تاریخ انتشار: ۱۰:۳۲ - ۱۸ مرداد ۱۴۰۱

۵ سوخت‌بر مفقود در سیلاب همچنان ناپدید هستند

کولبران، سوخت‌بران، بدوک‌ها و چتربازان مولود کدام تصمیم اقتصادی بودند که باید مجازات شوند؟

۵ سوخت‌بر مفقود در سیلاب

اقتصاد۲۴- سیلابی که در روز‌های اخیر در بلوچستان ایران جاری شد، پنج سوخت‌بر را هم بلعید. تا امروز که بیش از یک هفته از وقوع سیل در بلوچستان ایران و منطقه مرزی جالق و کلگان سراوان، می‌گذرد، هیچ خبری از قربانیان سوخت‌بری نیست و این، سرنوشت اغلب مرزنشینان شرق، جنوب شرق و شمالغرب ایران است که زندگی خود را از طریق جابه‌جایی کالا در نوار مرزی می‌گذرانند. کولبر، سوخت‌بر، بدوک؛ این‌ها لقب مردمی است که چاره دیگری برای امرار معاش ندارند جز اینکه در صعب‌العبورترین معابر، ده‌ها کیلو گردو و پوشاک و یخچال ۲۲۰ کیلویی را به کول بسته یا هزاران لیتر گازوییل و بنزین را در صندوق ماشین‌ها و موتوسیکلت‌های‌شان بار بزنند به امید‌آنکه اختلاف چند صد هزار تومانی «اینور مرز و آنور مرز» نان خانواده را تامین کند.

طی دو دهه گذشته و بعد از اعمال ممنوعیت‌ها و محدودیت‌های شدید برای تجارت پیله‌وری در نوار مرزی کشور در حالی که هیچ رونق اقتصادی هم در مناطق شمالغرب و جنوب شرق کشور اتفاق نیفتاده و دولت‌های وقت هم در پاسخ به ضرورت ایجاد امنیت سرمایه‌گذاری در نوارمرزی برای ارتقای معاش مرزنشینان، صرفا به سکوت، انسداد موقت مرز یا برخورد‌های امنیتی و انتظامی در قبال تجارت ناگزیر مرزی متوسل شده‌اند، ساکنان استان‌هایی که همچنان به عنوان «مناطق محروم» شناخته می‌شوند، چاره‌ای جز این ندیده‌اند که با تردد در گذرگاه‌های غیرقانونی، به تهاتر کالا به ازای پول امرار معاش کنند.

در نوار مرز شرق و جنوب شرق کشور، شیوه امرار معاش رایج، سوخت‌بری است چرا که طی دو دهه گذشته، به دلیل نوسانات دایمی قیمت دلار در ایران، همواره قیمت هر لیتر سوخت در کشور ارزانتر از قیمت در پاکستان و افغانستان بوده و بنابراین، شیوه امرار معاش رایج در نوار مرز شرقی؛ در منطقه‌ای که هیچ زمینه رشد و رونق اقتصادی از طرف دولت‌ها فراهم نشده، همین سوخت‌بری و فروش گازوییل و بنزین به دلالان پاکستانی به ازای دلار است.

در جنوب شرق کشور، طی سال‌هایی که صید و امرار معاش از طریق صیادی به دلیل افزایش صید غیرقانونی «ترال» توسط اشخاص حقیقی و حقوقی غیر بومی، از رونق افتاده و صیادان با مشکلات فراوان معیشتی مواجه شدند، فروش پنهانی سوخت توسط لنج‌های ایرانی به کشتی‌های خارجی افزایش یافته، چون باز هم اختلاف قیمت سوخت یارانه‌ای، می‌تواند معاش چندین خانوار صیاد و ساکن در محروم‌ترین نقاط استان‌هایی همچون هرمزگان و بوشهر را پاسخگو باشد اگرچه که در این منطقه هم خطرات بی‌شمار همچون غرق شدن لنج‌ها در امواج خلیج فارس و دریای عمان، کشته شدن توسط دزدان دریایی همیشه حاضر در آب‌های بین‌المللی و حتی‌انفجار و آتش‌سوزی لنج‌ها، تهدید‌های همیشگی جان مرزنشینان است. اما در مرز شمالغرب ایران، حکایت معاش از جنسی دیگر است.

مردمان سخت‌کوش و سخت‌زیست منطقه کردستان، انگار خوگرفته با مشقت معاش از همان ابتدای پا گذاشتن به این دنیا، در آن طبیعت زیبا، اما همیشه سرسخت شمالغرب ایران می‌آموزند که دشوارترین راه‌هاست که به مقصد خواهد رسید.

کولبری در منطقه کردستان، فقط یک شغل نیست؛ تمرین جنگیدن با مرارت‌های زندگی است. در بخش‌هایی از ارتفاعات استان آذربایجان غربی، همین امروز که نیمه تابستان را پشت سر گذاشتیم، همچنان سفید‌پوش از برف است، کولبران شهر‌های سردشت و مریوان و بخش سیلوانا و پاوه، در فصل زمستان، معمولا زمانی را برای گذر از معابر مرزی غیر رسمی انتخاب می‌کنند که بوران و کولاک باشد، چون در چنین ایامی، از نگاه مرزبانی در امان و پنهان می‌مانند و البته به همین دلیل است که کولبری در فصل زمستان، بیشتر از فصل گرم سال است و البته تعداد قربانیان کولبری که در فصل زمستان، خوراک گرگ شده، در دره‌ها سقوط کرده، زیر بارش برف و سقوط بهمن، دفن و ناپدید شده و از سرمای کولاک، یخ زده‌اند هم کم نیست. صیادان و ملوانان جنوب شرق ایران، به خشم امواج خلیج فارس و دریای عمان گرفتار می‌شوند، سوخت‌بران مرز شرق، به خشم جاده‌ای که جاده نیست و طغیان رودخانه‌های فصلی گرفتار می‌شوند و کولبران شمالغرب، به خشم طبیعت. هر سه یک سرنوشت مشترک دارند؛ جانی که فدای نان می‌شود.

کولبری؛ نه شغل، نه کرامت

چندی قبل و به مناسبت روز جهانی عدالت اجتماعی، همایشی با عنوان «کولبری؛ نه شغل، نه کرامت» توسط کمیسیون حقوق بشر کانون وکلای مرکز برگزار شد.

عثمان مزین؛ حقوقدان و دبیر این همایش، گفت: «ما معتقدیم که کولبری اصلا شغل نیست؛ چون شغل باید کرامت انسانی را تامین کند. اما کولبری برده‌داری نوین و به استثمار کشیدن انسان است. کسی که کولبر است خودش به استثمار کشیده می‌شود و در ابعاد مختلف ظلم و بی‌عدالتی را لمس می‌کند و نسبت به تحقق عدالت سرخورده و ناامید می‌شود و، چون همواره دنبال ابتدایی‌ترین نیاز خود است، فرصت تحقق دیگر استاندارد‌های زندگی مانند رفاه و آموزش را پیدا نمی‌کند و از جامعه و حقوق اجتماعی خود بازمی‌ماند. چون کولبر تحت ستم و وابسته است همین چرخه در ادامه زندگی وی تکرار می‌شود.»

صالح نیکبخت؛ وکیل و از سخنرانان این همایش هم با بیان اینکه کولبری، برزخی ا‌ست بین کار و بیکاری که در چهار استان مرزی شمالغرب کشور- کردستان، آذربایجان غربی، کرمانشاه و ایلام - وجود دارد، شمار کولبران در این مناطق را حداقل ۵۰ هزار زن و مرد برشمرد و اشاره داشت که جمعیتی در حدود ٢٠٠ هزار نفر از طریق کولبری امرار معاش می‌کنند در حالی که اشاره داشت بین کولبران از کم‌سواد تا فارغ‌التحصیل مقطع دکترای دانشگاه هم می‌توان سراغ گرفت؛ مردان و زنان پیر و جوانی که به خاطر بیکاری و از روی ناچاری، به دستمزدی بین ٣ تا چهار و نیم میلیون تومان در ماه رضایت می‌دهند آن هم در حالی که تلفات کولبران بر اثر حوادث طبیعی، چون بهمن، سقوط از ارتفاعات، یخ‌زدگی یا تیراندازی‌های بدون اخطار ماموران، فراوان است.

به گفته نیکبخت کولبران تحصیلکرده که تعدادشان کم نیست، کولبری را مبادله جان با نان می‌دانند و البته باید گفت که کولبری، معلول شرایط اقتصادی و اجتماعی استان‌های مرزی و ناهماهنگی توسعه کشور در مناطق پیرامونی و مرکزی است.

این وکیل دادگستری با اشاره به شاخص فلاکت در استان‌های مرزی گفت: «طبق آمار‌های رسمی، شاخص خط فقر یعنی امید به زندگی و زنده ماندن تا سن ٤٠‌سالگی، نرخ بیسوادی، جمعیت فاقد دسترسی به آب سالم و هزینه ناخالص سرانه ملی خط فقر و همچنین جمعیت زیر خط فقر در کل کشور ١٨درصد است، اما شاخص فلاکت در منطقه کردستان، ۵۶.۱ درصد و در مرتبه ماقبل آخر یعنی قبل از سیستان و بلوچستان است به این دلیل که ساختار تولید این منطقه در سه‌دهه اخیر هیچ تغییری نکرده در حالی که آمار رسمی بیکاری استان کردستان ۱۳.۳ درصد و پنجمین استان دارای بیکاری بالا در کشور است علاوه بر آنکه بیش از ٢٠درصد شاغلان استان هم گرفتار بیکاری پنهان هستند و بنابراین، آمار بیکاری در این استان حدود ۳۳ درصد است.

این وکیل دادگستری هم برخورد‌های انتظامی با کولبران را سختگیرانه دانست و اشاره کرد: «شیوه برخورد با کولبران چنان تند و شدید است که غالبا انعکاس آن در مطبوعات داخلی و خارجی به موجی از تبلیغات بر علیه جمهوری اسلامی ایران تبدیل می‌شود. حتی تعداد کشته‌شدگان قاچاق مواد مخدر بسیار بسیار کمتر از تلفاتی است که کولبران می‌دهند. کولبران در تنگنای زندگی، چون نمی‌توانند کاری دیگر به دست آورند گرفتار این حوادث می‌شوند. کولبر به لحاظ فقر توسط پولبران پیدا می‌شود و توسط آنان اجیر شده و پس از تحمل هر نوع زحمت و مشقتی در کوه‌ها و سنگراه‌ها کالای خود را از مسیر‌های سخت به داخل کشور وارد می‌کنند در حالی که کولبر همیشه تحت تعقیب است و پولبر سود کلان خود را می‌برد.»

حمیدرضا موسوی؛ وکیل دادگستری و از دیگر سخنرانان این همایش با اشاره به اینکه مناطق مرزی به دلیل موقعیت جغرافیای و سیاسی خاص، از محروم‌ترین مناطق کشور و با مشکلات اقتصادی، اجتماعی زیادی روبرو هستند، تاکید داشت که از جمله این مشکلات، مشکل بیکاری و روی‌آوردن به شغل قاچاق کالا و کولبری جهت گذران زندگی است. موسوی تاکید داشت که به دلیل رعایت نشدن اصل ٤٨ قانون اساسی طی ۴ دهه گذشته، باعث ظهور پدیده‌هایی مثل کولبری و در پی آن شاهد از دست دادن جان هزاران هموطن هستیم.

موسوی افزود: «کولبر حتی به عنوان کارگر نیز شناخته نشده و هیچ سندیکا و سازمانی برای حمایت از کولبران وجود ندارد و حمایت و پشتیبان قانونی در هنگام مصایب ندارند؛ علاوه بر اینکه از هیچکدام از استاندارد‌های موجود در قوانین کار از لحاظ محل کار، حداکثر مدت کار، کارفرما و از این قبیل موارد هم بهره‌مند نیستند.

حتی اصل ٢٩ قانون اساسی مبنی بر برخورداری از تامین اجتماعی و حقوق بازنشستگی، بیکاری، ازکارافتادگی، بی‌سرپرستی، درراه‌ماندگی، حوادث و سوانح، نیاز به خدمات بهداشتی درمانی و مراقبت‌های پزشکی به صورت بیمه و ... هم به کولبران تعلق نمی‌گیرد در حالی که دولت موظف است طبق قوانین از محل درآمد‌های عمومی و درآمد‌های حاصل از مشارکت مردم، خدمات و حمایت‌های مالی فوق را برای یک‌یک افراد کشور تامین کند، اما بسیاری از کولبرانی که در این مسیر زخمی می‌شوند از خدمات بیمه درمان نیز بی‌بهره‌اند.»

سرهنگ «جلال امینی» رییس پلیس مبارزه با قاچاق کالا و ارز پلیس امنیت اقتصادی ناجا، از دیگر سخنرانان این همایش بود که از جایگاه یک مقام انتظامی در توضیح مواجهه با پدیده کولبری اعلام کرد: «ما دنبال این هستیم که برخورد ما ایجابی باشد قطعا برخورد فیزیکی و سنتی در هیچ‌کدام از جرایم جواب نمی‌دهد؛ قاچاقچیان هم از این امر مستثنی نیستند و نیروی انتظامی حامی تصمیمات حاکمیتی در بهبود معیشت مردم است. طبق آیین‌نامه ساماندهی بازارچه‌های مرزی، کولبر وجود ندارد، چون یا قاچاق‌بر هستند یا کالابر و در این راه سودی به کولبر نمی‌رسد و سود اصلی را باند و شبکه‌هایی می‌برند که ما بیشتر آن‌ها را متلاشی کرده‌ایم.»

به دنبال اظهارات این مقام انتظامی، عثمان مزین که وکالت خانواده کولبران قربانی شده را هم برعهده دارد خطاب به این مقام انتظامی با نقد آیین‌نامه به کارگیری سلاح و همچنین زیر سوال بردن ماهیت کارت کولبری گفت: «آیین‌نامه بازارچه‌های مرزی، مجوز تیراندازی به سوی کسانی که در مبادی رسمی کار می‌کنند را نمی‌دهد، چون آیین‌نامه گفته که بازارچه باید احداث شود، اما احداث نشده لذا عملا کارت‌های تردد مرزی هم که محل استفاده در بازارچه‌های مرزی است اکنون قابلیت استفاده‌ای ندارد و دارنده کارت تردد مرزی که قبلا در ماه یک یا دو روز می‌توانست کار کند اکنون امکان حمل کالا در بازارچه را ندارد لذا به‌طور قهری دارنده کارت تردد مرزی راهی مرز و بازارچه‌های غیررسمی می‌شود.

معضل همین است که کارت کولبری منجر به تحمیل شغلی می‌شود که خلاف کرامت انسانی است. حتی اگر این آیین‌نامه در این استان‌ها اجرایی شود چیزی از کولبری کم نمی‌کند بلکه کولبری را هم تشدید می‌کند. اینکه نیروی انتظامی معتقد است که ما کولبر را به رسمیت نمی‌شناسیم و هر کولبر قاچاقچی است کاملا اشتباه است که این امر مجوز تیراندازی و قتل افراد نیست؛ زیرا بالاتر از وظیفه مبارزه با قاچاق، حفظ حق حیات است که حق حیات نه تنها وظیفه نیروی انتظامی بلکه وظیفه کل حاکمیت است و این اسلحه‌ای که در اختیار نیروی انتظامی است برای همان حفظ حق حیات و نظم است.

در ماده ۲ قانون به‌کارگیری سلاح هم آمده که هدف از تحویل سلاح به مامور حفظ جان افراد و نظم در جامعه و اجرای احکام قضایی است و هیچگاه مجوز استفاده از آن در مبارزه با قاچاق داده نشده؛ بلکه گفته برای برقراری نظم و امنیت در جامعه، کشف جرم و اجرای دستور مقام قضایی است. اما ماموری که در مرز است در کسری از ثانیه خودش جای تمام مقامات تصمیم می‌گیرد و حکم را اجرا می‌کند که اگر با ماموری که چنین تیراندازی می‌کرد، برخوردی می‌شد هر روز کولبران کشته نمی‌شدند.

براساس آماری که من دارم حداقل یک مامور در یک سال ٨ مورد تیراندازی داشت که حداقل چهار مورد آن منجر به قتل شده که همه آن‌ها کولبر هم نبودند که در برخی موارد نیروی انتظامی دیه را پرداخت کرده، اما مامور حتی توبیخ هم نشده است.

طبق بند ٩ از ماده ۳ قانون به‌کارگیری سلاح، متجاوزین مرزی آن‌هایی هستند که مرز را نقض کنند، کسی که کوله چهل کیلویی دارد متجاوز مرزی نیست و اساسا نیازی به تیراندازی نیست. به نظر من اگر کنترل و حساسیت بیشتری از طرف نیروی انتظامی شود و هم نیروی انتظامی وظیفه خودش را انجام دهد اوضاع اینگونه نخواهد شد. مبارزه باقاچاق به معنی کشتن قاچاقچی نیست، به معنی دستگیر کردن است که امید است این تدابیر در سیاست‌گذاری‌های نیروی انتظامی گنجانده شود.»

ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

قیمت انواع دستگاه ماینر امروز + جدول

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

قیمت لیر ترکیه امروز در بازار + جزئیات

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت دینار عراق امروز در بازار + جزئیات

قیمت انواع لپ تاپ ایسوس امروز + جدول

قیمت سکه و طلا امروز پنجشنبه ۱۱ بهمن ۱۴۰۳ + جدول

قیمت سکه و طلا امروز جمعه ۱۲ بهمن ۱۴۰۳ + جدول

عکس/ تیپ و چهره جذاب فرانک و سوجان در یک مراسم

عکس/ شهرام شب پره و ابی ۴۸ سال پیش روی پل عابر سیدخندان

عکس/ نمایی از هتل رامسر و اقامتگاه‌های تفریحی ۸۷ سال پیش

عکس/ قاب صمیمی محمدرضا گلزار و مهناز افشار در پشت صحنه فیلم آتش بس

عکس/ حال و هوای جشن سده در کرمان

عکس/ جولان بنز‌های کلاسیک ۷۳ سال پیش در خیابان انقلاب

عکس/ نمایی از ساخت متروی مفتح ۳۸ سال پیش

عکس/ هوای پایتخت در وضعیت قرمز

عکس/ حال و هوای مسافرخانۀ همت در شهر قائمشهر ۸۷ سال پیش

عکس/ قاب ماندگار از منوچهر وثوق ۷۶ سال پیش در کنار پدرش

عکس/ مینی اسکارف گل گلی بهاره رهنما در اینستاگرام حسابی سوژه شد

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

عیدی بازنشستگان تامین اجتماعی چه زمانی پرداخت می‌شود؟

فیلم/ صحبت‌های احساسی لیندا کیانی درباره فوت فرزندش

عکس/ کالسکه ناصرالدین شاه قاجار ۱۵۴ سال پیش در سفر گیلان

عکس/ گریه های شیلا خداداد در مراسم ختم مرتضی پاشایی

عکس/ قاب بی نظیر داریوش اقبالی در ۵ سالگی در کنار پدرش

تهدید تعرفه‌ای بریکس توسط ترامپ

اینفوگرافی/ بزرگ ترین تولیدکنندگان هواپیما در جهان

اظهار نظر ترامپ درباره خروج نیرو‌های آمریکایی از سوریه

فیلم/ برگزاری آیین جشن سده در تاجیکستان

عکس/ فروش پرندگان مهاجر در بازار لنگرود از ۴۵۰ تا ۶۵۰ تومان

خبر بد پزشکان اینتر برای مهدی طارمی

فیلم/ تهران فردا تعطیل می‌شود؟

عکس/ کوچه پس کوچه‌های طهرون قدیم ۱۳۰ سال پیش و دوره قاجار

عکس/ تیپ متفاوت المیرا دهقانی در افتتاحیه جشنواره فجر

عکس/ قطار لوکس گردشگری در صحرا عربستان

عکس/ تعمیر خودرو در جاده فیروزکوه ۸۵ سال پیش در نزدیکی پل ورسک

اولین خرید تاریخ پرسپولیس از آلمان و ترکیه

اجاره خانه در کوی بیمه تهران با ۳۰۰ میلیون تومان + جدول قیمت

عکس/ جدول لیگ برتر پس از برد استقلال مقابل استقلال خوزستان

ریسک‌های جدی برای خریداران طلای آب شده

محمد حسن اصغرنیا درگذشت

ماجرای بازداشتی های پالایشگاه تبریز چه بود؟

صدای زنگ خطر برای خریداران طلا با پلتفرم‌های آنلاین

ثبت رکورد بی‌سابقه مصرف گاز در فصل زمستان

عکس/ رضا شاه حدود ۹۰ سال پیش در روز گشایش پل ورسک

فیلم/ رانندگی جولانی برای امیرقطر در مراسم استقبال در فرودگاه

فیلم/ اسرای فلسطینی آزاد شدند

عکس/ زیبایی عجیب زمین فوتبال روستای امره ساری که جهانی شد

واحد‌های ۵۰ و ۶۰ متری محبوب‌ترین گزینه خریداران در بازار مسکن

خط و نشان فرمانده ارشد ارتش برای مقابله با دشمن

ثبت سریع‌ترین رشد فصلی عربستان از ۲۰۲۲

ادعای آمریکا درباره کشتن عضو ارشد القاعده

فیلم/ خاطره‌ای از واکنش عجیب احمدی‌نژاد به درخواست محیط زیستی

عکس/ وضعیت هوای تهران قرمز شد

همسویی سرمایه با شاخص بورس + نمودار

جزئیاتی تازه از طرح پیشنهادی ترامپ به ایران

درخواست از گوگل برای تغییر نام خلیج مکزیک

قیمت آپارتمان در منطقه ۵ تهران از پونک تا مرزداران، بهمن ۱۴۰۳ + جدول

اینفوگرافی/ سقوط ارزش پول کانادا و مکزیک پس از تهدید ترامپ

جدیدترین قیمت خانه در غرب تهران از دریاچه خلیج فارس تا شهرک راه آهن + جدول

عکس/ کافه‌گردی شبانه وزیر خارجه ایران در دوحه

شهادت محمد ضیف تایید شد + عکس

فیلم/ لحظه ترور محمد ضیف و یارانش

فیلم/ لحظه برخورد هواپیما با هلیکوپتر نظامی در آمریکا

قیمت درهم امارات و لیر ترکیه صعودی شد و دینار درجا زد

فیلم/ خسرو شکیبایی با هوش مصنوعی به جشنواره فجر آمد

طلای جهانی دوباره رکورد زد

شرایط جدید واردات خودرو اعلام شد؟

نئوعثمانی‌گرایی اردوغان از شام تا آفریقا/ هراس عربستان، امارات و مصر از ردپای نظامی ترکیه در قاره سیاه

نه بورس به سیگنال فرزین