اقتصاد۲۴ – آسمان ایران این روزها به جای پروازهای مسافربری معمول، میزبان جنگندههاست که صدای آن گوش مردم را پر کرده و علاوه بر بمب، هراس هم به جان مردم میریزد. در این شرایط که به دلیل شرایط خاص منطقهای و دفاع از کیان کشور، شاهد تغییرات ناگهانی و لغو پروازها هستیم، انتظار میرفت صنعت هوایی به عنوان بازوی لجستیک و خدماتی، در کنار مردمی بایستد که هزار و یک مشکل اقتصادی دارند و معطل ماندن پولشان به خاطر بلیتهای باطلشده، برایشان حکم قوز بالای قوز را دارد. اما گزارشهای میدانی و اولتیماتوم اخیر سازمان هواپیمایی کشوری نشان میدهد که گویی برای برخی شرکتها، «سودجویی» حتی در وضعیت جنگی هم بر «مسئولیت اجتماعی» ارجحیت دارد.
طی روزهای گذشته، پس از آنکه حملات خصمانه رژیم صهیونیستی و آمریکا منجر به بسته شدن موقت فضای پروازی و ابطال گسترده بلیتها شد، سازمان هواپیمایی کشوری با صدور بخشنامهای قاطع، تمامی ایرلاینها را موظف به استرداد کامل وجه بدون کسر جریمه کرد. با این حال، تعلل برخی شرکتها در اجرای این دستور، صدای متولیان امر را درآورد.
سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری به صراحت اعلام کرد: «وجوه پروازهای کنسلشده باید به فوریت به حساب مسافران بازگردد. ما در این مورد هیچ مماشاتی نداریم و در صورت استمرار تخلف، تا لغو مجوز فعالیت ایرلاین پیش خواهیم رفت.» این «اتمامحجت»، پرده از واقعیتی تلخ برمیدارد؛ گویا هنوز شرکتهایی هستند که نقدینگی مردم را حقالناس نمیدانند و در شرایطی که مردم به دنبال امنیت و آرامش هستند، آنها به دنبال رسوب پول در حسابهای بانکی خود برای کسب سود بیشترند.
یکی از چالشهای عجیب هفته گذشته، گره زدن بازگشت پول مردم به بازگشایی بانکها بود. در حالی که طبق گزارش خبرگزاری مهر، دبیر انجمن شرکتهای هواپیمایی مدعی شد فرآیند پرداخت وجوه پس از عادی شدن شرایط و فعالیت کامل بانکها انجام میشود، این سوال پیش میآید که چطور سیستمهای فروش آنلاین ایرلاینها برای دریافت پول در هر ثانیهای فعال هستند، اما وقتی نوبت به بازگرداندن حق مردم میرسد، همه چیز منوط به «عادی شدن شرایط» میشود؟
بیشتر بخوانید: اتمامحجت سازمان هواپیمایی با ایرلاینهای متخلف
در شرایطی که مردم به دلیل لغو پروازهای مختلف از جمله پروازهای عمره و عتبات با سرگردانی مواجه شدهاند، این نوع پاسخگویی بوی «وقتکشی» میدهد. مردم در شرایط جنگی و بحران، بیش از هر زمان دیگری به نقدینگی خود نیاز دارند تا هزینههای جایگزین سفر یا نیازهای ضروری زندگیشان را تامین کنند.
صنعت هوانوردی ایران، علیرغم تمام نالهها از تحریم و گرانی قطعات، همواره از حمایتهای ویژه حاکمیتی و ارزهای ترجیحی بهرهمند بوده است. حالا در آزمون بزرگ «همدلی»، روا نیست که این صنف پردرآمد، باری بر دوش مردمی باشد که خود درگیر فشارهای اقتصادی ناشی از تنشهای سیاسی هستند.
چطور میتوان پذیرفت که ایرلاینها بلیتهای خارجی را با قیمتهای گزاف به مردم بفروشند و هنگام کنسلی اجباری، مسافر را در پیچوخمهای اداری و بانکی سرگردان کنند؟ گزارشهای دریافتی نشان میدهد برخی آژانسها و ایرلاینها حتی از پاسخگویی تلفنی به مسافران در هفته گذشته خودداری کردهاند؛ رفتاری که فرسنگها با مفهوم «تکریم ارباب رجوع» فاصله دارد.
تاریخ نشان داده که در بحرانها، هویت واقعی گروهها عیان میشود. در حالی که نیروهای مسلح در خط مقدم دفاع از آسمان ایران هستند، «دفاع از حقوق مردم» در پشت جبهه بر عهده نهادهای خدماتی است. ایرلاینهایی که در زمانهای پیک مسافرتی مثل نوروز، قیمتها را به سقف میچسبانند، امروز باید نشان دهند که آیا در کنار مردم هستند یا فقط میخواهند شریک جیب مردم باشند.
سودجویی در شرایط جنگی، نامی جز «کاسبی از بحران» ندارد. اگر شرکتی توان بازگرداندن وجه بلیتهایی را که خدماتشان را ارائه نداده، ندارد؛ اساساً صلاحیت مدیریت در صنعت حساس هوانوردی را دارا نیست.
اگرچه اولتیماتوم سازمان هواپیمایی کشوری دلگرمکننده است، اما مطالبه اصلی رسانهها و افکار عمومی، «نظارت عملیاتی» است. مسافران نباید برای گرفتن پول خود مجبور به ثبت شکایت در سامانههای پیچیده یا مراجعه حضوری شوند. در عصر دیجیتال، همان مسیری که پول از حساب مردم به جیب ایرلاین رفته، باید برای بازگشت آن هم استفاده شود.
سخن آخر با مدیران شرکتهای هواپیمایی است؛ مردم ایران صبور و قدرشناس هستند، اما «بیعدالتی» را فراموش نمیکنند. امروز که وقت همدلی و همراهی است، اجازه ندهید نام برند شما در لیست سیاه کسانی ثبت شود که در روزهای سخت، دست از سودجویی برنداشتند.
بلیتهای باطلشده، فقط تکهای کاغذ یا کدی دیجیتال نیستند؛ آنها اعتماد مردم به سیستم حملونقل کشورند. این اعتماد را به بهای ناچیز «سود بانکی چندروزه» نفروشید.