تاریخ انتشار: ۱۰:۱۶ - ۱۸ دی ۱۴۰۳
۱۷ دی ماه سالروز کشف حجاب به دستور رضاشاه

مروری بر ماجرای کشف حجاب در دوران رضا شاه

قانون منع حجاب در دوره پهلوی اول، پیش از آنکه تحت تأثیر اقدامات آتاتورک قرار گیرد، در اندیشه‌ها و افکار روشنفکرانی، چون آخوندزاده و تیمور تاش نیز ریشه داشت.

مروری بر ماجرای کشف حجاب در دوران رضا شاه

اقتصاد۲۴- در بستر‌های شکل یافته از عصر ناصرالدین شاه مانند آشنایی با مشروطه و تجدد، زمینه را برای نگرشی جدید و متفاوت در ذهن روشنفکران نسبت به پوشش زنان به وجود آورد، اما رضا شاه حجاب زنان را یک مانع در راه نوسازی و نوگرایی ایران قلمداد کرد.

 در ۱۷ دی ماه ۱۳۱۴ بود که رضاشاه دستور همگانی کشف حجاب زنان را صادر کرد. با این دستور تحول عمیقی در نحوه پوشش زنان در ایران به وجود آمد، اما جرقه‌های تغییر پوشش زنان به سال‌های قبل بر می‌گردد. شاید برای همه ما سوال باشد که کشف حجاب از کجا آغاز شده است؟ بررسی منابع تاریخی نشان می‌دهد که رضاشاه قانون منع حجاب ابلاغ کرد، اما زمینه‌های آن توسط تجددخواهان فراهم شده بود و پهلوی اول به آن رسمیت بخشید.

مروری بر ماجرای کشف حجاب در دوران رضا شاه

کشف حجاب از کجا آغاز شد

ماجرای کشف حجاب در ایران، پدیده‌ای ناشی از آشنایی افراد با تجدد غربی بود که اولین نشانه‌های آن را می‌توان در دربار ناصر الدین شاه قاجار و سپس در محافل روشنفکری مشاهده نمود. تغییرات پوشش زنان در این دوره ناشی از ارتباط جامعه و روشنفکران با فرهنگ اروپا، عثمانی و روسیه بوده است.

نخستین تحول در لباس زنان زمانی اتفاق افتاد که ناصرالدین شاه از سفر شگفت انگیزش به مسکو برگشت. او در این مسافرت برای اولین بار رقص بالرین‌ها را با لباس‌های جادویی دیده بود و سخت فریفته آن شده بود، به محض بازگشت به کشور به زنان اندرونی دستور داد تا لباس‌های خود را شبیه بالرین‌های روسی کنند البته که همچنان حجاب سر وجود داشت.

قصه کشف حجاب به مشروطه می‌رسد و پس از آن بود که توجه تجددخواهان و روشنفکران به وضع زنان معطوف گردید. ادوارد پولاک درباره حجاب زنان ایرانی در اواخر دوره ناصرالدین شاه اینگونه می‌نویسد: «هرگاه زنی به کوچه برود، چادری به رنگ آبی نیلی به سر می‌کند و آن پوششی است که تمام بدن از سر تا پا در آن پیچیده می‌شود. برای چهره نیز پارچه‌ای باریک و بلند به نام روبند می‌آویزند. زن‌های اروپایی هم که بدون حجاب در خیابان ظاهر می‌شوند، مردم بر آنها دل می‌سوزاند.» رفته زنانی همچون قره العین و صدیقه دولت آبادی نیز بدون حجاب در جمع ظاهر می‌شدند.

مروری بر ماجرای کشف حجاب در دوران رضا شاه

حجاب در دوره رضا شاه

در دوره پهلوی اول، موضوع کشف حجاب در ابتدا در اندیشه افرادی مانند تیمورتاش، آخوندزاده و میرزاآقاخان کرمانی مطرح شد. چنان که تیمورتاش در سال ۱۳۱۲ واردات کلاه‌های زنانه از غرب را قانونی نمود. در این شرایط بود که رضا شاه در ۱۳۱۳ به دعوت آتاتورک به ترکیه رفت و با برنامه‌های اصلاحاتی او آشنا شد و تصمیم گرفت که ایرانیان نیز همان مسیر را طی کنند.

مستشار الدوله سفیر ایران در ترکیه، تاثیرپذیری رضاشاه از بی حجابی زنان ترک را چنین توضیح می‌دهد: «پس از پایان ضیافت رسمی شام، رضاخان تا نیمه‌های شب نخوابید و وقتی دید من نیز بیدارم گفت: من تصور نمی‌کردم ترک‌ها تا این اندازه پیشرفت کرده باشند. حالا می‌بینم که ما خیلی عقب هستیم، مخصوصا در تربیت زنان... فورا باید با تمام قوا به پیشرفت سریع مردم مخصوصا زنان اقدام کنیم»


بیشتر بخوانید:عکس/ سفر ناصرالدین شاه با کالسکه به انزلی ۱۵۴ سال پیش


رضاخان که تحت تاثیر وضعیت ترکیه قرار گرفته بود، یکسال بعد به محمود جم رئیس الوزار اینگونه می‌گوید: «نزدیک دوسال است که این موضوع کشف حجاب سخت فکر مرا مشغول کرده است. از وقتی زنان ترکیه را دیده‌ام، چادر را دشمن ترقی و پیشرفت ایران می‌دانم. درست حکم یک دمل را پیدا کرده است و باید با احتیاط به آن نیشتر زد و از بین برد.» از این رو در اول دی ماه دستورالعمل اجرای غیر رسمی به تمام ولایات ایران فرستاده شد و در روز ۱۷ دی ماه ۱۳۱۴ در جشن فارغ التحصیلی عمارت دانشسرای عالی تهران همسر و دختران شاه بدون حجاب ظاهر شدند و عملا دستور کشف حجاب را صادر کردند و این روز به نام «آزادی زن و کشف حجاب» نامگذاری شد.

مروری بر ماجرای کشف حجاب در دوران رضا شاه

از ۱۸ دی ماه، پوشیدن چادر در خیابان‌ها ممنوع شد. واردات لباس فرنگی و کلاه بیش از پیش شد و آموزگاران و دختران از داشتن حجاب در مدرسه منع شدند. در این روزگار ایران به خصوص شهر‌های بزرگ تبدیل به بهترین مکان برای خیاطان و طراحان لباس بود تا به سبک اروپایی برای زنان لباس بدوزند.

مهم‌ترین ویژگی اعمال قدرت در این دوره، به کارگیری اجبار برای حذف چادر و پوشش زنان است که به عنوان «کشف حجاب» شناخته می‌شود.بسیاری از زنان پس از این قانون مجبور شدند ماه‌ها از خانه خارج نشوند و برخی از دختران نیز ترک تحصیل کردند. از ورود زنان به حمام‌ها و مکان‌های عمومی جلوگیری میشد و ماموران به اجبار حجاب از سر زنان بر می‌داشتند.

پیامد‌های کشف حجاب

در جریان کشف حجاب توجه به الگوی لباس و مد غربی افزایش پیدا کرد و تبدیل به یک رقابت پنهان میان زنان شد. یکی از پیامد‌های مهم این قانون، محرومیت بخش بزرگی از زنان بود که علاقه‌مند بودند درس بخوانند و در جامعه حضور داشته باشند، اما حالا مجبور به خانه نشینی شدند. کشف حجاب باعث ایجاد فاصله‌ای میان نسل‌ها گردید.

بر اساس گزارش‌ها، نسل جوان از این طرح استقبال کرده و نسل پیشین را به عنوان افرادی مرتجع تلقی کردند، در حالی که نسل گذشته نیز دختران جوان را بی‌پروا می‌دانستند. با به روی کارآمدن محمدرضا شاه این قانون لغو گردید و زنانی که خانه نشین شده بودند دوباره توانستند با حجاب در خیابان‌ها و کوچه‌ها تردد نمایند.

مروری بر ماجرای کشف حجاب در دوران رضا شاه

منبع: فرارو
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

قیمت لیر ترکیه امروز در بازار + جزئیات

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت دینار عراق امروز در بازار + جزئیات

قیمت انواع گوشی موبایل سامسونگ، شیائومی و نوکیا + جدول

قیمت سکه و طلا امروز چهارشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۳ + جدول

قیمت انواع لپ تاپ ایسر امروز + جدول

قیمت خودرو‌های سایپا امروز چهارشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۳ + جدول

قیمت خودرو‌های سایپا امروز پنجشنبه ۲۰ دی ۱۴۰۳ + جدول

عکس/ چهره خاص مادر شاپرک سریال سرزمین مادری پس از ۱۶ سال

سلفی شهرام شکوهی و همسرش

عکس/ دیدار وزیر خارجه بحرین با جولانی

عکس/ گلاره عباسی و بهنوش طباطبایی در مراسم ختم عسل بدیعی ۱۱ سال پیش

عکس/ پوستر هلدینگ خلیج فارس برای تاجرنیا

عکس/ دیدار دبیر شورای عالی امنیت ملی با الهام علی‌اف

عکس/ بازگشت گولسیانی و گندوز به تمرینات پرسپولیس

عکس/ یخ بستن خودرو‌های پارک شده در سرمای هولناک انگلستان

عکس/ آزاده نامداری و ستاره اسکندری در مراسم ختم مرتضی پاشایی

عکس/ مراسم عروسی امیریل ارجمند و یاسمینا باهر

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

عکس/ چهره جدید مهران غفوریان

اینترنت استارلینک در این مناطق رایگان شد

زلزله ۳.۲ ریشتری اسپکه در سیستان و بلوچستان

نتانیاهو به مراسم تحلیف ترامپ نمی‌رود

جاه‌طلبی‌های ترامپ درباره گرینلند، دانمارک را ترساند

پیشنهاد استقلال برای خرید ستاره محبوب پرسپولیسی‌ها

الحوثی: حزب‌الله قدرت خود را بازیافته است

قلعه‌نویی: طارمی از ژکو کامل‌تر است

عکس/ حضور پزشکیان و حسن روحانی در مراسم افتتاح بیمارستان آیت‌الله هاشمی رفسنجانی

تصادف شدید خواننده جوان پاپ + عکس

ارومیه لرزید

وضعیت نامشخص یک پرسپولیسی

تبریک سفارت ایران در بیروت به رئیس‌جمهور جدید لبنان

فیلم/ تعجب علیخانی از آلمانی حرف زدن گلوریا هاردی

رضا درویش: کریم باقری تنها گزینه ایرانی ماست

ژاله آموزگار کیست؟| سوابق استاد برجسته زبان‌شناسی و مردم‌شناسی ایران را بشناسید

واکنش آذر منصوری به منع خاتمی از حضور در افتتاح بیمارستان هاشمی رفسنجانی

ژامِی وو حالت برعکس دژاوو چیست؟

فیلم‌های سینمایی آخر هفته تلویزیون+ جزییات

علی تاجرنیا کیست؟/ از نمایندگی مجلس تا حضور در مدیریت باشگاه استقلال

سرفه کردن باعث توقف حمله قلبی شود؟

بحران کم آبی و خشکسالی بی سابقه در هرمزگان

رونمایی از شلوارک پهلوانی و آلبوم شخصی تختی

قیمت دینار عراق امروز + جزئیات

اینفوگرافی/ بزرگترین مقاصد صادرات کشور‌های عربی

قیمت لیر ترکیه امروز + جزئیات

عکس/ توئیت سفیر ایران از درون مجلس نمایندگان بیروت

عکس/ مراسم عروسی ثریا قاسمی با رحیم برفراز ۵۴ سال پیش

عکس/ استوری تلخ و غمگین امیرحسین رستمی

فیلم/ ورود نمایندگان لبنانی به پارلمان برای انتخاب رئیس جمهور جدید

عکس/ آتش سوزی در لس آنجلس جان ۵ نفر را گرفت

عکس/ هدیه خاص نخست‌وزیر عراق در حرم امام رضا (ع)

فیلم/ سرلشکر سلامی: در همه ابعاد قدرت بسیار قوی‌تر شده‌ایم

عکس پربازدید و بامزه کودکی علی شادمان

مفقودشدن ۵ گردشگر در تنگه هلت لرستان

مهاجم تراکتور سر از ترکیه درآورد

عکس/ هم‌آغوشی حیرت انگیز و زیبای ابر‌ها و کوهستان‌های برفی

فیلم/ شروین حاجی پور و ترلان پروانه در کنار هم

عکس عروسی حمیده خیرآبادی با علی ملا قاسم ۸۷ سال پیش

عکس/ نصرت کریمی در کنار احمد شاملو ۳۱ سال پیش

جنگ دلالان بر سر نیمکت پرسپولیس

عکس/ بدل مسعود پزشکیان در یزد

فیلم/ قالیباف: علاقه‌ای به هیچ گروه سیاسی ندارم

بازگشت ترامپ چین را وادار به کاهش خرید نفت از ایران می‌کند؟

عکس/ دیدار آلن دلون و بهروز وثوقی در تهران ۵۵ سال پیش

فیلم/ پزشکیان: آنچه که در دلم هست در متن نیست!

آغاز واردات خودرو‌های خارجی برای ایثارگران

با ۳۹۰ میلیون صاحب ساینا شوید+ جدول

پایان مهلت وکالتی کردن حساب خودرو‌های وارداتی

بیشترین و کمترین بازدهی نمادهای بازار سهام در هفته سوم دی ۱۴۰۳ + اینفوگرافی