روسیه، برنده پنهان جنگ ایران و آمریکا/ سود بستن تنگه هرمز چطور به جیب روسها میریزد؟
اقتصاد۲۴، علیرضا حسینی- بستن تنگه هرمز و تبعاتی که بر اقتصاد جهانی داشته است، برای هیچ کس هم که آب نداشته باشد، برای روسیه نان دارد. ادامه دار شدن جنگ ایران با ائتلاف اسرائیل و آمریکا، همچنین اختلال در مسیرهای انتقال نفت، بهویژه در تنگه هرمز، بازار جهانی انرژی را به شدت ملتهب کرده و قیمت نفت برنت را به بالای ۱۰۰ دلار رسانده است؛ سطحی که بسیاری از تولیدکنندگان از جمله روسیه مدتها در انتظار آن بودند.
اکنون بازار جهانی انرژی با تصمیمی کمسابقه از سوی واشنگتن غافلگیر شده است؛ تصمیمی که در آن، کشوری که تا همین چند ماه پیش زیر سختترین تحریمهای نفتی آمریکا قرار داشت، حالا به یکی از منابعی تبدیل شده که خود واشنگتن برای آرام کردن بازار به آن تکیه میکند. وزارت خزانهداری آمریکا با صدور یک معافیت ۳۰ روزه به کشورها اجازه داده نفت روسیهای را که هماکنون روی نفتکشها در دریا سرگردان است، خریداری کنند؛ اقدامی که به گفته مقامهای آمریکایی برای جلوگیری از جهش بیشتر قیمت انرژی در بحبوحه جنگ ایران انجام شده است.
مجوز اضطراری واشنگتن برای نفت روسیه
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرده این معافیت تنها شامل نفتی میشود که پیش از اعمال محدودیتها بارگیری شده و اکنون در دریا باقی مانده است. هدف رسمی این تصمیم «حفظ جریان عرضه در بازار جهانی» و جلوگیری از شوک قیمتی بیشتر عنوان شده است.
طبق گزارش رسانهها، این مجوز حدود ۱۰۰ تا ۱۲۸ میلیون بشکه نفت روسیه را شامل میشود که به دلیل تحریمها یا اختلال در مسیرهای کشتیرانی بدون خریدار مانده بود.
وزیر خزانهداری آمریکا نیز در توضیح این تصمیم گفته این اقدام «یک راهکار کوتاهمدت و محدود» است و قرار نیست منفعت مالی بزرگی برای دولت روسیه ایجاد کند، زیرا بیشتر درآمد نفتی این کشور از مالیاتهای داخلی در محل استخراج تأمین میشود.
با این حال، بسیاری از تحلیلگران و رسانههای غربی معتقدند پیامد واقعی این تصمیم میتواند متفاوت باشد.
روسیه، برنده غیرمنتظره بحران هرمز
روزنامه گاردین در تحلیلی درباره این تصمیم نوشت که افزایش شدید قیمت نفت در پی جنگ ایران باعث شده نفت روسیه که پیشتر با تخفیف فروخته میشد، اکنون در بازاری با قیمتهای بالای ۱۰۰ دلار معامله شود؛ شرایطی که عملاً درآمد صادراتی مسکو را افزایش میدهد.
در گزارش دیگری، واشنگتنپست تأکید کرده که رشد قیمت انرژی از زمان آغاز درگیریها برای روسیه سودآور بوده و حتی پیش از صدور این معافیت، افزایش قیمت نفت روزانه حدود ۱۵۰ میلیون دلار درآمد اضافی برای مسکو ایجاد کرده است. این رسانه همچنین نوشت که مجوز جدید آمریکا میتواند امکان فروش میلیونها بشکه نفت روسیه را فراهم کند که پیشتر به دلیل تحریمها یا محدودیتهای مالی بلاتکلیف مانده بود.
بیشتر بخوانید: بهای خون/ کدام شرکتهای نظامی آمریکایی و اسرائیلی از جنگ ایران سود میبرند؟
به نوشته برخی تحلیلگران بازار انرژی، این تصمیم عملاً به آزاد شدن نفتی کمک میکند که از قبل تولید شده و روی نفتکشها در انتظار خریدار بوده است؛ نفتی که اکنون در شرایط کمبود عرضه میتواند به سرعت وارد بازار شود و فشار قیمت را کاهش دهد.
تناقض تحریمها و واقعیت بازار انرژی
تصمیم واشنگتن از منظر سیاسی نیز با واکنشهای تندی روبهرو شده است. برخی سیاستمداران و تحلیلگران غربی معتقدند این اقدام میتواند پیام متناقضی درباره سیاست تحریم روسیه ارسال کند.
در همین زمینه، واشنگتنپست گزارش داد که برخی متحدان اروپایی آمریکا این تصمیم را تضعیفکننده تلاشهای غرب برای منزوی کردن مسکو میدانند. به اعتقاد منتقدان، اجازه فروش نفت روسیه ولو بهطور موقت، میتواند منابع مالی بیشتری در اختیار کرملین قرار دهد.
در مقابل، مقامهای آمریکایی استدلال میکنند که این تصمیم صرفاً برای جلوگیری از بحران شدیدتر در بازار انرژی اتخاذ شده و تنها نفتی را شامل میشود که پیشتر تولید و بارگیری شده است.
بحران هرمز و شوک بازار نفت
اختلال در تردد نفتکشها در تنگه هرمز، که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند، عامل اصلی جهش قیمتها عنوان شده است. برخی گزارشها حاکی از آن است که تهدیدهای امنیتی و حملات به کشتیها باعث شده بخشی از جریان صادرات نفت در منطقه متوقف شود و بازار جهانی با کمبود عرضه مواجه گردد.
در چنین شرایطی، هر بشکه نفتی که امکان ورود سریع به بازار داشته باشد اهمیت پیدا میکند؛ حتی اگر آن نفت متعلق به کشوری باشد که خود تحت تحریمهای گسترده آمریکا قرار دارد.
برنده پنهان جنگ انرژی
در مجموع، بسیاری از تحلیلگران انرژی معتقدند بحران فعلی بازار نفت یک برنده غیرمنتظره دارد و آن کسی نیست غیر از روسیه.
افزایش قیمت جهانی نفت، همراه با تصمیم واشنگتن برای آزاد کردن بخشی از نفت روسیه در بازار، شرایطی ایجاد کرده که مسکو میتواند نفت خود را در قیمتی بسیار بالاتر از دوران تحریمهای شدید بفروشد.
به همین دلیل، برخی رسانههای غربی از روسیه بهعنوان «برنده پنهان» شوک انرژی ناشی از جنگ ایران یاد میکنند؛ جنگی که هدف آن مهار یک رقیب ژئوپلیتیک بود، اما در عمل ممکن است به تقویت درآمدهای نفتی رقیبی دیگر منجر شود.
