اقتصاد۲۴- سال ۱۴۰۴ در تقویم اقتصادی ایران نه به عنوان یک سال عادی بلکه به مثابه یک آزمون تابآوری به ثبت رسید. درحالی که پیشبینیهای ابتدای سال برپایه خروج تدریجی از رکود استوار بود، وقوع دو جنگ و بروز اعتراضات داخلی، معادلات بازار را به کلی دگرگون کرد. در چنین شرایطی بازارهای طلا، ارز، مسکن و سهام تحت تاثیر ریسکهای سیستماتیک رفتارهای متفاوتی از خود نشان دادند و شکاف میان ارزش ذاتی داراییها و قیمت بازاری آنها عمیقتر شد. از سوی دیگر تنشهای نظامی منجر به این شد که نقدینگی سرگردان بار دیگر به سوی پناهگاههای سنتی یعنی طلا و ارز سرریز شوند و بورس را در وضعیت انجماد معاملاتی رها کنند.
برزو حقشناس، کارشناس بازارهای مالی در پاسخ به اینکه سرمایهگذاران کدام بازار برنده سال ۱۴۰۴ بودند؟ به اقتصاد ۲۴ گفت: «تمام متغیرهای اقتصادی در سال ۱۴۰۴ زیر سایه ریسک بودند. در این شرایط طبیعی است بازدهی بالا با بازارهایی همراه میشود که میتوانند ریسک را تحت پوشش قرار دهند. از این رو بازدهی طلا امسال بالا بود. اهرم انس جهانی هم مزید بر علت شد.»
وی درباره دلایل رشد اونس جهانی عنوان کرد: «بخشی از رشد آن به دلیل افزایش تنشها در جامعه بینالملل و علت دیگرش این بود که چین بخش اعظم ذخایر ارزیاش را به طلا تبدیل کرد. از این رو به دلایل ریسک در داخل و افزایش اونس جهانی، طلا بازدهی بالایی داشت.»
حقشناس در ارزیابی خود از عملکرد سایر بازارهای سرمایه در سال گذشته، بیان کرد: «بقیه بازارها به غیر از بورس، رشد کردند و علت آن هم تورم بود. با توجه به جنگ آخری که رخ داد، میتوان گفت سال ۱۴۰۵ ما وارد ابر تورم خواهیم شد، مگر اینکه اتفاق خاص دیگری رخ دهد. این امر را بازارها حس کردند و به استقبال آن رفتند.»
بیشتر بخوانید: سناریوهای تورمی سال ۱۴۰۵ اقتصاد ایران
این تحلیلگر بازارهای مالی ضمن تاکید بر اینکه حتی در بازار مسکن هم رشد قیمتها را تجربه کردیم، افزود: «هزینه تمام شده مسکن از قیمت دادوستد جلو زد و این باعث رشد قیمتها در این بازار شد. علیرغم اینکه ریسکها در همه جای دنیا باعث کاهش قیمت مسکن میشود، اما در کشور ما برعکس آن رخ داد.»
وی ادامه داد: «جامعه دارد حس میکند که وارد ابرتورم میشویم و از این رو نقدینگی را تبدیل به دارایی میکند. تنها بازاری که نتوانست علیرغم انتظارات تورمی و افزایش فروش شرکتها، از این رشد تورمی بهرهمند شود، بازار سرمایه بود که دلیل هم منطقی است؛ چراکه دو جنگ داشتیم که بورس را با چالش خروج پول مواجه کرد. به نوعی سرمایهگذاران بازار سرمایه متضررترین سرمایهگذاران اقتصاد شدند.»
حقشناس در پیشبینی خود از وضعیت بازارهای سرمایه در سال ۱۴۰۵ گفت: «دیگر نمیتوان بازارها را براساس منطق اقتصادی مورد تحلیل قرار داد. کمااینکه این روزها میبینیم که طلا از زمان جنگ قیمتش پایین آمده است، چراکه در زمان بحران برای تامین هزینهها دارایی تبدیل به نقدینگی میشود. بخش زیادی از مردم دلار و طلای خود را میفروشند تا بتوانند هزینههایشان را تامین کنند. در زمان جنگ ۱۲ روزه هم طلا ارزان شد چراکه خریداری در بازار وجود ندارد و از آن سو عرضه برای تامین نقدینگی بالا میرود.»
این کارشناس بازارهای سرمایه خاطرنشان کرد: «برای سرمایهگذار خیلی مهم است که جنگ چگونه تمام خواهد شد. اگر جنگ به نوعی تمام شود که به صلح دائمی برسیم تاثیر خود را دارد، اگر مانند دفعه قبل بازهم زیر سایه تنش بمانیم اثر دیگری دارد. همچنین اگر به نوعی دیگر تمام شود آن هم بحثی است جدا. همه چیز زیر سایه ریسک است و اگر این مدل پیش برویم بازارها دچار اختلال میشوند.»
حقشماس ضمن بیان اینکه اگر زیرساختها مورد هدف قرار گیرند، زنجیره تامین و تولید مختل خواهند شد، افزود: «اگر این درگیریها به نوعی به اتمام برسد که به هر شکل سایه جنگ از کشور برداشته شود و سرمایهگذاران به این نتیجه برسند که ریسک جنگ دستکم در کوتاهمدت و میانمدت وجود ندارد، بازارهای سرمایه و مسکن برنده این سناریو خواهند بود.»