آماری دردناک از واردات؛ میوههای استوایی در صدر کالاهای اساسی!/ وقتی ۴۰۰ میلیون دلار پول نفت، صرف موز شد!
اقتصاد ۲۴- اوضاع ارزی این روزهای کشور به حدی بههم ریخته که انگار هیچ امیدی به حفظ ارزش ریال نیست؛ غمگینی ماجرا هم جاییست که به جای معرفی مقصر یا حتی مسئول رسیدگی به شرایط، شاهد دست به دست شدن سمتها بین افراد ناکارآمد تکراری هستیم. فرقی هم نمیکند؛ هرکس که طی این سالها وزیر و مدیر و رئیس بوده، از کمبود منابع ارزی صحبت کرده و دلیل تنشهای ارزی را تحریمها و عدم بازگشت ارزهای حاصل از صادرات به کشور دانسته است. با همین رویکرد هم سیاست تخصیص ارز برای واردات کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه تولید اجرایی شد. حتی طی سال جاری هم شاهد حذف ارز ترجیحی و دولتی از واردات دارو، گوشت قرمز و سایر مواد اساسی و مهم برای مردم بودیم.
اما نکته قابل توجه در بین آمارها، تخصیص میلیاردها دلار برای واردات کالاهاییست که نهتنها اساسی نیستند، بلکه با هیچ منطقی خرید آنها توجیه نمیشود. میوههای گرانقیمت استوایی که برخی از آنها را میتوان جزو کالاهای لوکس معرفی کرد، در این لیست میگنجند. بررسی روند واردات برخی کالاهای مصرفی نشان میدهد در عمل، اولویتبندی ارزی آنچنان که در گفتار اعلام میشود، در اجرا دیده نمیشود و دولت خطکش مصارف ارزی خود را تنها در خرید دارو قرار داده است. یکی از مصادیق روشن این تناقض، تداوم واردات گسترده موز و میوههای استوایی در سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تا به امروز است؛ کالاهایی که نه در زمره اقلام حیاتی سبد مصرفی خانوار قرار میگیرند و نه نقشی در زنجیره تولید و یا حتی حفاظت از اقتصاد کشور دارند.
میلیونها دلار خرج موز شد!
بر اساس دادههای تجمیعشده از آمار رسمی تجارت خارجی، واردات موز ایران در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۶۰۰ هزار تن رسیده و ارزش دلاری آن از مرز ۴۰۰ میلیون دلار عبور کرده است. این رقم در مقایسه با سالهای پیش از آن، نهتنها کاهش نیافته بلکه در برخی مقاطع حتی رشد نیز داشته است. در سال ۱۴۰۴ نیز روند واردات این محصول ادامه پیدا کرده و براساس آمار گمرک ایران، در چند ماه ابتدایی سال، صدها هزار تن موز با ارزش بیش از ۲۳۰ میلیون دلار وارد کشور شده است.
بیشتر بخوانید: فساد در سایه ارز نیمایی؛ کاغذ وارد نشد، اما سودها تقسیم شد/ فساد عظیم در صنعت کاغذ چگونه شکل گرفت؟
این حجم از واردات، آن هم در شرایطی که کشور با محدودیت شدید منابع ارزی مواجه است، بهروشنی نشان میدهد سیاست «صرفهجویی ارزی» در همه حوزهها بهطور یکسان اجرا نمیشود. هرچند دولت پیش از این جسته گریخته اشارههایی به محل تامین ارزهای این نوع واردات کرده بود و براساس اظهارات، این کالاها با ارز ترجیحی وارد نمیشوند، اما در عمل، چه از مسیر ارز حاصل از صادرات، چه از کانال بازار توافقی و چه از مسیرهای غیرمستقیم، منابع ارزی کشور برای تامین کالاهای غیرضروری مصرف میشود.
ایران با همسایگان تهاتر میکند
نادر حیدری، کارشناس اقتصادی در گفتوگو با اقتصاد ۲۴ نقش تهاتر را در ورود برخی کالاها به کشور مهم خواند و در اینباره گفت: درباره واردات برخی اقلام خوراکی مانند میوههای استوایی، نمیتوان بهطور مستقیم تخصیص ارز را مسئله دانست. سالهاست که ایران به دلیل درگیر بودن با تحریمها، مجبور به انجام تبادلات تهاتری با کشورها بهویژه کشورهای آسیایی و منطقه است. هر زمان هم که حجم یک کالایی در بازار بالا میرود، متوجه میشویم طلب ایران در حوزه صادرات از سمت یک کشور پرداخت شده است. به عنوان مثال ابتدای سال شاهد وفور انبه بودیم که این کالا اغلب به دلیل وصول طلب صادرات ایران به پاکستان بود. همین ماجرا برای موز و سایر میوههای استوایی هم تا حدی صادق است.
وی تاکید کرد: نمیتوان گفت به طور کامل این میوهها با نفت طاق زده شدهاند، اما بخش مهمی از آنها حاصل صادرات نفت ایران است. چین، هند، پاکستان و تعدادی کشور دیگر، علاقه زیادی به تهاتر با ایران دارند؛ نفت را میگیرند و هر کالایی که در قرارداد باشد یا حتی نباشد را در ازای آن میپردازند. اما در هر صورت یک واقعیت است که برای واردات بخشی از این اقلام، ارز مستقیما خرج میشود و در تهاتر هم باز کالای ارزشمند ایران صادر میشود.
حیدری ادامه داد: حال اگر بحث شود که چرا این ارز برای دارو خرج نمیشود، طبیعیست که به دلیل انعقاد قرارداد تهاتری، ارزی حاصل از صادرات بهویژه نفت و میعانات که بزرگترین سهم صادراتی را دارند، در دست نداریم. با موز و کالاهای چینی و ... هم که نمیتوان دارو خرید. در نهایت شرایط به وضع فعلی میرسد که برای مهمترینها، پول نقد نداریم.
نفت در ازای غیرضروریها
به گزارش اقتصاد ۲۴، اولویتگذاری صحیح تخصیص ارز از یک سو و بحث ارقام دقیق ارزهای فیزیکی وارد کشور شده از سویی دیگر همواره جای بحث دارد. حتی اگر در نظر بگیریم که موزهای وارد شده حاصل نفتهای صادراتیست، باز هم ارز و کالای ارزشمند خرج آن شده؛ آنکه نفت یا هر کالای ارزشمند دیگری را صادر و در نهایت اقلام غیرضروری و غیراستراتژیک مانند میوه استوایی را وارد کنیم، نگرانکننده است. صاحب این وضعیت اقتصادی هر کسی که هست باید زودتر به چرخههای معیوب تخصیص ارز ایران پایان دهد.
