پشت پرده جهش ناگهانی قیمت نفت چه بود؟

اقتصاد۲۴- بازار جهانی نفت در هفته‌ای که گذشت، یکی از پرتلاطم‌ترین ادوار خود را در سال جاری میلادی تجربه کرد. از یک سو، عوامل بنیادین عرضه در ایالات متحده و اختلالات تولید در قزاقستان فشار صعودی بر قیمت‌ها وارد می‌کردند و از سوی دیگر، نگرانی‌های کلان اقتصادی نظیر رکود در چین و تقویت شاخص دلار، ترمز افزایش قیمت‌ها را می‌کشیدند. با این حال، آن‌چه در نیمه دوم هفته به وضوح جهت بازار را تعیین کرد، تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیک و احتمال رویارویی نظامی مستقیم میان ایران و ایالات متحده بود که بازار را در وضعیت هشدار قرار داد.

دوشنبه ۶ بهمن؛ نگرانی‌های دوگانه در بازار نفت

نفت برنت با افتی اندک (۷ سنت) به ۶۵ دلار و ۸۱ سنت رسید و نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز در کانال ۶۱ دلار معامله شد.

در این روز، معامله‌گران با دو سیگنال متناقض رو‌به‌رو بودند. از طرفی، طوفان زمستانی «فرن» سواحل آمریکا را گرفتار کرد و تولید نفت را حدود ۲۵۰ هزار بشکه در روز کاهش داد که عاملی برای حمایت از قیمت بود. اما از طرف دیگر، پیش‌بینی‌ها مبنی بر مازاد عرضه در سال ۲۰۲۶ مانع از جهش قیمت‌ها شد. همچنین، خبر حرکت ناوگان دریایی آمریکا به سمت خاورمیانه، نخستین جرقه‌های نگرانی ژئوپلیتیک را در هفته روشن کرد.

سه‌شنبه ۷ بهمن: غلبه تردید بر بازار با وجود شوک عرضه

در دومین روز هفته، به‌رغم اخبار جدی‌تر از اختلالات تولید، قیمت‌ها روندی نزولی به خود گرفتند.

نفت برنت با کاهش ۴۵ سنتی (۰.۶۹ درصد) به ۶۵ دلار و ۱۴ سنت عقب‌نشینی کرد و نفت آمریکا نیز به مرز ۶۰ دلار و ۲۶ سنت رسید.

گزارش‌ها حاکی از آن بود که طوفان زمستانی حدود دو میلیون بشکه از تولید روزانه آمریکا (۱۵ درصد کل تولید) را از مدار خارج کرده است. با این وجود، نگرانی بازار از کاهش تقاضا و همچنین اخبار مربوط به توقف افزایش تولید توسط ائتلاف اوپک پلاس در ماه مارس، نتوانست جو روانی منفی را به طور کامل خنثی کند. در این روز، ورود ناو هواپیمابر آمریکایی به خلیج فارس تایید شد که نشان‌دهنده افزایش سطح تنش‌ها بود، اما بازار هنوز واکنش هیجانی نشان نداده بود.

چهارشنبه ۸ بهمن؛ جهش قیمت‌ها زیر فشار طوفان و ناو‌های جنگی

روز چهارشنبه نقطه عطفی در معاملات هفته بود و بازار به اخبار عرضه واکنش مثبت نشان داد.

روند نزولی متوقف شد و نفت برنت با افزایشی ۲۵ سنتی به ۶۷ دلار و ۸۲ سنت رسید. نفت آمریکا نیز با رشدی حدود نیم درصد به ۶۲ دلار و ۶۹ سنت صعود کرد.

بیشتر بخوانید:کاهش قیمت نفت با ادامه تنش‌ها بین آمریکا و ایران

دلیل اصلی این تغییر روند، تاثیر ملموس سرمای قطبی بر زیرساخت‌های انرژی بود. داده‌های «ورتکسا» نشان داد که صادرات نفت و گاز از بنادر گالف کوست آمریکا به طور تقریبی به صفر رسیده است. همزمان، اختلال در میدان نفتی «تنگیز» قزاقستان و تشدید تهدید‌های نظامی با حضور نیرو‌های آمریکایی در منطقه، کفه ترازو را به نفع خریداران سنگین کرد. بازار در این روز به این نتیجه رسید که ریسک‌های عرضه جدی‌تر از پیش‌بینی‌های قبلی است.

پنج‌شنبه ۹ بهمن؛ موج فروش ناگهانی و ترس از رکود

برخلاف روند روز قبل، بازار در روز پنج‌شنبه شاهد یک شوک نزولی و موج فروش گسترده بود که ناشی از داده‌های کلان اقتصادی بود.

در این روز قیمت‌ها به شدت تحت فشار قرار گرفتند؛ نفت برنت تا ۶۴ دلار و ۴۱ سنت و نفت خام آمریکا تا ۶۰ دلار و ۳۵ سنت پایین آمدند.

محرک اصلی این سقوط، انتشار داده‌های اقتصادی ضعیف از چین و اروپا بود که ترس از رکود جهانی را تشدید کرد. همچنین، تقویت شاخص دلار آمریکا باعث گران‌تر شدن نفت برای خریداران بین‌المللی شد. افزایش غیرمنتظره ذخایر نفت خام آمریکا نیز مزید بر علت شد تا سرمایه‌گذاران از دارایی‌های ریسک‌پذیر فرار کرده و به سمت پناهگاه‌های امن بروند.

جمعه ۱۰ بهمن؛ رکوردشکنی ناشی از سایه جنگ و اصلاح قیمت

بازار در روز جمعه وضعیتی پیچیده داشت؛ گرچه معاملات روزانه با کاهش همراه بود، اما قیمت‌ها در سطوح بالایی تثبیت شده بودند که نشان‌دهنده یک جهش قیمتی در ساعات پایانی پنج‌شنبه یا اوایل جمعه بود.

نفت برنت با وجود کاهش ۱.۳۰ درصدی در معاملات روزانه، در سطح بالای ۶۹ دلار و ۷۹ سنت معامله شد. این موضوع نشان می‌دهد پیش از این کاهش، قیمت‌ها جهش قابل توجهی داشته‌اند.

تحلیل‌گران دلیل نوسانات شدید و رسیدن قیمت‌ها به رکورد‌های چند ماهه را تشدید بی‌سابقه تنش‌ها در خاورمیانه دانستند. تهدید مستقیم ترامپ به حمله نظامی و پاسخ تند تهران، بازار را در وضعیت «ریسک جنگ» قرار داد. همزمان، کاهش عرضه از سوی قزاقستان، روسیه و ونزوئلا (در مجموع ۱.۵ میلیون بشکه اختلال) مانع از ریزش بیشتر قیمت‌ها شد. بازار در این روز به طور کامل تحت تاثیر اخبار سیاسی بود.

شنبه ۱۱ بهمن؛ تداوم التهاب و تثبیت قیمت در سطوح بالا

هفته معاملاتی در حالی به پایان رسید که سایه سنگین جنگ همچنان بر سر بازار بود و قیمت‌ها به‌رغم اندکی اصلاح، همچنان بالا ماندند.

نفت برنت با کاهشی جزئی (۲۷ سنت) به ۶۹ دلار و ۳۲ سنت رسید و نفت آمریکا در کانال ۶۵ دلار باقی ماند.

گرچه تقویت دلار ناشی از انتظارات درباره ریاست فدرال رزرو اندکی بر قیمت‌ها فشار آورد، اما حمایت اصلی از قیمت نفت همچنان «عامل ایران» بود. بازار نگران است که هرگونه درگیری نظامی منجر به بسته شدن تنگه هرمز یا حمله به تاسیسات نفتی شود. تحلیل‌گران معتقدند که در حال حاضر همه چیز به محاسبات تهران و واشینگتن بستگی دارد و قیمت‌ها پتانسیل جهش‌های ناگهانی را حفظ کرده‌اند.

در مجموع، روند قیمت نفت در هفته منتهی به ۱۱ بهمن «افزایشی و به شدت نوسانی» بود. شاخص نفت برنت که هفته را در کانال ۶۵ دلار آغاز کرده بود، به‌رغم افت‌های مقطعی ناشی از داده‌های اقتصادی چین و تقویت دلار، در پایان هفته در کانال ۶۹ دلار تثبیت شد.

علت اصلی این برآیند مثبت، غلبه «ریسک‌های عرضه» بر نگرانی‌های تقاضا بود. ترکیب بی‌سابقه اختلالات فیزیکی یعنی طوفان در آمریکا و مشکلات فنی در قزاقستان با ریسک‌های حاد ژئوپلیتیک یعنی احتمال درگیری نظامی ایران و آمریکا، باعث شد تا بازار «حق بیمه ریسک» (Risk Premium) قابل توجهی را به قیمت هر بشکه نفت اضافه کند. چشم‌انداز بازار نشان می‌دهد تا زمانی که تنش‌های سیاسی فروکش نکند، پتانسیل صعود قیمت‌ها به سطوح بالاتر همچنان حفظ خواهد شد.