اقتصاد۲۴- مقامات ایرانی میگویند ایران میداند با یک رئیسجمهور غیرقابل پیشبینی آمریکا طرف است، اما دیپلماتهایش هنوز معتقدند میتوانند با ترامپ راهی میانه پیدا کنند.
در ادامه این مطلب آمده است: ایران و آمریکا به دور جدیدی از مذاکرات در ژنو میروند تا از وقوع جنگ در هفته جاری جلوگیری کنند، در حالی که آمریکا به بزرگترین استقرار نظامی خود در منطقه از زمان حمله به عراق در ۲۰۰۳ ادامه میدهد. اگرچه مذاکرات قرار است پنجشنبه برگزار شود، چشمانداز رسیدن به توافقی که حرکت آمریکا به سمت جنگ را متوقف کند شکننده است.
آمریکا خواستار امتیازات گستردهای شده است، از جمله توقف کامل غنیسازی اورانیوم در خاک ایران، پایان حمایت ایران از جنبشهای مسلح مقاومت در منطقه و محدودیتهای سخت بر برنامه موشکهای بالستیک ایران — تنها بازدارنده معناداری که ایران در جریان درگیری با اسرائیل در سال گذشته توانسته بود استفاده کند.
در پستی در شبکه اجتماعی Truth Social روز دوشنبه، رئیسجمهور Donald Trump نوشت: «تصمیمگیرنده من هستم. ترجیح میدهم توافق کنیم، اما اگر توافقی حاصل نشود، روز بسیار بدی برای آن کشور و متأسفانه مردمش خواهد بود، زیرا آنها مردمی عالی و شایسته هستند و چنین چیزی هرگز نباید برایشان اتفاق میافتاد.»
یک مقام ایرانی به Drop Site گفت که تهران ماهیت غیرقابل پیشبینی دولت ترامپ را درک میکند، اما معتقد است مواضعی که دیپلماتهایش به مذاکرهکنندگان آمریکایی ارائه میدهند، تلاشی بیسابقه از سوی ایران برای جلوگیری از جنگ منطقهای است. این مقام گفت ایران نگرانیهای آمریکا درباره مسئله هستهای را با پیشنهادات ملموس پاسخ میدهد و آمادگی دارد پس از توافق برای جلوگیری از جنگ فوری، مذاکرات را به مسائل دیگر نیز گسترش دهد.
او گفت «ما در مسئله غنیسازی تقریباً سطح باورنکردنیای از انعطاف نشان دادهایم.»
این مقام ایرانی که خواست نامش فاش نشود، گفت که دیپلماتهای ایران با هماهنگی شورای عالی امنیت ملی، «حداکثر انعطاف را در مسئله هستهای اعمال کردند.»
شورای عالی امنیت ملی ایران بالاترین مرجع امنیت ملی و استراتژی دفاعی کشور است و به ریاست علی لاریجانی اداره میشود.
روز یکشنبه، نماینده ویژه ترامپ، استیو ویتکاف، در مصاحبهای با شبکه FOX News که توسط عروس ترامپ، لارا انجام شد، ادعا کرد که ایران «احتمالاً یک هفته با مواد صنعتی لازم برای ساخت بمب فاصله دارد». ویتکاف هیچ مدرکی برای این ادعا ارائه نداد و این سخن در تضاد با سالها برآورد اطلاعات ملی آمریکا بود.
بیشتر بخوانید: آمادگی ایران برای توافق با آمریکا
این ادعا همچنین ادعاهای مقامات دولت ترامپ را که گفته بودند بمباران ژوئن ۲۰۲۵ آمریکا ایران باعث «نابودی کامل و مطلق» برنامه هستهای آن شده است، تضعیف کرد. روز دوشنبه، ترامپ در پستی در Truth Social نوشت:
«این دیگر توسعه نیست، بلکه توسط بمبهای بزرگ B-۲ ما به کلی نابود شده است.»
کاخ سفید به درخواست برای اظهار نظر درباره ادعاهای ویتکاف پاسخی نداد.
ویتکاف ادامه داد که با توجه به «مقدار نیروی دریایی و توان دریایی» که آمریکا در منطقه جمع کرده، رئیسجمهور «کنجکاو است چرا [ایرانیها]– نمیخواهم از واژه «تسلیم» استفاده کنم –، اما چرا تسلیم نشدهاند.»
در پاسخ، وزیر امور خارجه ایران، Abbas Araghchi، در توییتر/X نوشت: «کنجکاو هستید بدانید چرا ما تسلیم نمیشویم؟ چون ما ایرانی هستیم.»
مذاکرات با میانجیگری عمان
مذاکرات آمریکا و ایران با میانجیگری عمان از ۶ فوریه در مسقط آغاز شد. دور دوم آن ۱۷ فوریه در ژنو برگزار شد. هیئت آمریکایی به ریاست ویتکاف و داماد ترامپ است.
یک مقام کاخ سفید به Drop Site گفت: «همانطور که رئیسجمهور ترامپ گفته، او ترجیح میدهد با ایران توافق کند، اما اگر توافقی حاصل نشود، «روز بسیار بدی برای ایران خواهد بود.» عملیات «میدنایت همر» نشان داد که ایران باید توافق کند و رئیسجمهور امیدوار است «این بار آنها منطقیتر و مسئولیتپذیرتر باشند.»
از اوایل ژانویه، ایران خطوط قرمز خود را اعلام کرده است، از جمله:
حق غنیسازی اورانیوم برای اهداف صلحآمیز
موشکهای بالستیک به عنوان بخش اصلی استقلال و دفاع ملی
مقام ایرانی گفت برای پیشگیری از هر «بهانه اضافی» که آمریکا ممکن است برای توجیه حمله به ایران استفاده کند، دولت در مذاکرات اخیر اعلام کرده آماده است مذاکرات فراتر از مسئله هستهای را «از طریق مکانیزم مشخص» آغاز کند اگر توافق موقت حاصل شود.
مقام دیگری گفت دولت ایران در رسیدن به توافق با ترامپ جدی است و توافق جدید را ممکن میداند، اما نسبت به نیت آمریکا در دور بعدی مذاکرات محتاط است.
او افزود «اگر نگرانی واقعی آمریکا جلوگیری از ساخت بمب هستهای توسط ما باشد، جمهوری اسلامی میتواند این نگرانیها را از طریق دیپلماسی پاسخ دهد. ما فکر میکنیم توافق برد-برد ممکن است، اگر طرف دیگر نیز همین هدف را داشته باشد.»
این مقام افزود: «نشانههایی وجود دارد که هدف آمریکا مذاکره واقعی درباره برنامه هستهای ما نیست. هدف آنها مشاهده فروپاشی ماست. اگر چنین باشد و جنگی آغاز کنند، ما آماده دفاع هستیم. پاسخ ما فراتر از هر چیزی خواهد بود که تاکنون دیدهاند و تمام منطقه را در بر خواهد گرفت.»
مذاکرهکنندگان ایرانی در ژنو درباره پیشنهادات اقتصادی که بتواند ترامپ را جذب کند، از جمله همکاری در توسعه نفت و گاز و خرید هواپیماهای مسافری، بحث کردهاند.
رابرت مالی، دیپلمات ارشد پیشین آمریکا و مذاکرهکننده اصلی برجام ۲۰۱۵، گفت: «میتوانم تصور کنم ایران امتیازات جدی روی میز بگذارد، اما هر تعهد آمریکایی بهطور ذاتی برگشتپذیر است و از نظر ایران غیرقابل اعتماد؛ بنابراین ایران احتمالاً میخواهد امتیازاتش نیز برگشتپذیر باشد.»
مالی افزود، ایران برای متقاعد کردن دولت ترامپ به توافقی بهتر از برجام، حداقل باید غنیسازی اورانیوم را برای مدت مشخص یا نامحدود متوقف کند. ترامپ همچنین خواستار امتیازات گسترده فراتر از برنامه هستهای، از جمله برنامه موشکی بالستیک و ذخایر آن شده است.
رئیسجمهور مسعود پزشکیان اختیاراتی به استانداران تفویض کرده تا دولت در صورت کشته شدن مقامات ارشد ادامه یابد.
ارتش ایران آزمایشهای موشکی و دریایی انجام داده است تا احتمال بسته شدن تنگه هرمز شبیهسازی شود.