کتاب (دستکاری در رسانه‌های اجتماعی) که در سال ۲۰۱۹ در قالب یک پروژه تحقیقاتی فراملیتی در موسسه تحقیقات اینترنت دانشگاه آکسفورد نوشته شده است، به یکی از مهم‌ترین مسائل مبتلابه جامعه امروز یعنی دستکاری واقعیت در شبکه‌های اجتماعی از طریق به کارگیری فرایند‌های اتوماتیک و حساب‌های جعلی می‌پردازد.

محققان آکسفورد در این کتاب روند دستکاری در رسانه‌های اجتماعی را در ۹ کشور مختلف مثل روسیه، اوکراین، کانادا، لهستان، تایوان، برزیل، آلمان، آمریکا و چین را بررسی کرده‌اند و درباره فضای کلی رسانه‌های اجتماعی، جریان‌سازی‌های دروغ و تاثیر این جریان‌سازی‌ها در رویداد‌های سیاسی و اجتماعی کشور‌ها تحقیقات خود را ارائه کرده‌اند.

پایش فضای رسانه‌های اجتماعی و بررسی رویداد‌های خاص سیاسی و اجتماعی در این کشور‌ها در کتاب ررسی شده است و در بخش‌های از آنن می‌خوانیم که نرم‌افزار‌های خودکار مثل روبات‌ها برای دستکاری افکار عمومی در طیف متنوعی از پلتفرم‌ها و شبکه‌های درون اینترنت مورد استفاده قرار می‌گیرند و با این روش از آن‌ها در رسانه‌های اجتماعی به منظور تقویت یا سرکوب پیام‌های سیاسی خاص استفاده می‌شود.

در این کتاب به عنوان یکی از مهم‌ترین کتاب‌ها در حوزه مطالعات رسانه‌های اجتماعی در جهان، روند مداخلات قدرت‌های داخلی و خارجی از طریق پروپاگاندای رایانشی در رویداد‌های سیاسی مهمی همچون انتخابات سال ۲۰۱۶ آمریکا، انقلاب یورومیدانِ اوکراین، پرونده فساد دولتی بزرگ در برزیل موسوم به «فساد کارواش» و موارد متعدد دیگر مورد کاوش و بررسی قرار گرفته است.

سرپرست نویسندگان کتاب (دستکاری در رسانه‌های اجتماعی)، «ساموئل سی. وولی» و «فیلیپ ان. هاوارد «از محققان برجسته حوزه مطالعات اینترنت و هوش مصنوعی هستند که پیش از این مقالات و کتاب‌های متعددی را در این زمینه منتشر کرده‌اند.

کتاب «دستکاری در رسانه‌های اجتماعی» توسط انتشارات همشهری در ۳۶۶ صفحه، شمارگان ۳۰۰ نسخه و قیمت ۷۵ هزار تومان به بازار نشر راه یافته است.

منبع: ایبنا
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

قیمت لیر ترکیه امروز در بازار + جزئیات

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت دینار عراق امروز در بازار + جزئیات

قیمت خودرو‌های سایپا امروز شنبه ۲۹ دی ۱۴۰۳ + جدول

قاضی رازینی در گذر زمان از سال ۱۳۵۷ تا امروز

عکس/ چهره متفاوت آتنه فقیه نصیری، سحر ولدبیگی و حمیرا ریاضی در سال ۷۹

عکس/ قاب ماندگار عارف، ناصر حجازی، ستار و پروین با استایل خاص

عکس/ واکنش رشیدپور به تویت عجیب سعید جلیلی

عکس/ واکنش ربیعی به حادثه تروریستی امروز

عکس/ نمایی از ساختمان محل ترور ۲ قاضی دیوان عالی کشور

عکس/ استوری احساسی بهنوش بختیاری در اینستاگرام غوغا کرد

عکس/ پوشش برف در ایران از نگاه ناسا

اینفوگرافی/ ۱۰ استارتاپ بزرگ ایران با ارزش ۱۰۰ هزار میلیارد تومان

عکس/ تمرین تیم استقلال در کمپ ناصر حجازی

عکس/ استقبال قاضیِ مقیسه از حمید نوری

عکس/ چهره خاص و دیدنی گوگوشِ در کنار پدرش ۶۴ سال پیش

عکس/ ترافیک شدید در بزرگراه‌های تهران

جزییات تیراندازی و شهادت دو قاضی مقابل کاخ دادگستری + عکس و فیلم

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

عوارض نوشیدن قهوه با شکم خالی

چگونه خوب عمر کنیم؟

آیا جهانی شدن ادامه خواهد داشت یا متوقف می شود؟

پیش بینی قیمت طلا و سکه پس از تحلیف ترامپ/ بازار منفجر می شود یا اثراتش پیشخور شده است؟

تعیین تکلیف تعطیلی مدارس و ادارات تهران

پیام تسلیت رهبر انقلاب اسلامی درپی درگذشت حجت‌الاسلام سقای بی‌ریا

فیلم/ جزییات جدید از سوء قصد امروز به قضات بلندپایه از زبان پورمحمدی

دعوای صدراعظم آلمان با وزیر خارجه بر سر اوکراین

موسیمانه تا پای فسخ قرارداد با استقلال رفت

مدارس ابتدایی لواسان یکشنبه غیرحضوری شد

عکس/ مجریان صداوسیما لباس روسی بر تن کردند

روسیه از ایران خواسته به FATF بپیوندد

فیلم/ سخنگوی قوه قضاییه: در رابطه با ترور امروز افرادی شناسایی و دستگیر شدند

حضور دو بازیکن در استقلال منتفی شد

عکسی ماندگار در تاریخ /مارادونا در مقابل آلمان

زیاد النخاله: ایران حمایت همه جانبه‌ای از ما به عمل آورد

قیمت خانه و زمین در مکران افزایش یافت؟

نتانیاهو برای آتش‌بس با حماس دبه کرد؟

طعنه جمهوری اسلامی به کاظم صدیقی

فیلم/ رونمایی از نخستین شهر شناوری نیروی دریایی سپاه

دیپورت شاهزاده هری بریتانیا از امریکا؟

پیام تسلیت رهبر انقلاب در پی شهادت دو قاضی برجسته

مل گیبسون، جان وویت و سیلوستر استالونه سفیران ترامپ در هالیوود

فیلم/ مدارس ابتدایی دماوند در شیفت صبح فردا غیرحضوری شد

استراماچونی علیه طارمی

هشدار وزارت بهداشت: لبنیاتِ غیرپاستوریزه نخورید

چه کسی ابراهیم نبوی را کشت

رونمایی از شهر شناوری نیروی دریایی سپاه با حضور سرلشکر سلامی

رضا درویش در آستانه‌ خروج از پرسپولیس

کنکوری‌های سال آینده منتظر تغییرات نباشند

خبر خوش درمورد پاداش پایان خدمت فرهنگیان

فیلم/ عملیات شهادت طلبانه در تل‌آویو؛ یک کشته و ۲ زخمی

مدارس مقطع ابتدایی چهار شهرستان سیستان و بلوچستان تعطیل شد

پرواز آزادی به سوی استقلال + عکس

مسمومیت گسترده پرندگان در اهواز

پزشکیان: آماده تضمین امنیت در منطقه هستیم و نیازی به غرب نداریم + فیلم

فیلم/ بارش برف در زاهدان

آزادی ۲۹۶ اسیر فلسطینی محکوم به حبس ابد

کارتال به پرسپولیس نزدیک شد؟

چه بلایی بر سر لباس‌های جشن‌های ۲۵۰۰ساله آمد؟

۶ انتصاب جدید مسعود پزشکیان؛ حدادعادل پُست گرفت

ایلان ماسک در کاخ سفید دفتر کار خواهد داشت

عکس/ تصاویری از غزاله اکرمی بازیگر تلویزیون

پیش بینی قیمت دلار فردا ۳۰ دی ۱۴۰۳/ بازار دلار در بلاتکلیفی

وزیر علوم: آماده اعطای بورس تحصیلی به دانشجویان عراقی هستیم

عکس/ محمدرضا گلزار با ژستی جدی در کنار مایکل جکسون قلابی

پیش‌بینی بورس فردا یک‌شنبه ۳۰ دی ۱۴۰۳

هوای تهران دوباره آلوده می‌شود

حمله به وزارت دفاع اسراییل با موشک بالستیک

لبنیات دوباره گران شد؟