اقتصاد ۲۴- جرد کوشنر، یکی از چهرههای بحثبرانگیز سیاست، تجارت و دیپلماسی معاصر آمریکا، امروز بیش از هر زمان دیگری در مرکز توجه رسانهها و تحلیلگران روابط بینالملل قرار دارد.
داماد دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، کسی است که مسیر زندگی او از سرمایهگذاری در املاک نیویورک تا نقش کلیدی در مذاکرات خارجی کشیده شده است، مسیری که تا همین سالهای اخیر ابعاد غیرمنتظرهای یافته و بار دیگر نام او را در ارتباط با مذاکرات آمریکا و ایران در عمان بر سر موضوع هستهای مطرح کرده است.
جرد کورِی کوشنر در سال ۱۹۸۱ در خانوادهای یهودی و از ارزشهای اورتدکس یهودیت برخاسته متولد شد. تحصیلات دانشگاهی او را در رشتههای مرتبط با سیاست، جامعه و کسبوکار گذراند و پیش از ورود به دنیای تجارت حرفهای، زندگی جوانی را با پسزمینهای نسبتاً معمول سپری کرد. گرچه خانوادهاش بعدها درگیر چالشهای حقوقی شدند، از جمله محکومیت پدرش به اتهامات مالیاتی و دیگر جرائم، اما کوشنر مسیر حرفهای متفاوتی را در پیش گرفت و به تدریج وارد عرصه کسبوکار شد.
کوشنر حرفه خود را با سرمایهگذاری در بازار املاک نیویورک آغاز کرد و در سال ۲۰۰۶ میلادی «The New York Observer» را که یک هفتهنامه محلی باسابقه است را خرید. او تلاش کرد رسانه را بازسازی کند و حضورش در دنیای رسانه و تجارت را تقویت نماید، هرچند این تجربه نیز چالشهای خاص خود را داشت.
در عرصه املاک، کوشنر نیز سرمایهگذاریهای بزرگ و پرریسکی انجام داد، از جمله خرید ساختمان ۶۶۶ خیابان پنجم در نیویورک با ارزش ۱.۸ میلیارد دلار، معاملهای که بعدها به دلیل بحران مالی جهانی زیانهایی جدی به همراه آورد.
اما نقطه عطف زندگی حرفهای کوشنر زمانی رقم خورد که داماد دونالد ترامپ شد. او در سال ۲۰۰۹ با ایوانکا ترامپ دختر دونالد ترامپ ازدواج کرد، پیوندی که بعدها مسیر سیاسیاش را بهطور بنیادین تغییر داد.
در سال ۲۰۱۷ و پس از پیروزی ترامپ در انتخابات، کوشنر بهعنوان مشاور ارشد کاخ سفید منصوب شد، سمتی که بدون پیشینه سیاسی قابل توجه برای بسیاری از ناظران غیرمعمول و بحثبرانگیز بود. در این نقش، او مواردی فراتر از امور داخلی را بر عهده گرفت؛ از جمله مدیریت «دفتر نوآوری آمریکایی» در کاخ سفید و نظارت بر بخشهایی از سیاست خارجی.
بیشتر بخوانید: استیون ویتکاف مذاکره کننده آمریکا با ایران کیست؟/ تاجر املاک نیویورک و دیپلماسی ناوهای آمریکایی
در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ، کوشنر در مذاکرات مهم منطقهای شرکت داشت، از جمله تلاشها برای رسیدن به توافق صلح در خاورمیانه، که به توافقهای موسوم به «معاهدههای ابراهیم» انجامید و روابط میان اسرائیل و چند کشور عربی را عادی کرد.
نقش کوشنر در کاخ سفید با حواشی و انتقادات جدی نیز همراه بوده است. یکی از مهمترین بحثها در مورد تعارض منافع بالقوه است. او پروژههای مالی و سرمایهگذاری گستردهای در خاورمیانه و آمریکا داشت که با دخالتش در دیپلماسی منطقهای همزمان شد. منتقدان میگویند این همپوشانی میتواند منافع شخصی و دیپلماتیک را بههم گره زند و به منافع کشور آسیب بزند.
موضوع امنیت اطلاعات و افشای ارتباطات خارجی در زمان درخواست مجوز امنیتی نیز از دیگر جنجالهای جدی زندگی حرفهای او بود. او در اولین سالهای حضور در کاخ سفید با پرسشهایی جدی درباره نحوه افشای تماسهایش با مقامات خارجی مواجه شد، هرچند مدعی شد که این امر «اشتباهی اداری» بوده است.
پس از پایان دوره اول ریاستجمهوری ترامپ، کوشنر به زندگی خصوصی و فعالیت در عرصه سرمایهگذاری بازگشت و شرکت سرمایهگذاری خود را به نام Affinity Partners تأسیس کرد که عمدتاً با سرمایهگذاریهای بزرگ از سوی صندوقهای سرمایهگذاری دولتی خاورمیانه تأمین مالی شد.
با این حال، حتی در دورهای که در ساختار رسمی دولت نبود، هنوز بهعنوان یک «میانجی» نام رسمی در میان چهرههای دیپلماتیک ایالات متحده مطرح میشد. روند بازگشت او به سیاست خارجی بهویژه پس از آغاز دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ، در چارچوب موضوعات حساس بینالمللی ادامه یافت.
در سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶، با تشدید تنشها میان آمریکا و ایران و تلاشها برای احیای مذاکرات پیرامون برنامه هستهای تهران، نام کوشنر بار دیگر در صف مذاکرهکنندگان آمریکا در اوپنهای بینالمللی مطرح شد. مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط عمان که با محوریت برنامه هستهای ایران برگزار شد، نشان داد واشینگتن درصدد یافتن راهحل دیپلماتیک است. در مذاکرات اخیر، جرد کوشنر به همراه نمایندگان دیگر ایالات متحده حضور داشته، از جمله معاونان ترامپ و نماینده ویژه آمریکا.
دلیل حضور کوشنر در این مذاکرات را میتوان در چند عامل جستوجو کرد: نخست، تجربه دیپلماتیک او در خاورمیانه و ارتباطاتی که در طول سالها با مقامات منطقهای ایجاد کرده بود؛ دوم، رابطه نزدیک با ترامپ و اعتماد رئیسجمهور آمریکا به توانایی او در مذاکره و مدیریت گفتگوها و سوم، چارچوب کلان سیاست آمریکا که تلاش دارد از افراد آشنا به فضای منطقه و چهرههای غیرسنتی دیپلماتیک در گفتمانهای پیچیده استفاده کند. این انتخاب بازتابی از رویکرد غیرمعمول و گاهی بحثبرانگیز دولت در استفاده از مشاورانی با پیشینههای غیرسنتی در امور دیپلماسی است.
حضور کوشنر در مذاکرات ایران هرچند غیررسمیتر و کمتر در سطح سفیران حرفهای دیپلماسی، پیامهای قابلتوجهی داشت. ایالات متحده با آوردن چهرهای شناختهشده برای دولت ترامپ نشان داد که آماده است تا از ابزار دیپلماسی برای کاهش تنشها استفاده کند، اما در همان حال پیام هشدارآمیز ملموسی در کنش نظامی پشتیبانی دولت نیز منتقل شد.
ایرانیها نیز حضور او را با دیدگاهی مختلط مواجه کردند. از یک سو، او فردی شناختهشده برای سیاست خارجی ایالات متحده است، از سوی دیگر، پیشینه او در مسائل خاورمیانه و ارتباط با اسرائیل و کشورهای عربی، حساسیت بیشتری ایجاد کرده است. این دیدگاهها پیچیدگی مذاکرات را شدت میبخشد، مذاکراتی که نه تنها مسائل هستهای، بلکه موضوعات ژئوپولیتیک عمیقتری را نیز در بر دارند.