اقتصاد۲۴-در بحبوحه افزایش تنشها و اختلالات فزاینده در یکی از حیاتیترین آبراههای انرژی جهان، بازار نفت با چالشی بیسابقه روبهرو شده است. آزادسازی گسترده ذخایر استراتژیک نفت از سوی آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در اقدامی اضطراری، اگرچه بزرگترین مداخله تاریخ این نهاد محسوب میشود، اما نتوانسته است هراس معاملهگران از طولانی شدن جنگ و تشدید اختلالات در تنگه هرمز را کاملاً فرو بنشاند.
آژانس بینالمللی انرژی با اعلام آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک کشورهای عضو خود، در صدد برآمده تا بازارهای جهانی را که تحت تأثیر درگیریها در منطقه قرار گرفتهاند، تثبیت کند. این اقدام که ۱۸۲ میلیون بشکه نفت آزاد شده در سال ۲۰۲۲ پس از حمله روسیه به اوکراین را تحتالشعاع قرار میدهد، بیسابقهترین مداخله از زمان تأسیس IEA در دهه ۱۹۷۰ به شمار میرود. با این حال، گویی این تلاش سترگ نیز در برابر شدت نگرانیها از پیامدهای جنگ ایران، رنگ باخته است.
بیشتر بخوانید: پیشبینی وود مکنزی از قیمت نفت/ نفت ۲۰۰ دلاری دور از ذهن نیست
کانون اصلی نگرانی در حال حاضر، اختلالات گسترده در ترافیک نفتکشها از طریق تنگه هرمز است؛ این آبراه استراتژیک که روزانه میزبان انتقال حدود ۲۰ درصد از عرضه نفت و گاز طبیعی مایع جهان است، به صحنه برخورد پرتابهها با کشتیها تبدیل شده است. گزارشها حاکی از اصابت حداقل ۱۴ کشتی از آغاز درگیریهاست و این روند، کشتیرانی در این تنگه حیاتی را به شدت کاهش داده است. این وضعیت، حتی با وجود آزادسازی عظیم ذخایر، بازار را در شوک نگه داشته و هرگونه فشار نزولی بر قیمت نفت را خنثی کرده است.
کشورهای عضو IEA در مجموع حدود ۱.۲ میلیارد بشکه ذخایر استراتژیک در اختیار دارند که در مواقع اضطراری قابل بهرهبرداری است. ایالات متحده با داشتن حدود ۴۱۶ میلیون بشکه، بیشترین سهم را در این ذخایر دارد و اعلام کرده در صورت لزوم آمادگی آزادسازی تا ۴.۴ میلیون بشکه در روز را دارد. با این حال، حتی رقم ۴۰۰ میلیون بشکه نفت آزاد شده، که معادل تنها چند روز تولید جهانی نفت است، در صورت استمرار درگیریها، تأثیر محدودی خواهد داشت.
افزایش ۲۵ درصدی قیمت نفت از زمان آغاز درگیریها و رسیدن نفت برنت به اوج چهارساله ۱۱۹ دلار در هر بشکه، شاهدی بر ناآرامی عمیق بازار است. انتظارات از آزادسازی ذخایر اضطراری، قیمتها را تا حدودی تعدیل کرده بود، اما تمرکز اصلی معاملهگران همچنان بر این سوال اساسی استوار است که آیا نفت میتواند بار دیگر به شکلی روان از یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان عبور کند؟
ایران نیز به بازارهای جهانی هشدار داده است که با افزایش تنشها، باید برای قیمتهای بسیار بالاتر آماده باشند. با توجه به آغاز اختلالات در زیرساختهای انرژی منطقه، مداخله بیسابقه IEA، اگرچه باید به کاهش اندک فشار بر قیمت نفت کمک کند، اما ظاهراً نتوانسته است نگرانیها را از ابعاد پیامدهای جنگ و اختلالات زیرساختی دور سازد. در نهایت، آینده بازار نفت نه تنها به میزان ذخایر آزاد شده، بلکه به شدت به توانایی حفظ امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و مدیریت تنشهای ژئوپلیتیکی در منطقه بستگی خواهد داشت.