تاریخ انتشار: ۰۹:۳۶ - ۲۱ مهر ۱۴۰۳

پدیده‌ای عجیب در بازار ایران؛ خودروی کارکرده گرانتر از صفر کیلومتر!

بازار خودروی ایران از یک دهه پیش تاکنون، شرایط خاص و منحصربه‌فردی را در قیمت تجربه کرده است. در این زمینه بررسی «دنیای‌اقتصاد» نشان می‌دهد، قیمت خودرو‌های دست دوم در حال حاضر از نرخ کارخانه‌ای آن‌ها فراتر رفته است. مهم‌ترین دلیل نیز قیمت‌گذاری دستوری و افزایش تقاضا برای این خودرو‌ها عنوان می‌شود.

پدیده‌ای عجیب در بازار ایران؛ خودروی کارکرده گرانتر از صفر کیلومتر!
اقتصاد۲۴- بازار خودروی ایران از حدودا یک دهه پیش شرایطی نسبتا منحصر‌به‌فرد را در قیمت تجربه می‌کند، به نحوی که قیمت خودرو‌های دست‌دوم از نرخ کارخانه‌ای آن‌ها بالاتر است.

بررسی «دنیای اقتصاد» نشان می‌دهد در حال حاضر بسیاری از خودرو‌های دست‌دوم در مدل (سال ساخت) متفاوت، قیمتی بالاتر از نرخ کارخانه‌ای (همان قیمتی که به صورت دستوری توسط نهاد تنظیم‌گر تعیین می‌شود) دارد.
خودروی کارکرده گرانتر از صفر کیلومتر!

این در حالی است که در دیگر کشور‌ها به طور طبیعی قیمت خودروی دست‌دوم (مانند هر کالای دست‌دوم دیگری) از قیمت مدل نوی همان خودرو (یا آن کالا) کمتر است. در دنیا، خودروی کارکرده مانند هر کالای دست‌دوم دیگری، قیمت پایین‌تری نسبت به مدل نو دارد و بعید است بتوان بازاری را در جهان پیدا کرد که یک خودروی چندسال‌ساخت از نمونه نوی همان محصول قیمت بیشتری داشته باشد.

در بازار خودروی ایران، اما سال‌هاست این پدیده شگفت‌آور رخ داده و با توجه به اینکه عوامل ایجاد آن از بین نرفته‌اند، این روند کماکان ادامه دارد و خواهد داشت.

اما چرا چنین پدیده منحصر‌به‌فردی در بازار خودروی ایران رخ داده است؟ چرا یک خودروی پنج‌سال‌ساخت با کارکرد مثلا بالای ۵۰ هزار کیلومتر، قیمت بالاتری از مدل نوی همان خودرو (در مبدا) دارد؟

بررسی‌های «دنیای اقتصاد» نشان می‌دهد این پدیده سه دلیل اصلی دارد، هرچند می‌توان دلایل فرعی نیز به صورت موردی برای آن نام برد.

به نظر می‌رسد اصلی‌ترین دلیل سبقت قیمتی خودرو‌های دست‌دوم از خودرو‌های نو (از حیث قیمت کارخانه‌ای) سیاست قیمت‌گذاری دستوری است. این سیاست از اواخر سال ۱۳۹۱ با ورود شورای رقابت به حوزه قیمت‌گذاری خودرو، در این صنعت شکل گرفت و با وجود رفت‌وبرگشت‌های آن تا به امروز، همچنان برقرار است.

طبق این سیاست، خودروسازان حق تعیین قیمت محصولات خود بر اساس هزینه تولید و شرایط بازار را ندارند و نهاد‌های دیگر جای آن‌ها تصمیم می‌گیرند که گاهی شورای رقابت است، گاهی ستاد تنظیم بازار و گاهی وزارت صنعت، معدن و تجارت.

این‌ها به عنوان نهاد‌های تنظیم‌گر، براساس محاسبات و گاهی مصلحتی که تشخیص می‌دهند، قیمت خودرو‌های داخلی را تعیین می‌کنند، قیمتی که الزاما سودده نیست و حتی به گفته خودروسازان، زیانده هم هست. در واقع با اعمال سیاست دستوری در قیمت‌گذاری خودرو، قیمت کارخانه‌ای خودرو‌ها نه‌تن‌ها متناسب با بازار، بلکه طبق ادعای خودروسازان، همسان با هزینه‌های تولید بالا نرفته است.

در سوی دیگر ماجرا، قیمت خودرو در بازار آزاد رشد شدیدی - به‌خصوص در این سال‌ها (دوران تحریم) - را تجربه کرده و به همین دلیل بین قیمت مبدا و بازار خودرو‌ها شکافی عمیق رخ داده است. درواقع از یک سو فنر قیمت خودرو در مبدا تا حد امکان فشرده شده و از سوی دیگر در بازار آزاد، فنر قیمت تا حد امکان دررفته داست. جدا از اینکه فشرده شدن آن فنر و متعاقبا آزاد شدن آن، فاصله حیرت‌آوری بین قیمت کارخانه و بازار خودرو‌های صفرکیلومتر ایجاد کرده، فضا نیز برای تاخت‌وتاز دست‌دوم‌ها فراهم شده است.

در این سال‌ها با توجه به رشد شدید قیمت خودرو‌های صفر‌کیلومتر در بازار آزاد از یک سو و محدودیت خرید خودرو از کارخانه از سوی دیگر، معاملات در بازار دست‌دوم‌ها رونق بیشتری نسبت به گذشته پیدا کرده و تقاضا در آن بالا رفته است.

با وجود اینکه گستره خودرو‌های دست‌دوم بسیار وسیع‌تر از خودرو‌های صفرکیلومتر است، اما رشد تقاضا از یک سو و تبدیل شدن خودرو به کالایی برای حفظ ارزش پول، سبب شده کارکرده‌ها رشد قیمت قابل‌توجهی را تجربه کنند. گزاف نیست اگر بگوییم قیمت خودرو‌های دست‌دوم متناسب با مدل‌های صفرکیلومتر بالا رفته و می‌رود. طی این سال‌ها، با توجه به اینکه خودرو حکم کالایی برای حفظ ارزش پول را پیدا کرده، قیمت آن در بازار از ناحیه انتظارات تورمی و نرخ ارز تحریک شده و می‌شود. با توجه به اینکه کشور در تحریم قرار دارد و از طرفی به دلیل اتفاقات سیاسی و بین‌المللی مختلف، انتظارات تورمی و قیمت ارز نوسانات زیادی را تجربه کرده و می‌کند، بازار خودرو افت‌و‌خیز قیمت فراوانی متناسب با عوامل موردنظر به خود دیده و می‌بیند. این موضوع نه فقط برای خودرو‌های صفرکیلومتر، بلکه برای دست‌دوم‌ها مصداق دارد، زیرا آن‌ها نیز به نجات‌دهنده ارزش پول تبدیل شده‌اند؛ بنابراین در جمع‌بندی پاسخ به این پرسش که چرا قیمت خودرو‌های دست‌دوم از قیمت مدل صفر همان خودرو‌ها در کارخانه جلو زده، سه دلیل اصلی مطرح است که شامل قیمت‌گذاری دستوری، رشد تقاضا در بازار دست‌دوم‌ها و تبدیل خودرو به عنوان کالایی ناجی حفظ ارزش پول، می‌شود.


بیشتر بخوانید: مقایسه قدمت خودروسازان ایران و جهان+جدول


اگر در این سال‌ها قیمت کارخانه‌ای خودرو‌ها به طور مستمر اصلاح می‌شد، پدیده سبقت قیمتی خودرو‌های کارکرده از قیمت مدل کارخانه‌ای آن‌ها کمرنگ‌تر بود. طبعا اگر سیاست آزادسازی قیمت اجرا می‌شد (قیمت کارخانه‌ای خودرو‌ها متناسب با قیمت بازار تعیین می‌شد) این پدیده رخ نمی‌داد و ماهیت خودرو‌های کارکرده، به عنوان کالایی که به طور طبیعی قیمت پایین‌تری از مدل نو دارد، حفظ می‌شد.

در واقع هرچند برای این پدیده سه دلیل ذکر شد، اما به نظر می‌رسد علت‌العلل آن همان قیمت‌گذاری دستوری است. اگر این سیاست نبود، خودرو اصلا چهره کالای حافظ ارزش پول را به خود نمی‌گرفت و تولید خودروسازان حتی بیش از تقاضای واقعی بازار بود.

اگر قیمت‌گذاری دستوری حذف و قیمت کارخانه‌ای خودرو‌ها در حاشیه بازار و متناسب با عرضه و تقاضا تعیین شود، فاصله قیمت کارخانه و بازار خودرو‌ها به حداقل می‌رسد و دیگر خرید خودرو از کارخانه یا بازار تفاوت چندانی (از منظر اقتصادی) نخواهد داشت.

شهروندان در بازار خودرو سرمایه‌گذاری نمی‌کنند، چون اصلا اختلاف قیمت کارخانه و بازار به حدی نیست که برای دلالی و حفظ ارزش پول به واسطه خرید خودرو، انگیزه لازم و کافی ایجاد شود. در چنین شرایطی، بازار خودرو‌های دست‌دوم نیز آرام می‌گیرد و دیگر شاهد این پدیده که قیمت آن‌ها از قیمت کارخانه‌ای‌شان بالاتر باشد، نخواهیم بود.

تصویری جدید از خودروی دست‌دوم

بالاتر بودن قیمت خودرو‌های دست‌دوم نسبت به مدل‌های نو، گاهی دلیل دیگری می‌تواند داشته باشد، که البته عام نیست و بیشتر ناشی از تصورات مشتریان در بازار خودرو است. مثلا گاهی ممکن است قیمت مدل دست‌دوم فلان خودرو (البته با اختلاف مدل - سال - پایین نسبت به نمونه صفرکیلومتر) به دلیل قطعات به کار‌رفته در آن بالاتر باشد. این پدیده معمولا در دوران تحریم رخ می‌دهد، به نحوی که شهروندان با تصور اینکه فلان خودروی دست‌دوم (که با قطعات اصلی ساخته شده) از سطح کیفی بالاتری نسبت به نمونه صفر (تولید‌شده با قطعات داخلی) برخوردار است، خودروی موردنظر را با قیمتی بالاتر معامله می‌کنند. این پدیده البته عام نیست و به‌اصطلاح ممکن است موردی رخ دهد، بنابراین نمی‌توان آن را جزو دلایل اصلی سبقت قیمتی کارکرده‌ها از صفرکیلومتر‌ها در کارخانه، آورد.

دند‌ه‌ای گران‌تر از اتومات

نگاهی به بازار خودرو و مصداق‌های مربوط به سبقت قیمتی خودرو‌های دست‌دوم نسبت به صفر‌کیلومتر‌های شرکتی بیندازیم.

در‌حال‌حاضر، قیمت یک دستگاه پژو ۲۰۷ اتومات مدل سال ۱۳۹۷ با ۱۶۸ کیلومتر کارکرد، ۶۳۰ میلیون تومان آگهی شده است. این در حالی است که قیمت کارخانه‌ای این خودرو حدودا ۶۱۲ میلیون تومان است؛ بنابراین خودرویی که شش سال از تولید آن گذشته و طبق استاندارد جهانی، به فرسودگی نزدیک می‌شود و به طور متوسط سالی ۲۸ هزار کیلومتر رفته است، از مدل صفر همان خودرو (که احتمالا آپشن‌های بیشتری نیز دارد) گران‌تر است.

در مثالی دیگر، یک دستگاه کوئیک مدل ۱۴۰۱ با ۱۷ هزار کیلومتر کارکرد، حدود ۴۰ میلیون تومان از مدل صفر همان خودرو بالاتر است. پدیده سبقت خودرو‌های مستعمل از نو، زوایای دیگری نیز دارد، از جمله اینکه مدل دست‌دوم خودرویی از برند X از قیمت کارخانه‌ای خودرویی متعلق به برند Y بالاتر است. این در حالی است که ممکن است خودروی Y محصولی به‌روزتر با سطح کیفی بالاتر و امکانات و آپشن‌های بیشتر باشد.

به عنوان مثال، در‌حال‌حاضر قیمت یک دستگاه پژو ۲۰۷ دنده‌ای مدل ۱۴۰۰ با ۱۹ هزار کیلومتر کارکرد، ۳۰‌میلیون تومان بیش از قیمت کارخانه‌ای یک دستگاه شاهین اتومات صفرکیلومتر است. یا مثلا ۲۰۷ دنده‌ای مدل ۱۴۰۲ با کارکرد ۹ هزار کیلومتر، ۱۲۵ میلیون تومان گران‌تر از شاهین صفر در کارخانه است. در مثالی دیگر، قیمت یک دستگاه رانا پلاس معمولی مدل سال ۱۳۹۹، از یک دستگاه کوئیک اتومات مدل R صفرکیلومتر در مبدا، بالاتر است. در حالت طبیعی، عقل حکم می‌کند مشتریان خودرو‌های صفرکیلومتر را خریداری کنند، اما، چون در‌حال‌حاضر به دلیل رانتی شدن بازار خودرو، تقاضا برای خرید خودرو از کارخانه بسیار بالاتر از عرضه است، خیلی‌ها مجبورند سراغ خرید مدل دست‌دوم با امکانات و آپشن‌های کمتر در مقابل خودرویی به‌روزتر و بهتر بروند.

منبع: دنیای اقتصاد
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

قیمت گوشت گوسفند، گوساله و مرغ + جدول

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

قیمت لیر ترکیه امروز در بازار + جزئیات

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت دینار عراق امروز در بازار + جزئیات

قیمت All-in-One اپل امروز + جدول

قیمت انواع لپ تاپ ام اس آی MSI امروز + جدول

قیمت خودرو‌های سایپا امروز شنبه ۶ اردیبهشت ۱۴۰۴ + جدول

قیمت سکه و طلا امروز شنبه ۶ اردیبهشت ۱۴۰۴ + جدول

قیمت سکه و طلا امروز یکشنبه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ + جدول

قیمت دلار و یورو امروز شنبه ۶ اردیبهشت ۱۴۰۴ + جدول

قیمت دلار و یورو امروز یکشنبه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ + جدول

عکس/ قابی دیده نشده از صدام حسین ۴۴ سال پیش در کنار دو پسرش

عکس/ ظاهر جالب و خاص مهدی بازرگان ۸۴ سال پیش در ایام جوانی

عکس/ دستور پزشکیان برای پیگیری و بررسی حادثه بندرعباس

عکس/ قابی عاشقانه از سمانه پاکدل و هادی کاظمی در شیراز

عکس‌های دردناک از انفجار امروز بندرعباس

عکس/ اولین تصویر از مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط

عکس/ دیدار احمد شاه مسعود و ژنرال دوستم ۳۲ سال پیش در افغانستان

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

فیلم دیده نشده و هولناک از لحظه انفجار بندر شهید رجایی

عکس/ قیمت جدید طلا و سکه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۴

فیلم/ واکنش شادمانه کاربران افغانی به حادثه بندرعباس

عکس/ قابی کمیاب از سردار سلیمانی ۴۴ سال پیش در کنار فرزندان

عکس/ رونمایی الهام حمیدی از دکوراسیون اعیانی خانه‌اش با مبلمان میلیاردی

عکس/ تیپ گنگ بهاره رهنما با کلاه کابویی و دستمال گردن در خودرو لوکس اش

گزارش بورس امروز یکشنبه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۴

چند نفر از مصدومان انفجار بندرعباس درمان شدند؟

عکس/ ژست عجیب عبدالحسین تیمورتاش ۱۰۰ سال پیش با تاج رضا خان

فیلم/ قدرت موج انفجار اسکله شهید رجایی تا ۵ کیلومتری

زنان در کوچه گم شدند

راهکارهای موثر برای سلامتی زنان چیست؟

فیلم/ خاموش شدن کانتینر حاوی ده‌ها عدد سیلندر گاز

عکس/ آبگیری ایلوشین سپاه برای اطفای حریق بندر شهید رجایی

نارضایتی جامعه کار و تولید از عملکرد سازمان تامین اجتماعی/ تدوین برنامه پنجساله سازمان با مشارکت بخش کارفرمایی

فیلم/ بار ماهی یکی از کانتینر‌ها پس از انفجار بندر شهید رجایی

واکنش تلخ کریم باقری به حادثه انفجار بندرعباس

فیلم/ وضعیت خودرو‌های وارداتی در گمرک بندر رجایی

فیلم/ تصویر پهپادی از کانتینر‌های در حال سوختن بندر رجایی

اطلاعیه فوری توانیر برای قطع برق

عکس/ آخرین وضعیت سررسید وام‌های خارجی ایران در سال ۱۴۰۳

سوخت‌گیری با کارت بانکی چگونه انجام می‌شود؟

فیلم/ ادعای عجیب ثابتی درباره نفوذ در انفجار بندر رجایی

پیام تسلیت پادشاه عربستان به پزشکیان

عکس/ ظاهر متفاوت دانشجویان دختر دانشگاه تهران در دوره پهلوی با استایل اروپایی

عکس/ اسامی مفقودان انفجار بندر شهید رجایی

پیام تسلیت پوتین به رهبری

ارزان‌ ترین و گران‌ ترین قیمت پنکه چند تومان است؟

عکس/ تعریف و تمجید فعال سیاسی از حجاب ملانیا ترامپ

حال و هوای کوچه در سوگ بندر

اعتراض شدید عباس عبدی به مجلس اصولگرا

عکس/ محمد مفتح و صادق طباطبایی ۴۸ سال پیش در حال حمل تابوت شریعتی در سوریه

فیلم/ بی‌تفاوتی عجیب صداوسیما نسبت به حادثه بندرعباس

تشکیل کمیته رسیدگی به خسارات بندر شهید رجایی

فیلم/ ماجرای تلاش برای خاک کردن چمران با بیل مکانیکی

عکس/ چهره متفاوت مسعود پزشکیان ۴۴ سال پیش با لباس نظامی و جلیقۀ نجات

خبری از پوست اندازی پرسپولیس نیست

تحقیر سرمربی سابق پرسپولیس در لیگ نخبگان آسیا

عکس/ طبیعت‌گردی سحر ولدبیگی و همسرش با استایل خاص و لاکچری

عکس/ پخت غذای خیابانی ۱۲۵ سال پیش در بازار رشت

سیاسی کاری مجلس با تغییر ساعت رسمی کشور/ ناترازی انرژی، بحران سازی جدید برای اخلال در کار دولت؟

گره کور انبار‌ها؛ مصائب و دردسرهای دپوی کالا در گمرک‌ برای اقتصاد ایران

قیمت رهن و اجاره آپارتمان در منطقه ۲ تهران + جدول

وارمی در شهر آشپزخانه نوین ایرانیان: تلفیقی از اصالت، کارایی و زیبایی در قلب خانه

عکس/ ترمیم سنگواره تخت جمشید با هوش مصنوعی

فیلم/ دود ناشی از انفجار روز گذشته در بندر شهید رجایی

فیلم/ اطفا حریق اسکله شهید رجایى با استفاده از کیسه هاى پودر

عکس/ اعلام شرایط پیش فروش سایپا برای ۳ خودرو اقتصادی

نوسان قیمت دلار تحت تاثیر مذاکرات و انفجار در بندرعباس

لحظه به لحظه با انفجار بندرعباس/ آخرین آمار از فوتی‌ها، مصدومان و وضعیت بندر شهید رجایی هرمزگان+ فیلم و عکس