گاز اشکآور در بیمارستان سینا؛ سهوِ لجستیکی یا نقضِ حریم حقوق بشری؟
اقتصاد۲۴- در حالی که هنوز افکار عمومی تحت تأثیر اخبار نگرانکننده ورود نیروهای امنیتی به بیمارستان امام خمینی (ره) ایلام در روزهای گذشته قرار دارد، حوادث امروز در قلب تهران و در محوطه بیمارستان سینا، موج جدیدی از تردیدها را برانگیخته است. انتشار تصاویر نفوذ گاز اشکآور به حریمی که طبق تمام موازین اخلاقی و بینالمللی باید مأمنِ بیطرف باشد، پرسشی اساسی را پیش روی نخبگان و جامعه قرار داده است: آیا ما با یک خطای محاسباتی در میانه درگیریهای شهری روبهرو هستیم یا مرزهای اخلاقیِ صیانت از مراکز درمانی در حال جابهجایی است؟
روایت رسمی از وقایع امروز
دانشگاه علوم پزشکی تهران در اطلاعیه شفافسازی خود، ماجرای امروز را به واکنشی ناخواسته نسبت داد؛ روایتی که بر اساس آن، پرتابههای گاز اشکآور توسط معترضان و برای دور کردن از محل تجمع به سمت محوطه بیمارستان هدایت شدهاند. با این حال، تکرار این دست وقایع در فاصله زمانی بسیار کوتاه - تنها چند روز پس از حادثه ایلام که منجر به دستور صریح وزیر بهداشت برای پیگیری شد- نشان میدهد که حتی اگر تعمدی در کار نباشد، «سهوِ لجستیکی» در مجاورت مراکز درمانی به بهای گزافی تمام میشود که مستقیماً با جان و سلامت آسیبپذیرترین قشر جامعه در ارتباط است.
از منظر حقوق بشری و منشورهای اخلاق پزشکی، بیمارستان یک «منطقه سپید» محسوب میشود که تحت هیچ شرایطی نباید ترکشِ منازعات سیاسی و امنیتی به ساحت آن اصابت کند. ورود مواد شیمیایی و ملتهبکننده به فضایی که بیماران تنفسی، قلبی و سالخوردگان در آن بستری هستند، فراتر از یک اتفاق لجستیکی، نقضِ حقِ بنیادینِ امنیتِ درمان است. تداخل فضای درگیری با فضای درمان، نه تنها فرآیند حیاتی امدادرسانی را مختل میکند، بلکه اعتماد عمومی به نهاد درمان را به عنوان آخرین پناهگاهِ بیطرف در بحرانها، خدشهدار میسازد.
ضرورت بازنگری در پروتکلها
آنچه امروز در بیمارستان سینا رخ داد، ضرورتِ بازنگری فوری در شیوههای مدیریتِ بحران در اطراف مراکز حساس را گوشزد میکند. صیانت از حرمتِ بیمارستان نباید به یک موضوعِ ثانویه تبدیل شود؛ چرا که در تلاطمِ خیابان، بیمارستان تنها نقطهای است که در آن «انسان» فارغ از هرگونه تعلق و جبههبندی، باید احساس امنیت مطلق کند. انتظار میرود دستگاههای مسئول با درس گرفتن از وقایع ایلام و تهران، پروتکلهایی سختگیرانه وضع کنند تا تضمین شود که اکسیژنِ بیمارستانها، هرگز با دودِ سیاست و باروتِ درگیری آلوده نخواهد شد.
