لرزش سینمای ایران زیر سایه جنگ و اعتراضات/ کاهش فروش و مخاطب پرده نقرهای در سال ۱۴۰۴
اقتصاد۲۴- سال ۱۴۰۴ برای سینمای ایران، سالی بود که در آن گیشه نه تنها با رکود سنتی و تورم بلکه با متغیرهای پیشبینیناپذیر امنیتی، نظامی و زیرساختی دستوپنجه نرم کرد. وقوع دو جنگ، اعتراضات داخلی و قطعیهای اینترنت، سینما را در وضعیتی قرار داد که میتوان از آن تحت عنوان سقوط آزاد یاد کرد.
لرزش پرده سینما زیر سایه جنگ
آغاز جنگ ۱۲ روزه در اواخر بهار و اوایل تابستان که دقیقا با فصل طلایی اکران همزمان بود، ضربهای مهلک به پیکره سینما وارد کرد. طی این ۱۲ روز سینماهای کشور تعطیل شد و در ادامه احساس ناامنی عمومی و فرسودگی روانی، منجر به خارج شدن سینما از اولویت سبد خانوار شد.
فروشهای اسمی؛ پرفروشترین فیلم سال از سومین فیلم پرفروش سال قبل خود عقب ماند
سینمای ۱۴۰۴ دو پدیده داشت؛ پس از چندین سال که سینما در تسخیر فیلمهای کمدی بود، دو فیلم «پیرپسر» و «زن و بچه» در ژانر درام، توانستند جزو ده فیلم پرفروش سال شوند. مرد عینکی، پیرپسر، دایناسور، آقای زالو، صددام، زن و بچه، انیمیشن یوز، قسطنطنیه، کفایت مذاکرات و موسی کلیمالله، به ترتیب ده فیلم پرفروش سال گذشته بودند. بررسی فهرست صدرنشینان فروش سینما، نشان میدهد که اوضاع فروش آنقدر وخیم است که مردعینکی به عنوان پرفروشترین فیلم سال از فیلم زودپز که سومین فیلم پرفروش سال ۱۴۰۳ بوده، رقم کمتری داشته است.
اعتراضات دی ماه و فرسودگی روانی
بروز اعتراضات دی ماه ضربه دیگری به صنعت سینمای ایران بود. فضای ملتهب خیابانها و سوگ جمعی به خارج شدن سینماها از چرخه درآمدزایی منجر شد، به طوری که میزان فروش در هفتههای ابتدایی دیماه از حدود ۲۰ میلیارد تومان به زیر ۲ میلیارد تومان رسید.
همچنین قطع و اختلالات گسترده اینترنت از دی ماه، زنجیره تامین مخاطب را قطع کرد. در سال ۱۴۰۴، با محدود شدن دسترسی به شبکههای اجتماعی، کمپینهای تبلیغاتی فیلمها به نوعی شکست خوردند. از سوی دیگر اختلال در سامانههای بلیتفروشی آنلاین نیز منجر به حذف بخشی از مخاطبان از صف خرید شد.
بیشتر بخوانید: تراژدی اقتصاد سینما در میانه جنگ و تورم/ آیا بازگشایی نمادین سینماها، زخم گیشهها را درمان میکند؟
بخش مهم دیگر ماجرا آنجاست که به دنبال قطعی اینترنت، دسترسی مخاطبان به پلتفرمهای نمایشی هم مختل شد و قطعی سرویس پیامک در بحبوحه اعتراضات باعث شد که پلتفرمها نتوانند کد اشتراک یا احراز هویت را برای مخاطبانشان ارسال کنند.
فرزین عسگری، مدیر سینما هدیش مال در زمان اعتراضات دی ماه درباره وضعیت سینماها به اعتماد گفته بود: اتفاقات کشور و قطعی اینترنت باعث شد ۹۰ درصد سالنهای کشور تعطیل باشند و این یعنی عملا نمیتوانستیم کار کنیم، چون شبها به دلیل ناآرامیها باید سینما را تعطیل میکردیم و روزها هم امکان خرید بلیت چه اینترنتی و چه حضوری وجود نداشت، چون سمفا قطع بود.
او همچنین گرانی و تورم را به عنوان یکی از عوامل اصلی خاموشی سینماها دانسته و عنوان کرد: متاسفانه گرانیهای اخیر باعث نگرانی مردم شده و هر روز قیمتها بالا و پایین میشود و آنها فکر راحتی ندارند. تازه هدیش مال در منطقه بالای تهران قرار دارد و خرید بلیت سینما برای مردم چندان مطرح نیست، ولی تورم روی مناطق مرکزی سمت پایین شهر و سینما رفتن مردم تاثیر زیادی میگذارد.
مخاطبان سینما آب رفتند
همزمان با آغاز جنگ و اعلام عزای عمومی به دلیل شهادت رهبر انقلاب، از نهم تا ۲۲ اسفندماه سینماهای سراسر کشور تعطیل شدند و پس از آن به صورت محدود در برخی شهرها فعالیتشان از سر گرفته شد. از این رو باتوجه به اینکه پیشتر هم کشور درگیر اعتراضات بود، سینمای ایران در زمستان ۱۴۰۴، در حدود ۱۹۲ میلیارد فروش داشت. اگر بخواهیم وضعیت سینما در زمستان پرالتهاب سال ۱۴۰۴ را با پاییز نسبتا آرام (از نظر سیاسی و اجتماعی) مقایسه کنیم، آمارها نشان میدهد میزان فروش کاهش داشته است. همچنین تعداد سانسها از ۲۴۴ هزار در پاییز به ۱۴۰ هزار سانس و تعداد مخاطبان نیز از ۷ میلیون به ۲ میلیون نفر در زمستان ۱۴۰۴ رسیده است.
فروش سینمای ایران از صبح اول فروردین تا پایان روز ۳۰ اسفند ۱۴۰۳، به رقم هزار و ۸۹۹ میلیارد تومان رسیده بود. میزان فروش سینما در سال ۱۴۰۴ تا روز ۲۵ اسفند ماه هزار و ۸۵۵ میلیارد تومان بوده است. به عبارتی علیرغم افزایش قیمت بلیت، سینمای ایران نه تنها روند روبه رشدی را طی نکرده بلکه با افت فروش مواجه بوده است. نگاهی به آمار مخاطبان هم نشان میدهد که تعداد کل مخاطبان سینما در سال ۱۴۰۴، ۲۳ میلیون و ۷۴۰ هزار نفر بوده این در حالی است که سال قبل از آن، پرده نقرهای ۳۴ میلیون و ۴۱۲ هزار تماشاگر داشته است.
به زبان ساده، یعنی سینماهای ایران در سال گذشته، حدود ۳۲ درصد از مشتریان وفادار خود را از دست دادهاند. این ریزش حدودا ۱۱ میلیوننفری، زنگ خطر بزرگی برای پایگاه اجتماعی سینماست. زمانی که قیمت بلیت بالا میرود و خدمات تفریحی گران میشود، اولین چیزی که از سبد خرید خانوادههای طبقه متوسط حذف میشود، فرهنگ است. سینما که زمانی ارزانترین تفریح دستهجمعی بود، حال در حال تبدیلشدن به یک کالایی است که خانوادهها احتمالا برای مناسبتهای خاص سراغش میروند.
