اقتصاد۲۴- مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در مسقط با حضور استیو ویتکاف، جرد کوشنر و برد کوپر، فرمانده سنتکام، برگزار شد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز اول این دیدار را «شروع خوب» توصیف کرد، هرچند تحرکات نظامی در خلیج فارس و کشورهای منطقه همچنان قابل مشاهده است.
منابع غیررسمی ادعا کردهاند که هواپیمای شناسایی بویینگ RC-۱۳۵ U Combat Sent آمریکا به پایگاه العدید در قطر منتقل شده است، هواپیمایی که به دلیل قابلیتهای تجسسیاش در میان برخی کارشناسان به «چشم شیطان» مشهور است. در طرف مقابل، ایران نیز در جریان مذاکرات برای نمایش بازدارندگی خود، از موشک «خرمشهر ۴» رونمایی کرد. روز بعد، فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد که گروه ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» همراه با دو ناو تدارکاتی و دو فروند قایق گارد ساحلی وارد دریای عرب شد و این عملیات را نمادی از «صلح از طریق قدرت» خواند.
روایت رویترز از مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط بر یک تناقض محوری استوار است: از یکسو تأکید دو طرف بر «شروع خوب» و تمایل به ادامه گفتوگوها، و از سوی دیگر شکاف عمیق بر سر دامنه و ماهیت مذاکرات.
بیشتر بخوانید: دیپلماسی زیر سایه ناو و ناوگان؛ دور بعدی مذاکرات ایران و آمریکا چه چیزی را روشن میکند؟
رویترز با برجستهسازی اظهارات عراقچی درباره محدود بودن مذاکرات به پرونده هستهای و در مقابل، نقل مواضع مقامهای آمریکایی درباره لزوم ورود به موضوعات موشکی و منطقهای، نشان میدهد که این گفتوگوها بیش از آنکه مسیر روشنی بهسوی توافق جامع باشد، تلاشی برای مدیریت تنش و جلوگیری از تشدید بحران است.
همزمان، اشاره به فرمان اجرایی جدید ترامپ و تشدید فشارهای اقتصادی، پیام میدهد که دیپلماسی همچنان در سایه سیاست «فشار همزمان با مذاکره» پیش میرود و آینده مذاکرات شکننده و وابسته به توازن میان امتیازدهی و اعمال فشار باقی میماند.
تحلیل گاردین بر این نکته تأکید دارد که گفتوگوهای دیپلماتیک در سایه تهدید نظامی جریان دارد. تجمع ناوها و هواپیماهای آمریکایی در نزدیکی آبهای ساحلی ایران و هشدارهای علنی نشان میدهد که فشار و تهدید بخشی از استراتژی آمریکا برای پیشبرد اهدافش است. کارشناسان منطقهای به گاردین گفتند که بسیج گسترده نظامی احتمال رویارویی مستقیم را افزایش میدهد و ممکن است از آن برای منحرف کردن افکار عمومی داخلی استفاده شود.
از نگاه گاردین، تهران با نگرانی جدی از تهدید نظامی آمریکا به مذاکرات مینگرد و هرگونه اشتباه یا تشدید تنش میتواند منطقه را به آستانه بحران سوق دهد، حتی اگر دیپلماسی به ظاهر ادامه داشته باشد.
تحلیل بلومبرگ نگرانیهای اقتصادی و انرژی را برجسته میکند و نشان میدهد که حتی در جریان گفتوگوهای دیپلماتیک، تنشهای ژئوپلیتیکی بازار نفت و تجارت جهانی را تحت تأثیر قرار میدهد. افزایش نااطمینانیها درباره امنیت عبور کشتیها از تنگه هرمز باعث شده برخی اپراتورهای ابرنفتکش سرعت عبور محمولهها را افزایش دهند، نشانهای از حساسیت بالای این گذرگاه حیاتی.
همزمان، تحریمهای تازه آمریکا علیه شبکههای حمل و نقل نفت ایران فشار مضاعفی بر صادرات انرژی تهران وارد میکند و احتمال بیثباتی بازار نفت را افزایش میدهد.
از نگاه بلومبرگ، حتی بدون تنش مستقیم نظامی، خطر اختلال در زنجیره عرضه انرژی جهانی و نوسانات بازار بالا باقی میماند و تحرکات اقتصادی و سیاسی تهران و واشینگتن همزمان، محیطی شکننده برای تجارت و انرژی ایجاد کرده است.