طرح پیشنهادی ترکیه، مصر و قطر چیست؟

اقتصاد۲۴- الجزیره نوشت: میانجی‌ها چارچوبی برای گفت‌و‌گو‌های سرنوشت‌ساز ایران و آمریکا در این هفته پیشنهاد داده‌اند. به گفته منابع آگاه که با الجزیره گفت‌و‌گو کرده‌اند، این پیشنهاد‌ها شامل الزام ایران به توقف غنی‌سازی اورانیوم به مدت سه سال و انتقال ذخایر آن به یک کشور ثالث است.

در ادامه این مطلب آمده: میانجی‌هایی از قطر، ترکیه و مصر چارچوبی از اصول کلیدی را برای گفت‌و‌گو‌هایی که قرار است روز جمعه این هفته برگزار شود، به ایران و ایالات متحده ارائه داده‌اند.

به گفته دو منبع آگاه از مذاکرات، این چارچوب شامل تعهد ایران به محدودسازی چشمگیر غنی‌سازی اورانیوم است.

به گفته این منابع، که یکی از آنها یک دیپلمات ارشد است و به دلیل حساسیت مذاکرات نخواست نامش فاش شود، نکات اصلی این چارچوب پیشنهادی همچنین شامل محدودیت‌هایی بر استفاده از موشک‌های بالستیک و متحدان منطقه‌ای ایران می‌شود.

یک منبع ایرانی به‌طور جداگانه گفته است که این گفت‌وگوها، که انتظار می‌رود استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در آن حضور داشته باشند، در عمان برگزار خواهد شد و نه در ترکیه؛ برخلاف آنچه پیش‌تر برنامه‌ریزی شده بود.

این فرصت محدود برای دیپلماسی در حالی پدید آمده است که منطقه خود را برای احتمال حمله آمریکا به ایران آماده می‌کند؛ پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا دستور داد نیرو‌های نظامی در دریای عرب مستقر شوند.

بر اساس چارچوب پیشنهادی برای یک توافق، ایران متعهد خواهد شد که به مدت سه سال غنی‌سازی اورانیوم را به صفر برساند. پس از آن، ایران موافقت خواهد کرد که غنی‌سازی اورانیوم را به کمتر از ۱.۵ درصد محدود کند.

ذخایر کنونی اورانیوم با غنای بالای ایران ــ از جمله حدود ۴۴۰ کیلوگرم (۹۷۰ پوند) که تا سطح ۶۰ درصد غنی‌سازی شده است ــ به یک کشور ثالث منتقل خواهد شد.

تهران همچنین بر اساس این چارچوب تعهد خواهد داد که آغازگر استفاده از موشک‌های بالستیک نباشد. این تعهد کمتر از خواسته آمریکا است که ایران تعداد و برد موشک‌های بالستیک خود را محدود کند.

به گفته یکی از منابع، یک «توافق عدم تجاوز» میان تهران و واشنگتن نیز از سوی سه میانجی پیشنهاد شده است.

هنوز مشخص نیست واشنگتن یا تهران چه واکنشی به این چارچوب پیشنهادی نشان داده‌اند.

ایالات متحده به‌صراحت اعلام کرده است که هرگونه توافق باید شامل مقرراتی درباره برنامه هسته‌ای ایران، موشک‌ها و متحدان آن باشد.

در گذشته، ایران در زمینه توسعه هسته‌ای آمادگی سازش نشان داده بود؛ از جمله در سال ۲۰۱۵ که «برنامه جامع اقدام مشترک» (برجام) را با چند کشور از جمله آمریکا امضا کرد؛ توافقی که در ازای کاهش غنی‌سازی هسته‌ای، لغو تحریم‌ها را در پی داشت. با این حال، سه سال بعد ترامپ آمریکا را از این توافق خارج کرد.

اما تهران تاکنون از گفت‌و‌گو درباره محدود کردن حمایت خود از متحدان در منطقه و نیز برنامه موشک‌های بالستیکش خودداری کرده است.

بیشتر بخوانید: پازل مذاکرات جدید ایران و آمریکا چگونه چیده می‌شود؟

روز چهارشنبه، ایران همچنان بر موضع خود پافشاری می‌کرد که «صرفاً» درباره برنامه هسته‌ای و رفع تحریم‌ها گفت‌و‌گو خواهد کرد؛ موضوعی که خبرگزاری تسنیم گزارش داد.

چارچوب میانجی‌ها درست پیش از دیدار ویتکاف با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و رؤسای دستگاه‌های اطلاعاتی او در جریان سفرش به اسرائیل در روز سه‌شنبه، به آمریکا و ایران ارائه شد.

آمریکا با اهرم فشار قابل‌توجهی وارد مذاکرات شده است.

یک ناو هواپیمابر آمریکایی، جنگنده‌ها و ناوشکن‌های نیروی دریایی اکنون در دریای عرب مستقر شده‌اند.

در همین حال، ایران در ماه‌های دسامبر و ژانویه شاهد اعتراضات سراسری بوده است.

این نخستین بار نیست که مقامات ایرانی و آمریکایی برای احیای دیپلماسی میان دو کشور ــ که از سال ۱۹۸۰ روابط دیپلماتیک ندارند ــ دیدار می‌کنند. در ماه ژوئن، مقامات آمریکا و ایران در پایتخت عمان، مسقط، برای گفت‌و‌گو درباره یک توافق هسته‌ای گرد هم آمدند، اما این روند پس از بمباران ایران توسط اسرائیل متوقف شد.

حملات اسرائیل آغازگر یک جنگ ۱۲ روزه بود که با بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران توسط آمریکا و انجام حمله ایران به پایگاه نظامی العدید در قطر ــ که میزبان نیرو‌های آمریکایی است ــ پایان یافت.

از آن زمان، تهران گفته که ذخایر موشک‌های بالستیک خود را بازسازی کرده و به کشور‌ها هشدار داده است که در صورت حمله، از آنها استفاده خواهد کرد. واشنگتن به‌ویژه مشتاق محدود کردن موشک‌های بالستیک ایران است، زیرا در جریان جنگ ۱۲ روزه، برخی موشک‌های ایرانی موفق شدند از سامانه دفاعی مشهور «گنبد آهنین» اسرائیل عبور کنند.

در این میان، تنش‌ها همچنان بالا باقی مانده است. روز سه‌شنبه، آمریکا یک پهپاد ایرانی را که به ناو هواپیمابر یو‌اس‌اس آبراهام لینکلن نزدیک شده بود، هدف قرار داد. در همان روز، مقامات آمریکایی اعلام کردند نیرو‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی یک کشتی تجاری با پرچم آمریکا و خدمه آمریکایی را در تنگه هرمز ــ آبراهی حیاتی برای تجارت جهانی ــ بازرسی کرده‌اند.