اقتصاد۲۴- این روزها تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش میان تهران و واشینگتن شدت گرفته و منابع رسانهای از تحرکات تازهای خبر میدهند که میتواند مسیر مذاکرات هستهای را وارد مرحلهای جدید کند. به گفته یک مقام آمریکایی به آکسیوس، «استیو ویتکاف» نماینده دونالد ترامپ، اواخر هفته گذشته با وزیر خارجه عمان گفتوگو کرده و پیامهایی درباره چارچوب احتمالی مذاکرات هستهای در اختیار او قرار داده است تا به طرف ایرانی منتقل شود.
همزمان رویترز به نقل از منابع مطلع مدعی شده است که ایالات متحده و ایران قرار است روز سهشنبه در ژنو دور دوم مذاکرات هستهای را برگزار کنند؛ مذاکراتی که هدف اصلی آن جلوگیری از تشدید تنشها و کاهش احتمال درگیری نظامی عنوان شده است. بر اساس این گزارش، نمایندگانی از عمان نیز به عنوان میانجی در این گفتوگوها حضور خواهند داشت.
نقش مسقط در این میان بار دیگر پررنگ شده است. عمان طی سالهای گذشته یکی از مهمترین کانالهای ارتباطی غیرمستقیم میان ایران و آمریکا بوده و اکنون نیز به نظر میرسد انتقال پیامها و تنظیم چارچوب اولیه مذاکرات از طریق این کشور در حال انجام است و این وظیفه قرار است در نشستهای بعدی تهران- واشنگتن ادامه یابد.
بیشتر بخوانید: ایران و آمریکا توافق میکنند یا جنگ؟/ پشت پرده سفر نتانیاهو به واشنگتن؛ بازی شروط غیرممکن برای به بن بست کشاندن مذاکرات مسقط
در سوی دیگر، برخی گمانهزنیها حاکی از آن است که سفر اخیر علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، به عمان نیز با روند مذاکرات بیارتباط نبوده است. بر اساس این گمانهها، در دیدارهای انجامشده سندی از سوی لاریجانی و خارج از مسیرهای رسمی مذاکرات به مقامهای عمانی ارائه شده که به نحوه ادامه گفتوگوها مربوط بوده است؛ موضوعی که البته به طور رسمی تأیید نشده است.
در همین حال، لاریجانی درباره محتوای رایزنیها گفته است: «ما نامهای برای طرف آمریکایی نداشتیم، اما دوستان عمانی مطالبی را از قول آنها مطرح کردند و نظراتشان را نوشته بودند و به من دادند تا در تهران بررسی شود.» این اظهارات نشان میدهد که تبادل پیامها همچنان بهصورت غیرمستقیم و از مسیر میانجیها دنبال میشود.
تحرکات اخیر در شرایطی صورت میگیرد که فضای منطقه همچنان شکننده و احتمال بن بست مذاکرات هنوز از بین نرفته است. در همین حال دونالد ترامپ از اعزام ناو جرالد فورد به آبهای منطقه خبر داده است.
در کل نشانهها حاکی از آن است که مذاکرات احتمالی ژنو همچنان تلاشی برای احیای کانالهای ارتباطی و مدیریت بحران است. در واقع هنوز مسئله بر اساس مولفههای امتیازات طرفین نیست. بلکه دو طرف هنوز درباره موضوه مذاکرات دچار اختلاف هستند.
تاکنون برخی تحلیلگران حوزه بینالملل بر لزوم گفتوگوی مستقیم برای حل اختلافات و کاهش تهدید جنگ تاکید دارند، اما استفاده مجدد از عمان به عنوان واسطه همچنان نشان میدهد سطح بیاعتمادی میان تهران و واشینگتن همچنان بالا است.
همچنین ورود چهرههایی خارج از تیم مذاکره کننده وزارت امور خارجه، مانند نقشآفرینی لاریجانی یا جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، میتواند هم نشان از تعیین خط مشیها از بالاترین مقامات در تهران و هم دخالت و نفوذ اسرائیل در مذاکرات باشد.
در چنین شرایطیمذاکرات معطوف بر رفع خطر جنگ است؛ تهدیدی که دونالد ترامپ یکبار نشان داده اهل عملی کردن تهدیدات هست. از طرف دیگر هدف کوتاهمدت طرفین شاید «خرید زمان» باشد؛ زمانی برای سنجش امکان مصالحه، بدون آنکه هیچیک هزینه عقبنشینی آشکار را بپردازد.