تاریخ انتشار: ۱۰:۳۶ - ۱۳ اسفند ۱۴۰۱
خطر فیلترینگ بر زندگی روانی نوجوانان ایران

نسل زد (z) چگونه با اینترنت زندگی می‌کند و محدودیت‌های اینترنت با آن‌ها چه خواهد کرد؟

ادهم، دکترای ارتباطات و پژوهشگر شبکه‌های اجتماعی در گفتگو با «اعتماد»: با فیلترینگ زیست زیرزمینی کودک یا نوجوان را توسعه می‌دهیم

نسل زد (z)

اقتصاد۲۴- نسل موسوم به «z» متولدین سال‌های ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۰ را شامل می‌شود. آن‌ها عموما به حضور فعال در شبکه‌های اجتماعی، خلاقیت، صراحت، منحصربه‌فرد بودن و حقیقت‌جویی و... شناخته می‌شوند. برای این نسل، استفاده از شبکه‌های اجتماعی به عنوان فضایی برای ابراز هویت و مهارت‌آموزی بسیار مهم است؛ ادبیات خودشان را دارند و می‌دانند در هر شبکه ارتباطی هم چگونه شبکه دوستان و فعالیت‌های‌شان را تعریف کنند، به‌طوری که از نتایج یک نظرسنجی مشخص شده است که دوست‌یابی و دریافت حمایت اجتماعی این گروه سنی از شبکه‌های اجتماعی است، به همین دلیل محدودیت فضای اینترنت برای این نسل آسیبی جبران‌ناپذیر برای مسیر رشد و هویت‌یابی‌شان می‌شود و از سویی دیگر فیلترشدن گسترده هم به معنی دسترسی کودکان و نوجوانان به محتوای نامناسب رده‌بندی سنی‌شان است و آسیبی به‌مراتب زیان‌بارتر.

ارتباط، خلاقیت و درام: زندگی نوجوانان در رسانه‌های اجتماعی در سال ۲۰۲۲

براساس نظرسنجی آنلاین موسسه «پیو» (۱) از ۱۴ آوریل تا ۴ مه سال ۲۰۲۲ از میان نوجوانان ۱۳ تا ۱۷ ساله امریکایی انجام شد، اکثر نوجوانان رسانه‌های اجتماعی را به دلیل تقویت روابط دوستانه و جنبه‌های احساسی آن برمی‌گزینند.
براساس نتایج این نظرسنجی، برخلاف نگرانی [خانواده‌ها و دولت‌ها]نسبت به شبکه به‌هم پیوسته فضای آنلاین، نوجوانان تصویر ظریف‌تری از زندگی‌شان را در رسانه‌های اجتماعی ترسیم می‌کنند. هشت نفر از هر ده نوجوان می‌گوید آنچه در رسانه‌های اجتماعی می‌بینند، بیشتر به ارتباط با زندگی دوستان‌شان منجر می‌شود. ۷۱درصدشان فضای آنلاین را جایی برای ابراز خلاقیت و ۶۷ درصدشان این پلتفرم‌ها را راهی برای دریافت حمایت در شرایط سخت می‌دانند.

طبق نتایج این نظرسنجی، نوجوانان نگرانی‌ها و ارزیابی‌های والدین از زندگی‌شان را در رسانه‌های اجتماعی منعکس می‌کنند و بیش از نیمی (۵۴ درصد) از نوجوانانی که رسانه‌های اجتماعی را مثبت ارزیابی می‌کنند، احساس ارتباط‌گیری بیشتر با دوستان و تقریبا چهار نفر از هر ده نفر می‌گویند که در فضای آنلاین، جایی است که می‌تواند خلاقیتش را نشان دهد. حدود ۳۵ درصد از نوجوانانی که این تاثیر را عمدتا مثبت می‌بینند، باور دارند که رسانه‌های اجتماعی احساس حمایت بیشتر به آن‌ها می‌دهد و ۲۸ درصد می‌گویند که این باعث می‌شود آن‌ها احساس پذیرش بیشتری داشته باشند.
اما وضعیت در ایران چگونه است؟
تاکنون نظرسنجی گسترده‌ای درباره نظر نوجوانان ایرانی نسبت به فضای آنلاین صورت نگرفته است، اما در مصاحبه‌های فردبه‌فردی که برخی خبرگزاری‌ها داشته‌اند، مشخص شده است که نوجوانان ایرانی هم فضای دیجیتال را گسترده‌تر از فضای زندگی آفلاین می‌دانند و برای ابراز هویت، یادگیری و دوست‌یابی از آن استفاده می‌کنند. با این تفاسیر تاثیر فیلترینگ بر زیست دیجیتال این افراد به‌مراتب آسیبی متفاوت‌تر خواهد بود. در ادامه مصاحبه مرضیه ادهم، دکترای ارتباطات و پژوهشگر شبکه‌های اجتماعی را با «اعتماد» می‌خوانید.

شاید آنچه درباره فیلترینگ به آن کمتر توجه می‌شود، تاثیر آن بر روحیات نوجوانان یا به طورکلی نسل «Z» است. اساسا تفاوت این نسل از نظر مصرف‌کننده اینترنت با نسل‌های دیگر در چیست؟ آیا می‌توان با فیلترینگ بستر امنی برای این نسل ایجاد کرد؟
مساله اصلی مرتبط با تجربه‌زیسته نسل موسوم به Z یا نسل اینترنت (iGeneration) است؛ تجربه‌ای که به‌واسطه زیست متفاوت‌شان در شبکه‌های اجتماعی و نوع خاصی از اینترنت، نسبت به نسل قبل‌ترشان تفاوت‌های زیادی دارد. آن‌ها تجربه بازی‌های کامپیوتری، کسب سرمایه‌های نمادین و اجتماعی از فضای مجازی، حتی بخشی از کارآفرینی، مسیر شغلی یا روابط دوست‌یابی‌شان از فضای اینترنت دارند. طبیعی است که اگر دسترسی به اینترنت به شکل دیگری یا محدودیت‌هایی گسترده همراه باشد مسلما آسیب‌های زیادی به این نسل خواهد زد و اصلا مورد پذیرش قرار نمی‌گیرد. ما نمی‌توانیم درباره فیلترینگ، رفتاری شبیه کشوری مانند چین را شبیه‌سازی کنیم، چین به‌واسطه جمعیت قابل‌توجه و زیرساخت‌های پیشرفته‎ توسعه‌ای‌اش توانست اینترنت ملی را محقق کند، ما نهایتا می‌توانیم مانند کره‌شمالی می‌شویم. دو نسل از کشور چین، فضای اینترنت بین‌المللی را تجربه نکرد؛ یعنی دست‌کم می‌توان به طور مطمئن گفت که آن‌ها ۱۰ سال تجربه‌ای از فضای بین‌المللی اینترنت جهانی و دسترسی آزاد نداشتند. اعمال محدودیت و زیست با فیلتر در فضای دیجیتال برای چنین جامعه‌ای، شاید مورد پذیرش باشد ولی درباره ما چنین چیزی پذیرفته نمی‌شود و آسیب‌های بسیاری به بار خواهد آورد، چراکه بخش قابل‌توجهی از هویت‌یابی نسل زد و مسائل زیستی‌اش مرتبط با فضای آنلاین است و نمی‌توان به همین راحتی آن را نادیده گرفت یا محدود کرد.


بیشتر بخوانید: گردش مالی چند هزار میلیارد تومانی فروش فیلترشکن در ایران/ قیمت فیلترشکن ماهانه از ۱۵۰ هزار تومان تا ۵۰۰ هزار تومان


ارزیابی‌تان درباره نقش فضای اینترنت به عنوان بستری برای برون‌ریزی روانی و اجتماعی نوجوانان چگونه است؟
تحقیقات زیادی وجود دارد که هویت جنسی، دوست‌یابی یا شغلی افراد از طریق فضای آنلاین به دست می‌آید. کودک و نوجوان ما با فیلترینگ نه‌تن‌ها تجربه رشد نخواهد داشت، بلکه هرگز درباره نحوه برخورد با تکنولوژی جدید را نمی‌آموزد و محرومیت بزرگی را تجربه خواهد کرد؛ «محرومیت بزرگ» به این علت است که او با سلب ورود به فضای آنلاین، یک ابزار سرگرمی یا چیزی مانند تلویزیون را از دست نمی‌دهد، فضای آنلاین یک فضای زیست بزرگ است که همه مسائل هویتی و اجتماعی افراد به آن پیوند خورده و نسل «زد» بیشتر به آن وابسته است و به‌راحتی نمی‌توان آن را قطع کرد.
نوع دیگری از محدودیت که مرتبط با رده‌سنی کودکان و نوجوانان است را چگونه تعریف می‌کنید؟ چطور می‌توان هم به این نسل آزادی عمل داد و هم آموزش‌های مناسب را در او نهادینه کرد؟

در رابطه با اعمال محدودیت دو مساله وجود دارد: محدودیت‌هایی که به رده‌بندی سنی کودکان مربوط است. یعنی باتوجه به رده‌بندی سنی کودک، آموزش‌های خودکنترلی از سمت خانواده و مراجع آموزشی از سویی دیگر به او می‌آموزند که بعد از وروود به فضای اینترنت باید چه نکاتی را بداند و با خودکنترلی و آموزش صحیح اساسا فرد اشتیاقی برای محتوای نامناسب پیدا نمی‌کند یا به خوبی می‌تواند موقعیت‌هایی را تشخیص دهد که احتمال تعرض به حریم خصوصی‌اش وجود دارد. اما اگر با نگاهی آسیب‌زا، محدودیتی سراسری اعمال شود و حضور افراد در فضای آنلاین را به طور کلی تهدید ببینیم، تاثیر و آسیب عمیقی بر توسعه زیست دیجیتال افراد خواهد داشت.

اگر افراد در نوجوانی فیلترینگ را تجربه کنند، از نظر رشد تکنولوژی چه آسیب‌هایی در آینده شغلی، مهارتی یا روانی‌شان خواهد داشت؟
سرعت توسعه دیجیتال بسیار بالاست. برخلاف دیگر تکنولوژی‌ها و عناصری که در توسعه ملی (مثل آموزش، سلامت و محیط‌زیست و...) وجود دارد، تفاوت نسلی در توسعه دیجیتال ۵ سال است؛ یعنی شما اگر فقط ۵ سال از یک محیط تکنولوژیک دور باشید، ادبیات و فهم آن فضا را از دست می‌دهید. تصور کنید محدودیتِ فیلترینگ که نوجوان‌ها را از تکنولوژی روز محروم می‌کند، یک شکاف آگاهی نسلی ایجاد می‌کند. فرد در چنین وضعیتی، مهارت، دانش و تفکر لازم برای حضور در آن فضا را ندارد و نمی‌داند برای توسعه فردی خود در آن بستر چه کند. به این شکل، به شکلی دومینووار اتفاق‌های نامطلوبی برای زیست اقتصادی، سلامتی و... او رخ می‌دهد. مشکل بعدی، درباره فیلترینگ از دست رفتن مرجعیتِ مراجع آموزشی است. والدین نمی‌توانند فرزندشان را درباره استفاده از فیلترشکن محدود کنند و کودک و نوجوان اتفاقا به علت دسترسی نداشتن مجبور به استفاده از فیلترشکن و دسترسی آزاد می‌شود! او در چنین وضعیتی برای انجام تکالیف مدرسه‌اش هم نیاز به استفاده از فیلترشکن دارد. با فیلترینگ زیست زیرزمینی کودک یا نوجوان را توسعه می‌دهیم و نمی‌توان هیچ نظارت یا مراقبتی از او داشت، چراکه با دکمه فیلترشکن هیچ محدودیت مرتبط با رده‌بندی سنی وجود ندارد. علاوه بر این‌ها او با دسترسی به محتوای نامناسب نسبت به رده‌بندی سنی‌اش، احساس مبارزه اجتماعی و سیاسی و قهرمان‌پنداری نسبت به خودش خواهد داشت. در چنین وضعیتی ممکن است نوجوانان، انتشار فحش‌های رکیک یا ایجاد شایعه و اخبار زرد را نوعی فعالیت قهرمانانه تلقی کنند. در چنین وضعیتی اگر از او سوءاستفاده یا کلاهبرداری شود هم مرجعی برای شکایت یا سازوکاری برای قانون‌گذاری وجود ندارد.

منبع: روزنامه اعتماد
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

قیمت انواع دستگاه ماینر امروز + جدول

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

قیمت لیر ترکیه امروز در بازار + جزئیات

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت دینار عراق امروز در بازار + جزئیات

قیمت انواع لپ تاپ ایسوس امروز + جدول

قیمت سکه و طلا امروز پنجشنبه ۱۱ بهمن ۱۴۰۳ + جدول

عکس/ لاشه هواپیما سقوط کرده آمریکا در رودخانه پودماک

عکس/ استایل متفاوت هایده ۴۸ سال پیش در شهر کاظمین

عکس/ نمایی از هتل رامسر و اقامتگاه‌های تفریحی ۸۷ سال پیش

عکس/ شهرام شب پره و ابی ۴۸ سال پیش روی پل عابر سیدخندان

عکس/ قاب صمیمی محمدرضا گلزار و مهناز افشار در پشت صحنه فیلم آتش بس

عکس/ تیپ و چهره جذاب فرانک و سوجان در یک مراسم

عکس/ حال و هوای جشن سده در کرمان

عکس/ جولان بنز‌های کلاسیک ۷۳ سال پیش در خیابان انقلاب

عکس/ نمایی از ساخت متروی مفتح ۳۸ سال پیش

عکس/ هوای پایتخت در وضعیت قرمز

عکس/ حال و هوای مسافرخانۀ همت در شهر قائمشهر ۸۷ سال پیش

عکس/ قاب ماندگار از منوچهر وثوق ۷۶ سال پیش در کنار پدرش

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

متهم ردیف اول ابتلا به سرطان معده را بشناسید

نوروبیون بزنید اما نه بخاطر خستگی!

عکس/ژست جذاب لیلا بلوکات در یک ایونت خصوصی

تصویر جالب از مجید مظفری با یک گریم متفاوت

حرکت منفعل فرزین در کنترل قیمت دلار تا کجا پیش می‌رود؟/ آقای رئیس کل، اعتباری برای بانک مرکزی باقی نگذاشته است

سده جشن روشنی و خرد

تشکیل کمیته ویژه برای بررسی علت خودکشی دانشجویان پزشکی

فیلم/ ابراز علاقه مرضیه برومند به رضا بابک

عکس/رئیس جمهور سوریه و امیر قطر از کوه قصیون در دمشق پایتخت سوریه

پیش‌بینی اکونومیست از محتوای طرح توافق پیشنهادی دونالد ترامپ به ایران

رکود مسکن تا کی ادامه دارد؟

مصاحبه طوفانی مدیرعامل استقلال خوزستان علیه هلدینگ خلیج فارس

عکس/ اولین واکنش علیرضا دبیر به حمله تند علی دایی به او

تبریک پادشاه و ولی‌عهد سعودی به جولانی

ژوائو از پرسپولیس جدا شد

مبلغ یارانه نقدی در بهمن ۱۴۰۳ تغییر کرد؟

کارشناسی داوری پنالتی‌های استقلال در بازی امروز

فیلم/صدا و سیما رسانه‌ای قابل اعتماد به روایت تصویر

شهادت محمد ضیف رسما تایید شد

عکس/حضور رئیس مجلس بر مزار آیت الله سید روح الله خاتمی، پدر سیدمحمد خاتمی

کشف کشتارگاه اسب و الاغ در اسلامشهر +عکس

سلوان مومیکا عامل هتک حرمت به قرآن کشته شد

دولت از واردات خودرو ۱۲۸ هزار میلیارد تومان درآمد دارد

سهراب بختیاری‌زاده: باشگاه بخواهد با من همکاری نکند، با افتخار می‌روم

ترامپ بدنبال بازگشایی سفارت آمریکا در ایران است

باید با کمک اکوسیستم استارتاپی، صنایع عسلویه را شاداب کرد

هواشناسی استان تهران اطلاعیه داد

جدول لیگ برتر در پایان مسابقه امروز

ماجرای تلخ و دردناک یک قتل ناموسی در شوشتر

استقلال بدون موسیمانه برنده شد

مبلغ سنگین برای وسوسه مربی ایتالیایی

فیلم/حرکات عجیب و خطرناک دختر موتورسوار

مسکو: سکوت بایدن درباره ترور پوتین نشانه‌ گناهکار بودن اوست

تغییر فرمول محاسبه حقوق بازنشستگان رسما تایید شد/ جزییات

فلسطین: اسرایی که اسرائیل روند تحویل آنها را به حالت تعلیق در آورده بود، عصر امروز آزاد خواهند شد

آتش‌نشانی واشنگتن: تمامی ۶۷ سرنشین هواپیمای آمریکایی کشته شدند

ادعای خبرنگار ترکیه‌ای درباره مهاجم جدید پرسپولیس

آیا نوشیدن آب گازدار می‌تواند به کاهش وزن کمک کند؟

کشف اجساد ۳۰ قربانی سانحه هوایی در آمریکا

سریال خانه کوچک دوباره ساخته می‌شود

نظر قاطع آیت الله جوادی آملی درباره رعایت کردن حجاب

کرسنت دلار‌های گمشده بابک زنجانی را پیدا کرد

راز قتل آتشین مرد جوان در پارک چیتگر فاش شد

مجازات رانندگی بدون گواهینامه مشخص شد + جزئیات

عکس/ مراسم عروسی عین الله باقرزاده ۵۴ سال پیش

جدیدترین قیمت گوشی شیائومی امروز پنجشنبه ۱۱ بهمن+ جدول

عکس/ هوای پایتخت در وضعیت قرمز

این گیاه جایگزین قرص‌های ویتامین شد

افزایش ایمنی بدن با این ویتامین‌های معجزه آسا

نتایج آزمون وکالت مرکز وکلای قوه‌قضائیه اعلام شد