اقتصاد۲۴ - ورود «استیو ویتکاف» و «جرد کوشنر» به تلآویو را نمیتوان صرفاً یک سفر دیپلماتیک معمولی تلقی کرد؛ این سفر، درست در امتداد حضور اخیر فرمانده سنتکام در اراضی اشغالی، نشانهای از فعالشدن همزمان بازوی نظامی و سیاسی ایالات متحده در یکی از حساسترین مقاطع منطقه است. رسانههای عبریزبان از دیدار این دو چهره با بنیامین نتانیاهو خبر دادهاند؛ دیداری که بهگفته شبکه ۱۲ اسرائیل، محور اصلی آن بررسی مرحله دوم آتشبس در غزه است، اما دامنه پیامهایش فراتر از غزه خوانده میشود.
رسانههای بینالمللی، بهویژه در اروپا و آمریکا، این سفر را نشانهای از بازگشت «دیپلماسی شخصیسازیشده» ترامپی به خاورمیانه توصیف کردهاند؛ الگویی که بیش از آنکه بر نهادهای رسمی تکیه داشته باشد، بر چهرههایی متکی است که به حلقه تصمیمسازی نزدیکاند. تحلیلگران نیویورکتایمز و پولیتیکو نوشتهاند حضور کوشنر، معمار توافقهای ابراهیم، حامل این پیام است که واشنگتن در پی احیای کانالهای غیررسمی برای کنترل بحرانهایی است که دیگر با بیانیه و قطعنامه مهار نمیشوند.
در رسانههای منطقهای نیز این سفر بهمثابه «زنگ هشدار» تفسیر شده است. الجزیره و المیادین با اشاره به همزمانی این تحرکات با افزایش تنشهای مرزی، هشدار دادهاند که آمریکا نگران لغزش ناگهانی وضعیت از جنگ محدود غزه به یک درگیری منطقهای فراگیر است؛ سناریویی که ایران، حزبالله و حتی مسیرهای انرژی را درگیر خواهد کرد. از این زاویه، تلآویو تنها مقصد سفر نیست، بلکه ایستگاهی در مسیر مهار یک بحران بزرگتر است.
در داخل اسرائیل، اما روایتها دوگانه است. رسانههای نزدیک به دولت نتانیاهو این دیدار را نشانه تداوم حمایت آمریکا و تلاش برای تثبیت دستاوردهای امنیتی اسرائیل معرفی میکنند، در حالی که برخی تحلیلگران منتقد در هاآرتص نوشتهاند نتانیاهو بیش از آنکه میزبان باشد، در جایگاه پاسخگو نشسته است؛ پاسخگو به فشارهای واشنگتن برای عبور از بنبست غزه و جلوگیری از کشیدهشدن جنگ به جبهههای دیگر.
نکته قابلتوجه، همپوشانی سفر ویتکاف و کوشنر با تحرکات دیپلماتیک آمریکا در مسکو و کییف است؛ موضوعی که باعث شده برخی رسانههای غربی از «دیپلماسی چندمسیره بحران» سخن بگویند. به باور این تحلیلها، دولت آمریکا تلاش میکند همزمان چند آتش را کنترل کند؛ از اوکراین تا غزه و از خلیج فارس تا دریای سرخ.
برای تهران نیز این تحرکات بیمعنا نیست. بسیاری از تحلیلگران بینالمللی معتقدند بخشی از پیام این سفر، ارسال سیگنال بازدارندگی غیرمستقیم به ایران است؛ پیامی که میگوید واشنگتن نمیخواهد بحران از کنترل خارج شود، اما برای مهار آن نیز آماده ترکیب فشار سیاسی، نظامی و دیپلماتیک است. بهویژه آنکه تجربه ماههای گذشته نشان داده هر بار سطح تماسهای آمریکا و اسرائیل بالا رفته، گمانهزنیها درباره تغییر قواعد بازی در منطقه شدت گرفته است.
در مجموع، ورود ویتکاف و کوشنر به تلآویو را باید نشانهای از یک مرحله تازه در مدیریت بحران خاورمیانه دانست؛ مرحلهای که در آن، آمریکا میکوشد با بازچینی مهرهها، هم آتشبس غزه را سرپا نگه دارد و هم مانع از لغزش منطقه به سمت یک جنگ فراگیر شود. این تلاش موفق خواهد بود یا نه، به متغیرهایی بستگی دارد که دیگر فقط در تلآویو یا واشنگتن تصمیمگیری نمیشوند.